Ο Lionder είναι από εκείνους τους ανθρώπους που σε κερδίζουν αμέσως με το χαμόγελο, την ευγένεια και την αυθεντικότητά τους. Ο ποπ τραγουδιστής, στιχουργός και δημιουργός από το Ηράκλειο Κρήτης ακολουθεί το δικό του ξεχωριστό καλλιτεχνικό μονοπάτι, χτίζοντας έναν queer κόσμο γεμάτο μουσική, συναίσθημα και ελευθερία έκφρασης.
Μεγαλωμένος σε μια οικογένεια γεμάτη αγάπη, έγραψε τα πρώτα του τραγούδια σε πολύ μικρή ηλικία, βρίσκοντας στη μουσική έναν ασφαλή χώρο έκφρασης και δημιουργίας. Σήμερα, εκτός από τη μουσική, ασχολείται με τη συγγραφή, την ποίηση, τον χορό, την υποκριτική και την pop performance, ενώ παράλληλα διατηρεί το podcast «Ο Κήπος του Lionder», ένα περιβάλλον συζήτησης γύρω από την αυτοβελτίωση, την ψυχική ενδυνάμωση και την προσωπική έκφραση.
Η κοινωνική διάσταση της τέχνης του βρίσκεται στο επίκεντρο της πορείας του ήδη από τα πρώτα του βήματα. Από το αντιπολεμικό «For Peace» και το αντι-bullying «Bitch Mode On», μέχρι το viral φεμινιστικό τραγούδι «Μου Αρέσουν Τα Κορίτσια», που αγαπήθηκε ιδιαίτερα από το κοινό και ξεχώρισε στα social media, ο Lionder επιλέγει σταθερά να δίνει φωνή σε ζητήματα που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον φεμινισμό, την queer κοινότητα και την ελευθερία της έκφρασης. Μάλιστα, το 2024 πραγματοποίησε μία από τις σημαντικότερες εμφανίσεις της μέχρι τώρα πορείας του, ανοίγοντας τη συναυλία της Μαρίνας Σάττι στην Τεχνόπολη.
Σήμερα επιστρέφει με το νέο του single «Bostani», ένα τραγούδι με έντονο συμβολισμό και βαθιά κοινωνικό χαρακτήρα. Μέσα από ποιητικές εικόνες, αναφορές στη γυναικεία σοφία, τη φύση και τη δύναμη της αντίστασης, δημιουργεί μια αλληγορική ιστορία γύρω από την ελευθερία, τη γυναικεία ενδυνάμωση και την ανάγκη να υψώνουμε ανάστημα απέναντι σε κάθε μορφή καταπίεσης. Πρόκειται για ένα έργο που επιβεβαιώνει πως ο Lionder δεν είναι μόνο ένας ταλαντούχος καλλιτέχνης, αλλά και ένας άνθρωπος με βαθιά ενσυναίσθηση, κοινωνική ευαισθησία και ουσιαστική ανάγκη να κάνει τον κόσμο λίγο πιο φωτεινό μέσα από τη μουσική του.
Με αφορμή το «Bostani», συζητήσαμε με έναν νέο δημιουργό που ξεχωρίζει όχι μόνο για το ταλέντο και την καλλιτεχνική του τόλμη, αλλά και για την καλοσύνη, τη ζεστασιά και την όμορφη ψυχή του.
Πώς γεννήθηκε ο καλλιτεχνικός σας χαρακτήρας «Lionder» και τι θέλετε να εκφράσετε μέσα από αυτόν;
Από μικρό παιδί ήθελα να ξεφύγω από τον εαυτό μου, γιατί η κοινωνία ήταν πολύ σκληρή με μένα. Έτσι, ορμώμενος από την αγάπη μου για τη μουσική, έφτιαξα ένα alter ego, όπως κάνουν πολλοί γνωστοί τραγουδιστές. Ήθελα ο Lionder να είναι η ασπίδα μου, ο θαρραλέος εαυτός μου. Μάλιστα στην εφηβεία θυμάμαι να λέω «εγώ δεν θα το φορούσα αυτό, αλλά ο Lionder θα το φορούσε», προσπαθώντας έτσι να δώσω την ευθύνη σε εκείνον για οποιοδήποτε «τρελό» γούστο. Με τα χρόνια συνειδητοποίησα ότι αυτός και εγώ γίναμε ένα και πλέον φοράμε τα ίδια ρούχα και μας αρέσουν τα ίδια πράγματα, αφού με αγάπησα. Μέσα από αυτήν την καλλιτεχνική μου περσόνα θέλω να γίνω ένας φάρος ελπίδας για τα παιδιά που φοβούνται να εκφραστούν και να τους δείξω ότι όταν φοράμε αυτά που αγαπάμε και εκφραζόμαστε όπως αγαπάμε, λάμπουμε.
Τι σημαίνει για σας να χτίζετε έναν «queer κόσμο» μέσα στην ελληνική μουσική σκηνή;
Η ελληνική μουσική σκηνή βρίθει από αόριστους στίχους που δεν λένε ποτέ ξεκάθαρα όλα όσα αισθάνονται οι άνθρωποι. Υπάρχουν τόσοι ΛΟΑΤΚΙΑ+ στιχουργοί, καλλιτέχνες -η μισή showbiz είναι γκέι-, αλλά κανείς δεν βγαίνει να το πει, γιατί στην Ελλάδα δεν «πουλάει» για πολύ. Εγώ το βαρέθηκα αυτό. Θέλω να λέω τα πράγματα με το όνομά τους. Γιατί κάνουμε πως δεν υπάρχουμε; Εμείς ορίζουμε τι υπάρχει, τι δεν υπάρχει, τι είναι mainstream και τι όχι. Φοβόμαστε πολύ να κοιτάξουμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη και την κοινωνία για αυτό που είναι. Το να χτίσω ένα queer κόσμο σημαίνει για μένα το να φτιάξω τις βάσεις ώστε να μπορώ να υπάρχω ελεύθερος και εγώ αλλά και η επόμενη γενιά καλλιτεχνών. Να μη θεωρούμαι σκάνδαλο ή πρόκληση μόνο και μόνο επειδή είμαι γκέι. Και να δείξω σε νεότερα παιδιά ότι υπάρχει καταφύγιο για εκείνα στην ελληνική μουσική σκηνή. Το φτιάχνουμε εμείς.
Οταν άκουσα τα τραγούδια «Μου αρέσουν τα κοριτσια» και «Bostani» ανατρίχιασα με τον στίχο, αν και ποπ. Τι θα θέλατε να νιώσει κάποιος που ακούει για πρώτη φορά τη μουσική σας;
Σε ευχαριστώ πολύ. Θα ήθελα να νιώσει δύναμη. Ζω για τις γυναίκες και τα ΛΟΑΤΚΙΑ+ άτομα. Αναπνέω και υπάρχω για αυτά. Όπου σταθώ και όπου βρεθώ θα μιλάω για την ανισότητα, για τις μειονότητες και τον αγώνα τους. Θέλω να είμαστε δυνατοί, να μπορούμε να τα αντιμετωπίσουμε όλα. Και φτιάχνω μουσική για ακριβώς αυτόν τον λόγο.
Τι σας έκανε να κρατήσετε το «Μου αρέσουν τα κοριτσια» τρία χρόνια πριν το κυκλοφορήσετε;
Φοβόμουν ότι εάν έβγαζα ένα τραγούδι που μιλάει για τον σεξισμό με τόσο ωμό στίχο, θα στιγματιζόμουν από εταιρείες και κοινό και δεν θα με μάθαιναν σαν έναν ποπ-έντεχνο καλλιτέχνη που ήθελα. Μετά, έφαγα μερικά χαστούκια από κάποιες εταιρείες και ομίλους και συνειδητοποίησα ότι δεν αξίζει να περιορίζω την τέχνη μου για κανέναν. Δεν μπορώ να φοβάμαι τον στιγματισμό καθώς τότε δεν είμαι πηγαίος καλλιτέχνης. Πρέπει να βγάζω αυτό που έχω μέσα μου, όσο ωμό και αν είναι, γιατί μόνο μέσα από το τσαλάκωμα μαθαίνεις τον εαυτό σου. Όταν τολμάς να τον κάνεις χιλιοπατημένο χαρτί, μπορείς να ανοίξεις νέα σελίδα και να γράψεις καθαρά. Και χαίρομαι που πήρα αυτό το ρίσκο γιατί μου αρέσει που έγινε γνωστό ένα φεμινιστικό τραγούδι μου, που εξυψώνει τις γυναίκες -cis και τρανς.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα πίσω από το «Κανένας Άνδρας»; Τι αντιδράσεις λάβατε από το κοινό μετά την κυκλοφορία του τραγουδιού;
Το τραγούδι αυτό έλαβε ενδιαφέρουσες αντιδράσεις λόγω του ότι είναι ένα χαρούμενο ποπ τραγούδι από τη μία· όχι κάτι σύνηθες να υπάρχει ανάμεσα σε αυτά που κυκλοφορούν τώρα, και από την άλλη θυμίζει πολύ μιαν άλλη εποχή τραγουδιών. Έχει αυτόν τον ποπ ήχο του 2010, που πλέον δεν είναι εύκολος στα αυτιά μας. Σίγουρα βέβαια με σταματούν γνωστοί και μου λένε ότι τους έχει κολλήσει η μελωδία και οι στίχοι του ρεφρέν. Αυτό όμως που δεν ξέρουν πολλοί είναι ότι έχει ένα βαθύτερο νόημα. Το έγραψα για το τρανς βίωμα. Ο δεύτερος στίχος κυριολεκτικά λέει: «Κοιτάζω την παλιά ταυτότητα και βρίζω». Μέσα από τους στίχους του ρεφρέν: «Κανένας Άντρας δεν μοιάζει με εμένα, δεν σε αγαπάει όπως εγώ κανένας, κανένας άντρας δεν έχει καρδιά σαν κι αυτή που μέσ’ στα στήθια μου χτυπά» ήθελα να δώσω φωνή στην εμπειρία ενός τρανς άντρα (και στη δική μου ως γκέι cis άντρας, εφόσον το τραγουδάω εγώ) και να πω απλά για το πόσο υπέροχοι είμαστε. Κανείς δεν μοιάζει με εμάς και αυτή είναι η σούπερ δύναμή μας!
Θεωρείτε ότι στην Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται «ριψοκίνδυνο» για έναν καλλιτέχνη να τραγουδά ανοιχτά για ομόφυλο έρωτα;
Σίγουρα. Ερήμην του κλείνονται πολλές πόρτες. Οι άνθρωποι-πυλώνες της ελληνικής (και όχι μόνο) μουσικής βιομηχανίας φοβούνται ακόμη. Εμένα όμως η εμπειρία μου μου έχει δείξει ότι από τότε που αποφάσισα να είμαι τελείως ο εαυτός μου με βρήκε περισσότερος κόσμος. Και οι πόρτες που άνοιξαν για εμένα, ήταν από νέα παιδιά-πυλώνες αυτού του χώρου, που γούσταραν τη φάση μου και ήθελαν να με στηρίξουν. Δεν θα άλλαζα τίποτα από την πορεία μου. Ποιος ξέρει, ίσως να έκλεισαν κάποιες πόρτες εξαιτίας του πώς εκφράζομαι. Αλλά δεν θα ήθελα να ήμουν ποτέ κάπου που δεν με αποδέχονται πραγματικά. Καλώς έκλεισαν λοιπόν. Θα ανοίξω άλλες.
Πιστεύετε ότι η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως μορφή ακτιβισμού; Αν ναι, πώς;
Η τέχνη είναι πολιτική, η τέχνη είναι ακτιβισμός. Το γεγονός ότι αποφασίζω να ντύνομαι έτσι και να βάφομαι είναι μια πολιτική και ακτιβιστική θέση. Δεν χρειάζεται να πω καν κάτι άλλο. Μόνο που υπάρχω περνάω ένα ηχυρό μήνυμα: Υπάρχω ελεύθερος, αληθινός, δεν φοβάμαι. Επιπρόσθετα, επειδή είμαι φεμινιστής και είμαι και καλλιτέχνης, θέλω να χρησιμοποιώ τον λόγο μου και τα τραγούδια μου για να βγάζω κομμάτια με νόημα. Δεν θα είναι όλα τα κομμάτια έτσι προφανώς. Αλλά θέλω να καταφέρω να κάνω μια ουσιώδη ποπ. Να χορεύεις στο κλαμπ και να τραγουδάς για το ότι οι γυναίκες πρέπει να έχουν ισότητα στην κοινωνία. Είναι το λιγότερο που μπορεί να γίνει μετά από όλον αυτόν τον σεξισμό που ακούμε στα τραγούδια και που καταγράφεται στο υποσυνείδητό μας.
Πώς είναι να μεγαλώνει ένας γκέι έφηβος στην Κρήτη της δεκαετίας του 2010; Υπήρξαν στιγμές που νιώσατε ότι έπρεπε να κρύψετε κομμάτια του εαυτού σας για να γίνετε αποδεκτός;
Καμιά φορά κοιτάζω στο διαδίκτυο αγόρια που βάφονται και ενώ πολλά σχόλια είναι αρνητικά, μου αρέσει αυτή η ελευθερία που έχουν αυτά τα αγόρια για να το κάνουν. Στη δική μου εποχή, παρόλο που μιλάμε για 10-12 χρόνια πριν, εάν το έκανα αυτό θα γινόμουν στην καλύτερη meme για τους youtubers του τότε. Όχι μόνο δεν έβλεπες αγόρια (Έλληνες) να βάφονται, δεν υπήρχε γκέι ορατότητα πουθενά στα social media, μονάχα σε αμερικανικές σειρές και σε post στο tumblr. Εμένα όλη η Αλικαρνασσός (Ηράκλειο) με κορόιδευε και ήξερε ότι ήμουν γκέι, πριν καν το μάθω εγώ. Μιλάμε για χρόνιο bullying, από τα έξι μου, για κάτι που μπορούσα να πω με σιγουριά στα 18 μου. Τότε είπα «ναι, είμαι γκέι, είναι σίγουρο».
Πριν από αυτό το έλεγαν όλοι οι άλλοι. Και προφανώς προσπάθησα αμέτρητες φορές να κρύψω κομμάτια του εαυτού μου για να γίνω αποδεκτός, να πείσω τον εαυτό μου ότι είμαι στρέιτ γιατί κανείς δεν θα με αποδεχόταν αλλιώς. Αλλά δεν πετύχαινε ποτέ. Ούτε εγώ μπορούσα να πάω κόντρα στη φύση μου, ούτε οι άλλοι πείθονταν. Οι ομοφοβικοί σε μυρίζονται από χιλιόμετρα μακριά. Ποτέ δεν θα μπορούσα να κρύψω την αλήθεια μου. Είναι τόσο εμφανής... Πλέον είναι το παράσημό μου. Έχω παλέψει για αυτήν την αλήθεια.
Τι θα έλεγες σήμερα σε ένα queer παιδί που μεγαλώνει σε μια μικρότερη πόλη ή σε μια πιο συντηρητική κοινωνία;
Η μια πλευρά μου θα του έλεγε να προσέχει. Είναι περίεργοι καιροί (όπως πάντα άλλωστε) και πρέπει να προσέχει τον εαυτό του και τη σωματική του ακεραιότητα. Η άλλη μου πλευρά θα του έλεγε να μη φοβάται τίποτα γιατί μόνο με αγώνα αποκτήθηκε η ελευθερία μας. Όχι με τον φόβο και το σκύψιμο του κεφαλιού. Κάποιοι έφαγαν ξύλο για να μπορούμε να βαφόμαστε τώρα, και τρώνε ακόμη. Αξίζουμε μια θέση στο φως, ελεύθεροι, όμορφοι και αληθινοί. Έχουμε μια ζωή μονάχα και είναι κρίμα, τόσο κρίμα, να τη χαραμίζουμε για να μην ξεβολευτούν οι άλλοι. Να αγαπάτε και να θαυμάζετε την αλήθεια σας. Κανένας δεν μοιάζει με εσάς και αυτή είναι η δύναμή σας, μην το ξεχνάτε αυτό.
Έχεις αναφέρει ένα ομοφοβικό περιστατικό που έζησες μέσα σε λεωφορείο στην Αθήνα. Τι συνέβη και πώς σε επηρέασε;
Τον Νοέμβριο δέχτηκα ομοφοβική επίθεση από μερικά δεκαπεντάχρονα τα οποία μου έχυσαν ένα μπουκάλι νερό απάνω μου. Είχα μπει στο λεωφορείο, τους είδα που ήταν στις πίσω θέσεις και για να προλάβω οτιδήποτε κακό μπορούσε να συμβεί (ειρωνεία), πήγα να κάτσω πίσω από τον οδηγό, με το οπτικό μου πεδίο προς εκείνους. Να έχω έλεγχο. Τους έβλεπα να ψιθυρίζουν αλλά δεν έδωσα πολλή σημασία. Το έχω συνηθίσει άλλωστε. Λίγη ώρα μετά και ενώ μιλούσα στο τηλέφωνο αμέριμνος, ένα παιδί από την παρέα κατέβηκε στη στάση, έκανε τον κύκλο του λεωφορείου και βρέθηκε έξω από το ανοιχτό μου παράθυρο, όπου και μου έχυσε το νερό.
Όταν κατάλαβα τι μου συνέβη, σαν να με διαπέρασε ηλεκτροσόκ σηκώθηκα και έβγαλα έξω από το παράθυρο το κεφάλι μου και άρχισα να φωνάζω. Ο «άντρακλας» έτρεχε σαν μαραθωνοδρόμος. Τότε άρχισε να μου φωνάζει ο οδηγός επειδή φώναζα και έκανα σαματά. Και ενώ έπρεπε να διαχειριστώ το τι μου είχε μόλις συμβεί, είχα και έναν οδηγό που ούτε καν ενδιαφέρθηκε να με ρωτήσει τι συνέβη και αν είμαι καλά. Έκανα καταγγελία στον ΟΑΣΑ. Στην αρχή με διέψευσαν. Παρόλο που είχα συντάξει ένα αναλυτικότατο κείμενο και είχα στείλει και βίντεο από τις φωνές του οδηγού, επειδή είχα στείλει λάθος πινακίδα (τον ξαναπέτυχα με άλλο λεωφορείο και νόμιζα πως ήταν το δικό του, ας πούμε) η απάντηση τους ήταν: «Το συγκεκριμένο όχημα την ώρα του συμβάντος δεν ήταν εν κινήσει. Καλή συνέχεια». Αυτό είχαν να πουν. Σε επόμενο email που τους έστειλα, μου απάντησαν ότι θα διερευνήσουν το ζήτημα. Ας πούμε ότι ακόμα το διερευνούν.
Μου έμεινε τραύμα για έναν μήνα τουλάχιστον με τα λεωφορεία. Έβλεπα παιδιά με μπουκάλια νερό και έλεγα «λες;». Έμπαινα στο λεωφορείο και κοιτούσα αν το παράθυρο από πάνω μου ήταν κλειστό. Πολλά από αυτά έχουν μείνει ακόμα μέσα μου. Και το έγκλημά μου; Που τόλμησα να φορέσω eyeliner και πέρλες.
Τι σημαίνει το Pride για σένα σήμερα, πέρα από μια γιορτή ορατότητας;
Η ύπαρξη του Pride είναι πολύ σημαντική για εμάς. Καταλαβαίνεις το πόσο το χρειαζόμαστε όταν η Γιώτα Κηπουρού, δημοσιογράφος σε πρωϊνάδικο έκανε την εξής ερώτηση πριν από 1-2 μέρες: «Πότε έφαγαν τελευταία φορά ξύλο στον δρόμο;» και ο συνάδελφός της Σταύρος Μπαλάσκας να λέει «θα το είχαμε πρώτο θέμα στην εκπομπή, έχω να το ακούσω καιρό». Κυριολεκτικά προχθές συνέβη μια ομοφοβική επίθεση στο Ζάππειο σε τρία άτομα από ομάδα νεαρών ενώ πριν 1-2 βδομάδες τρανσφοβική επίθεση σε γυναίκα από διερχόμενους με το αυτοκίνητο που την ακολουθούσαν, την έβριζαν και της πέταξαν νερό. Πριν από επίσης λίγο καιρό η φοιτήτρια ονόματι Γεώργια Λύρα ξεκίνησε μια προπαγάνδα ρητορικής μίσους εναντίον των ΛΟΑΤΚΙΑ+ ατόμων και πάει λέγοντας. Αυτά είναι μόνο τα καταγεγραμμένα περιστατικά μίσους απέναντί μας.
Η ομοφοβία που δέχομαι κάθε μέρα στο λεωφορείο είτε από βλέμματα, είτε από σχόλια του τύπου «Πού είσαι Χρυσή Αυγή» επειδή απλά υπάρχω δεν βγαίνει σε κανένα κανάλι. Και σίγουρα δεν ξεβολεύει από το προνόμιο τους τους προαναφερθείς, οι οποίοι παρόλο που κάνουν δουλειές που ασχολούνται με τον άνθρωπο, την ενημέρωση, την κοινωνία, υστερούν από ενσυναίσθηση. Είναι όμως πολύ άδικο να πρέπει να πάθεις για να μάθεις. Να πρέπει να είσαι μέσα στο περιθώριο για να το σεβαστείς. Κι όταν είσαι απ’ έξω να μη σε αγγίζει το βίωμα και οι ζωές των ευάλωτων. Για όλον αυτόν τον εκφοβισμό και τη μιζέρια χρειαζόμαστε το Pride και το ουράνιο τόξο στις ζωές μας. Το χρώμα, την έκφραση, την αγάπη. Για να μην χάσουμε την ανθρωπιά μας και γίνουμε σαν κι αυτούς.
Αν ανέβαινες στη σκηνή ενός Pride μπροστά σε χιλιάδες νέους ανθρώπους, ποιο θα ήταν το μήνυμα που θα ήθελες να τους αφήσεις φεύγοντας;
Έχω την χαρά και την τιμή να ανέβω το Σάββατο 20 Ιουνίου στη σκηνή του Thessaloniki Pride αρά αυτό που περιγράφεις θα το ζήσω σύντομα. Αυτό που θέλω να πάρουν από εμένα, και το εύχομαι ολόψυχα, είναι να ζουν αυθεντικά και μέσα στη χαρά της ζωής. Έχουμε πολλές μάχες μπροστά μας, και σίγουρα πολλά σημάδια και βάρη στην πλάτη, όμως μπορούμε να ζήσουμε μια χαρούμενη και ελεύθερη ζωή. Όχι τίποτα άλλο, μια φορά μόνο μας δίνεται. Μετά θα γίνουμε λουλούδια. Ε λοιπόν όσο ζω, θέλω να ζω πραγματικά, κι όχι να κρύβομαι. Ο χρόνος θα περάσει ούτως ή άλλως. Όσο πιο νωρίς αποδεχτείς όλα σου τα κομμάτια, τόσο πιο γρήγορα θα τα δεις να λάμπουν, και στην αντανάκλασή τους το ζεστό προσωπάκι σου, που ‘χει περάσει πολλά, αλλά στο τέλος τα κατάφερε. Θέλω να τα καταφέρουμε! Να βρούμε το τέλος του ουράνιου τόξου... Γιατί μας αξίζει.
