Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Τι σημαίνουν για την οικονομία οι επιθέσεις στις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις φυσικού αερίου

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.

Τώρα, ένα κύμα επιθέσεων μέσα στις τελευταίες 24 ώρες σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας σε όλη τη Μέση Ανατολή φέρνει στο προσκήνιο ένα ακόμη κρίσιμο ορυκτό καύσιμο: το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Σύμφωνα με το CNN, την Τετάρτη (18/3), η QatarEnergy ανακοίνωσε ότι ο κόμβος LNG στο Ρας Λαφάν, η μεγαλύτερη εγκατάσταση του είδους της παγκοσμίως, υπέστη «εκτεταμένες ζημιές» έπειτα από δύο πλήγματα ιρανικών πυραύλων μέσα σε 12 ώρες. Οι εξαγωγές της εταιρείας, που αντιστοιχούν σχεδόν στο 1/5 της παγκόσμιας προσφοράς LNG, είχαν ήδη παγιδευτεί λόγω του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, ενώ η παραγωγή είχε σταματήσει από τις 2 Μαρτίου μετά από προηγούμενη επίθεση.

Ωστόσο, τα τελευταία πλήγματα στο Ρας Λαφάν «αλλάζουν θεμελιωδώς» τις προοπτικές της παγκόσμιας αγοράς φυσικού αερίου, σύμφωνα με τη Wood Mackenzie, εταιρεία δεδομένων και αναλύσεων. Σε σημείωσή της την Πέμπτη (19/3), εκτίμησε ότι η αναστάτωση στην παγκόσμια προσφορά φυσικού αερίου είναι πλέον πιθανό να διαρκέσει περισσότερο από δύο μήνες. Οι επιθέσεις στο Ρας Λαφάν ήταν αντίποινα για ισραηλινά πλήγματα αυτή την εβδομάδα στο Νότιο Παρς, τμήμα του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο. Το Νότιο Παρς δεν είναι μόνο κρίσιμο για την εγχώρια ηλεκτροπαραγωγή του Ιράν, αλλά τροφοδοτεί και την Τουρκία μέσω αγωγών.

Ακόμη και πριν από τα τελευταία πλήγματα, χώρες στην Ασία και την Ευρώπη, που εξαρτώνται από εισαγωγές φυσικού αερίου, προσπαθούσαν να αντιδράσουν, καθώς οι τιμές LNG εκτοξεύονταν, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, θέρμανσης κατοικιών και παραγωγής λιπασμάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέταζε την επιβολή πλαφόν στις τιμές φυσικού αερίου για να περιορίσει την αύξηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι τιμές αναφοράς φυσικού αερίου στην Ασία και την Ευρώπη είχαν ήδη αυξηθεί κατά περίπου 60%-70% από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, με βάση τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης. Μέχρι την Πέμπτη (19/3), τα ολλανδικά συμβόλαια φυσικού αερίου — σημείο αναφοράς για την Ευρώπη — είχαν διπλασιαστεί. Μιλώντας στο περιθώριο συνόδου της ΕΕ την Πέμπτη, ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ δήλωσε ότι οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είναι «πολύ ανήσυχοι για την ενεργειακή κρίση». Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, οι τιμές ενέργειας ήταν «πολύ υψηλές» και τώρα έχουν αυξηθεί περαιτέρω. «Αν αυτό γίνει μόνιμο, έχουμε μεγάλο πρόβλημα», τόνισε.

Αγώνας δρόμου για προμήθειες

Η εκτόξευση των τιμών LNG και η περαιτέρω μείωση της προσφοράς ενδέχεται να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στις οικονομίες της Ασίας και της Ευρώπης. (Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο, είναι σε μεγάλο βαθμό προστατευμένες). Σχεδόν το 90% του LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατευθύνθηκε στην Ασία πέρυσι, με το Μπανγκλαντές, την Ινδία και το Πακιστάν να εξαρτώνται περισσότερο από αυτές τις προμήθειες, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Την περασμένη εβδομάδα, η Ινδία ξεκίνησε να περιορίζει την παροχή φυσικού αερίου σε βιομηχανίες, με τα εργοστάσια λιπασμάτων να λαμβάνουν έως και το 70% των αναγκών τους. Παράλληλα, οι πωλήσεις ηλεκτρικών εστιών έχουν εκτοξευθεί, ενώ στην πόλη Πούνε τα αποτεφρωτήρια που λειτουργούν με φυσικό αέριο έχουν κλείσει προσωρινά. Το γειτονικό Πακιστάν έχει κλείσει τα σχολεία για δύο εβδομάδες, έχει εφαρμόσει τετραήμερη εργασία για τους δημόσιους υπαλλήλους και έχει ζητήσει από αξιωματούχους να εργάζονται από το σπίτι. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, το φυσικό αέριο καλύπτει σχεδόν το 1/4 της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας. Το Μπανγκλαντές είναι ακόμη πιο ευάλωτο, καθώς το φυσικό αέριο καλύπτει περίπου το 50% της ηλεκτροπαραγωγής του. «Το σοκ στην προσφορά έχει προκαλέσει περιορισμένη διανομή φυσικού αερίου σε όλη την οικονομία», σημειώνει η Wood Mackenzie, με τη βιομηχανία ένδυσης να υφίσταται σημαντικές περικοπές παραγωγής.

Η προσπάθεια των ασιατικών οικονομιών να εξασφαλίσουν προμήθειες LNG ασκεί ανοδική πίεση στις ευρωπαϊκές τιμές και αυξάνει τον ανταγωνισμό για φορτία από παραγωγούς εκτός Μέσης Ανατολής, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο μεγαλύτερος προμηθευτής της Ευρώπης. Έντεκα δεξαμενόπλοια που κατευθύνονταν αρχικά προς την Ευρώπη έχουν αλλάξει πορεία προς την Ασία από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με την Τζίλιαν Μποκάρα της Kpler. Επιπλέον πίεση ενδέχεται να προκύψει από την Τουρκία. Αν διαταραχθεί η τροφοδοσία της από το Νόριο Παρς, η χώρα μπορεί να στραφεί σε αγορές LNG, αυξάνοντας περαιτέρω τις τιμές διεθνώς.

Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις

Για την Ευρώπη, η κρίση LNG έρχεται σε ακατάλληλη στιγμή. Ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας έχει εξαντλήσει μεγάλο μέρος των αποθεμάτων, ενώ, σε αντίθεση με το πετρέλαιο, δεν υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα φυσικού αερίου που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να περιοριστεί η κρίση. «Δεν υπάρχει άμεση λύση σε αυτή την κρίση στην πλευρά του φυσικού αερίου», δήλωσε η Αν-Σοφί Κορμπό του Κέντρου Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

Οι υπάρχουσες μονάδες LNG λειτουργούν ήδη κοντά στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους, ενώ νέες προμήθειες από ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλία δεν αναμένεται να φτάσουν εγκαίρως για να καλύψουν το τρέχον σοκ, ούτε να αντικαταστήσουν τις ποσότητες του Κατάρ. Ακόμη και αν σταματήσουν οι συγκρούσεις, θα χρειαστούν εβδομάδες για να επανέλθει η παραγωγή LNG του Κατάρ. «Δεν είναι σαν να πατάς έναν διακόπτη και όλα επιστρέφουν αμέσως», ανέφερε χαρακτηριστικά η Κορμπό.

Πριν τις τελευταίες επιθέσεις, η Wood Mackenzie εκτιμούσε ότι θα χρειάζονταν τέσσερις έως έξι εβδομάδες για την πλήρη αποκατάσταση της παραγωγής. Η Κορμπό πρότεινε στους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να ενθαρρύνουν τη μείωση κατανάλωσης ενέργειας από τώρα. «Αν περιμένουμε μέχρι τον Απρίλιο ή τον Μάιο, θα είναι πολύ αργά», προειδοποίησε.

Επιστροφή στη Ρωσία;

Η κρίση έχει οδηγήσει σε συζητήσεις για πιθανή επανεξέταση της πλήρους απαγόρευσης εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία, η οποία αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το επόμενο έτος. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θεωρείται απίθανο. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι μια επιστροφή στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα θα ήταν «στρατηγικό λάθος». Η αύξηση των εισαγωγών από τη Ρωσία θεωρείται προς το παρόν «πολιτικά απαράδεκτη».

Με τον πόλεμο να διανύει την τρίτη εβδομάδα, τα Στενά του Ορμούζ δεν αναμένεται να ανοίξουν άμεσα. Ακόμη και μια σύντομη διακοπή τεσσάρων εβδομάδων θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη περίπου 20% υψηλότερα για μήνες. Σε περίπτωση που η αναστάτωση διαρκέσει τρεις μήνες, οι τιμές θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και κατά 165%, φτάνοντας περίπου τα 85 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Αν ο αποκλεισμός διαρκέσει έναν χρόνο, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι εξίσου σοβαρές ή και μεγαλύτερες από την ενεργειακή κρίση του 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Τότε, οι τιμές είχαν φτάσει έως και τα 340 ευρώ/MWh, ενώ σήμερα κινούνται γύρω στα 63 ευρώ, δείχνοντας ότι οι αγορές δεν προεξοφλούν ακόμη το χειρότερο σενάριο.

Προς το παρόν, η πυρηνική και η ανανεώσιμη ενέργεια βοηθούν την Ευρώπη να απορροφήσει μέρος των επιπτώσεων. Ωστόσο, οι υψηλές τιμές ενέργειας εξακολουθούν να πλήττουν τις βιομηχανίες, περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητά τους τη στιγμή που προσπαθούν να ανακάμψουν από την προηγούμενη κρίση. «Υπήρχε η προσδοκία ότι οι τιμές θα μειώνονταν σημαντικά φέτος», κατέληξε η Μποκάρα.

Διαβάστε ακόμη

Τι συμβαίνει με Τραμπ και Νετανιάχου: Ο εκνευρισμός για τις επιθέσεις σε ιρανικά κοιτάσματα και το μεγάλο διακύβευμα των ΗΠΑ

Δημοσκόπηση MRB για OPEN: 7 στους 10 καλούν τον Μητσοτάκη να κρατήσει ουδέτερη στάση στον πόλεμο - Άλμα της ΝΔ στο 31,1%

Πατήσια: Τον πυροβόλησαν επτά φορές επειδή τους «έδωσε» για ναρκωτικά - Πώς εξιχνιάστηκε η άγρια επίθεση

Άνδρας σε αμόκ έκανε «γυαλιά καρφιά» μουσείο γυαλιού - Στα 240.000 δολάρια ανέρχονται οι ζημιές