Social media: Στη Βουλή η απαγόρευση για τους κάτω των 15 - Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής εισάγεται σήμερα (22/10) το νομοσχέδιο για την απαγόρευση πρόσβασης των παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ήδη, η αντιπολίτευση έχει εκφράσει, στην αρμόδια Επιτροπή τις διαφωνίες της, ενώ η συζήτηση βρίσκεται σε εξέλιξη σε όλη την Ευρώπη. Η ψηφοφορία αναμένεται το βράδυ, ενώ η κυβέρνηση επιδιώκει την εφαρμογή του μέτρου από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Στην αρμόδια Επιτροπή, η ολοκλήρωση της επεξεργασίας του νομοσχεδίου ανέδειξε ότι δεν έχει δεν έχει διαμορφωθεί ευρύτερη συναίνεση απέναντι στο σχέδιο νόμου, παρά την γενικότερη συμφωνία για την ανάγκη προστασίας των παιδιών από τους κινδύνους του διαδικτύου.

Οι βασικές ενστάσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης έχουν να κάνουν με τον οριζόντιο χαρακτήρα της απαγόρευσης, την αποτελεσματικότητά της, τις δυνατότητες παράκαμψης των περιορισμών και την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Ήδη, ΚΚΕ και Πλεύση Ελευθερίας ξεκαθάρισαν ότι θα καταψηφίσουν ενώ ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Ελληνική Λύση και Νίκη επιφυλάχθηκαν για την Ολομέλεια. Από πλευράς ΝΔ, επιδιώκεται η στήριξη της πρωτοβουλίας και από άλλες κοινοβουλευτικές δυνάμεις.

Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Στον πυρήνα του σχεδίου νόμου βρίσκεται η απαγόρευση πρόσβασης σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους, με ημερομηνία έναρξης εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.

Το νομοσχέδιο προβλέπει, για την εφαρμογή του ηλικιακού περιορισμού, τη δυνατότητα αξιοποίησης των μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας του Gov.gr Wallet και του Kids Wallet, χωρίς να καθιστά υποχρεωτική τη χρήση στους. Η διάκριση έχει τη σημασία της καθώς, παρά την έμφαση που δίνεται στην ανάγκη αξιόπιστης επαλήθευσης της ηλικίας, το νομοσχέδιο δεν περιγράφει έναν νέο, ενιαίο τεχνικό μηχανισμό ελέγχου.

Εποπτικός ρόλος προβλέπεται, παράλληλα, και για το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, με την αξιοποίηση των αρμοδιοτήτων που ήδη διαθέτουν. Με άλλα λόγια, η εποπτεία συνδέεται με τους υφιστάμενους μηχανισμούς ελέγχου και το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, χωρίς να θεσπίζεται αυτοτελές σύστημα νέων ειδικών προστίμων. Μία ακόμα πρόβλεψη του νομοσχεδίου αφορά και τον συγχρονισμό της ελληνικής πραγματικότητας με τις εξελίξεις σε επίπεδο ΕΕ. Συγκεκριμένα, ορίζεται ότι η ρύθμιση θα παύσει αυτοδικαίως να ισχύει, εφόσον τεθεί σε εφαρμογή ευρωπαϊκός κανονισμός για το ίδιο ζήτημα.

Γιατί η κυβέρνηση επιλέγει την απαγόρευση

Από πλευράς Μαξίμου, η πρωτοβουλία παρουσιάζεται ως παρέμβαση αναγκαία για την προστασία της ψυχικής υγείας των ανηλίκων. Η κυβέρνηση επικαλείται τους κινδύνους που συνδέονται με την υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων. Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας βρίσκονται ο ψηφιακός εθισμός, ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και οι πρακτικές των πλατφορμών που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη παραμονή των χρηστών στις εφαρμογές. Παράλληλα, γίνεται επίκληση σε διεθνείς μελέτες για τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης στην ψυχική υγεία, τον ύπνο και την ικανότητα συγκέντρωσης των ανηλίκων.

Κατά τη θέση της κυβέρνησης, η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των γονέων, αλλά προϋποθέτει και συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις εταιρείες τεχνολογίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ρύθμιση παρουσιάζεται ως συνέχεια προηγούμενων παρεμβάσεων, όπως η απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία και η ανάπτυξη εργαλείων γονικού ελέγχου. Από πλευράς του, ο Άκης Σκέρτσoς έχει αναγνωρίσει ότι η απαγόρευση καθαυτή δεν αποτελεί ολοκληρωμένη λύση. Ο υπουργός Επικρατείας υποστηρίζει, ωστόσο, ότι το μέτρο είναι αναγκαίο για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που, κατά την κυβέρνηση, δεν μπορεί να παραμένει χωρίς νομοθετική ρύθμιση.

Η αντιπαράθεση Σκέρτσου - ΠΑΣΟΚ

Η συζήτηση στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής ολοκληρώθηκε σε υψηλούς τόνους, με τον υπουργό Επικρατείας να κατηγορεί τα κόμματα της αντιπολίτευσης για μικροπολιτική αντιμετώπιση του ζητήματος και να υποστηρίζει ότι η άρνησή τους να στηρίξουν το νομοσχέδιο διευκολύνει, στην πράξη, τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας.

Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο Άκης Σκέρτσος απέναντι στο ΠΑΣΟΚ. Αμφισβητώντας τη στάση της αξιωματικής αντιπολίτευσης απέναντι σε προηγούμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις για την προστασία ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ για μικροπολιτική, σημειώνοντας πως, «εσείς δεν έχετε κάνει τίποτα, διότι εσείς δεν έχετε ψηφίσει καμία από αυτές τις ρυθμίσεις που έχουμε φέρει για την προστασία των ευάλωτων!».

Από πλευράς του, ο «πράσινος» εισηγητής, Στέφανος Παραστατίδης, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να αξιοποιήσει πολιτικά ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο κοινωνικό ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι η νομοθετική πρωτοβουλία εξυπηρετεί περισσότερο την κυβερνητική επικοινωνιακή στρατηγική παρά μια ολοκληρωμένη πολιτική προστασίας των ανηλίκων. «Κύριε Σκέρτσο, δεν είστε εδώ για να προστατέψετε τα παιδιά, αλλά τους εαυτούς σας», είπε συνδέοντας την επιλογή της κυβέρνησης να φέρει τώρα το νομοσχέδιο με τις πολιτικές εξελίξεις και τις εκλογές. Στο δια ταύτα, πάντως, η βασική διαφωνία του ΠΑΣΟΚ αφορά τον οριζόντιο χαρακτήρα της απαγόρευσης. Η Χαριλάου Τρικούπη προτείνει ένα σύστημα ηλικιακά διαβαθμισμένης προστασίας, το οποίο θα λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές ανάγκες των παιδιών ανά ηλικιακή ομάδα και θα συνδυάζει περιορισμούς, ψηφιακή εκπαίδευση, γονική συμμετοχή και μεγαλύτερη λογοδοσία των εταιρειών. Ο κ. Παραστατίδης έθεσε, παράλληλα, και ζήτημα επιστημονικής τεκμηρίωσης του ορίου των 15 ετών, υποστηρίζοντας ότι η ανάγκη προστασίας των ανηλίκων δεν συνεπάγεται αυτομάτως την αποτελεσματικότητα της συγκεκριμένης επιλογής.

Οι υπόλοιπες αντιδράσεις

Αντιδράσεις υπήρξαν και από τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης, με το ΚΚΕ και την Πλεύση Ελευθερίας να έχουν ήδη εκφράσει την πρόθεσή τους να καταψηφίσουν τη ρύθμιση. Τα υπόλοιπα κόμματα διατηρούν τις επιφυλάξεις τους ενόψει της συζήτησης στην Ολομέλεια.

Από πλευράς ΚΚΕ, αμφισβητείται το κατά πόσο η απαγόρευση μπορεί να αντιμετωπίσει τις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων που συνδέονται με τη χρήση των κοινωνικών δικτύων, επισημαίνοντας τον ρόλο των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων στη λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών. Το Κομμουνιστικό Κόμμα έθεσε ακόμα ζητήματα αποτελεσματικότητας των περιορισμών αλλά και προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη

Η συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα έχει ανοίξει και στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ, χωρίς ωστόσο να έχει διαμορφωθεί ένα ενιαίο πλαίσιο αντιμετώπισης.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Γαλλίας, όπου η προσπάθεια απαγόρευσης της πρόσβασης για παιδιά κάτω των 15 ετών κρίθηκε αντισυνταγματική. Τον περασμένο Αύγουστο, το Συνταγματικό Συμβούλιο απέρριψε τη σχετική διάταξη, θεωρώντας ότι η γενική απαγόρευση περιόριζε δυσανάλογα την ελευθερία της έκφρασης, χωρίς να λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις διαφορές μεταξύ των πλατφορμών, την ηλικία και την ωριμότητα των παιδιών. Παράλληλα, εντόπισε ελλείψεις στις εγγυήσεις προστασίας των προσωπικών δεδομένων κατά τη διαδικασία επαλήθευσης ηλικίας. Η γαλλική κυβέρνηση αναζητεί πλέον νέα νομοθετική λύση.

Στη Νορβηγία, η κυβέρνηση προωθεί το ηλικιακό όριο των 16 ετών για την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα, με έμφαση στην ευθύνη των πλατφορμών για την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες βρίσκονται σε εξέλιξη και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με διαφορετικά ηλικιακά όρια και προβλέψεις για τη γονική συναίνεση.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η πρόταση EU Kids Act, που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 17 Σεπτεμβρίου 2026, σε μία προσπάθεια να υιοθετήσει μια πιο διαβαθμισμένη προσέγγιση. Για τα παιδιά κάτω των 13 ετών προβλέπεται αποκλεισμός από τα κοινωνικά δίκτυα, ενώ για τις ηλικίες 13 και 14 ετών προτείνεται η δυνατότητα χρήσης περιορισμένων λογαριασμών υπό γονική διαχείριση, με χρονικό όριο μίας ώρας ημερησίως. Από τα 15 έτη θα επιτρέπεται η δημιουργία προσωπικού λογαριασμού, με τις πλατφόρμες να υποχρεούνται να διασφαλίζουν κατάλληλο ψηφιακό περιβάλλον για τους ανηλίκους. Η ευρωπαϊκή πρόταση περιλαμβάνει επίσης περιορισμούς σε λειτουργίες που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση, όπως το ατέρμονο scrolling, αλλά και οι ειδοποιήσεις κατά τις βραδινές ώρες.

Η βασική διαφορά του ευρωπαϊκού σχεδίου με την ελληνική προσέγγιση είναι ότι, η πρόταση της Κομισιόν, αντί της καθολικής απαγόρευσης μέχρι τα 15 έτη, προβλέπει και μια ενδιάμεση κατηγορία πρόσβασης για παιδιά 13 και 14 ετών. Πρόκειται, πάντως, για πρόταση που δεν έχει ακόμη εγκριθεί οριστικά, ενώ το ελληνικό νομοσχέδιο προβλέπει ότι η εθνική ρύθμιση θα παύσει να ισχύει εφόσον τεθεί σε εφαρμογή ευρωπαϊκός κανονισμός για το ίδιο ζήτημα.

Σε κάθε περίπτωση, πέρα από την έκβαση της σημερινής ψηφοφορίας, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τον τρόπο εφαρμογής της απαγόρευσης, την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Διαβάστε ακόμη

Ψηφίζεται το νομοσχέδιο για το διαδίκτυο στους κάτω των 15: Οι κίνδυνοι, τα συμπτώματα απόσυρσης και η «ανακούφιση»

Συνεδριάζει η Επιτροπή για τα κέντρα αντιγήρανσης και μακροζωίας: Στη «φάκα» του MedWatch 4 νέες ειδικότητες

Στημένα στο ελληνικό μπάσκετ: Ο Λιόλιος, οι συλλήψεις, τα 820.000 ευρώ και οι σφοδρές αντιδράσεις

Τζάμπα οι μπριζόλες στον Χαφτάρ, η δικαίωση του Αβραμόπουλου και το χρονόμετρο του Τσίπρα