«Το αμερικανικό όνειρο πέθανε»: Σύνοδος... «ψυχοθεραπείας» για μια Ευρώπη που νιώθει προδομένη από τον Τραμπ

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν καταλήξει σε ένα δύσκολο συμπέρασμα: οι Αμερικανοί είναι οι «κακοί».

Καθώς οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της ΕΕ συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για μια έκτακτη σύνοδο κορυφής την Πέμπτη, αυτή η εκτίμηση κυριαρχεί σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σύμφωνα με εννέα Ευρωπαίους διπλωμάτες. Πρόκειται για αξιωματούχους από χώρες με διαφορετικούς βαθμούς ιστορικής προσέγγισης προς τις ΗΠΑ, οι οποίοι επισημαίνουν ότι η αίσθηση αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη σε κράτη που παραδοσιακά διατηρούσαν τους στενότερους δεσμούς με την Ουάσινγκτον.

Το κλίμα ανησυχίας και δυσπιστίας παραμένει και η σύνοδος θα πραγματοποιηθεί κανονικά, παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αργά το βράδυ της Τετάρτης πως έχει καταλήξει σε συμφωνία για τη Γροιλανδία και ότι, τελικά, δεν θα επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες -κάτι που υπογραμμίζει ότι η συνάντηση αυτή ξεπερνά κατά πολύ το τελευταίο ξέσπασμα έντασης.

«Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι»

Οι βλέψεις του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία, τις οποίες παρουσίασε στο Νταβός της Ελβετίας ζητώντας «άμεσες διαπραγματεύσεις» για την απόκτηση του νησιού, αποτέλεσαν τη «σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι» για πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του πρώτου έτους της δεύτερης θητείας του, είχαν προσκολληθεί στην ελπίδα ότι οι χειρότεροι φόβοι τους για τη χώρα που εγγυάται την ευρωπαϊκή ασφάλεια από το 1945 δεν θα επαληθεύονταν.

Όμως, η περίοδος του κατευνασμού «έχει τελειώσει» και «ήρθε η ώρα να αντισταθούμε στον Τραμπ», δήλωσε στο BBC ο Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ και πρώην πρωθυπουργός της Δανίας.

Αρκετοί από τους διπλωμάτες που μίλησαν στο POLITICO -υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του θέματος- ανέφεραν ότι αισθάνονται προσωπικά προδομένοι, καθώς πολλοί είχαν σπουδάσει ή εργαστεί στις ΗΠΑ ή είχαν ταχθεί υπέρ της ενίσχυσης των διατλαντικών σχέσεων.

«Το αμερικανικό μας όνειρο πέθανε», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα που υπήρξε από τους ισχυρότερους υποστηρικτές της διατλαντικής συνεργασίας. «Ο Ντόναλντ Τραμπ το σκότωσε».

Η συλλογική αυτή συνειδητοποίηση αναμένεται να αποτυπωθεί στη σύνοδο κορυφής -όχι μόνο σε πιθανές αποφάσεις για προετοιμασία αντιποίνων στο εμπόριο, εφόσον ο Τραμπ αλλάξει ξανά στάση και επανέλθει στις διεκδικήσεις του για τη Γροιλανδία.

Θα φανεί επίσης στις τοποθετήσεις που θα ανταλλάξουν οι ηγέτες τόσο κατ’ ιδίαν όσο και δημόσια. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προανήγγειλε αυτή τη στάση στην ομιλία του στο Νταβός, δηλώνοντας ότι η Ευρώπη διαθέτει «πολύ ισχυρά εργαλεία» και ότι «πρέπει να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν μας σέβονται και όταν δεν τηρούνται οι κανόνες του παιχνιδιού».

Περιορισμένη ανακούφιση

Η ομιλία του Τραμπ στο Νταβός, όπου χαρακτήρισε τη Γροιλανδία «δικό μας έδαφος», δεν συνέβαλε στη μείωση της έντασης, μόλις 24 ώρες πριν από τη βεβιασμένα οργανωμένη σύνοδο στις Βρυξέλλες, με αντικείμενο την ευρωπαϊκή απάντηση στη διάλυση της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων.

Παρότι ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν το εξέλαβαν ως υποχώρηση, εξαιτίας της σκληρής ρητορικής του απέναντι στην Ευρώπη και της σαφούς επιβεβαίωσης των προθέσεών του, σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες.

Ο Αμερικανός πρόεδρος τελικά ανακάλεσε την απειλή επιβολής δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που θεωρούσε ότι παρεμπόδιζαν τα σχέδιά του για τη Γροιλανδία, όμως, όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, «η ζημιά είχε ήδη γίνει».

«Μετά το μπρος-πίσω των τελευταίων ημερών, πρέπει να περιμένουμε να δούμε ποιες ουσιαστικές συμφωνίες θα προκύψουν μεταξύ του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, και του Ντόναλντ Τραμπ», δήλωσε στο γερμανικό ZDF ο αντικαγκελάριος της Γερμανίας, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ. «Όποια κι αν είναι η λύση για τη Γροιλανδία, όλοι πρέπει να καταλάβουν ότι δεν μπορούμε απλώς να καθίσουμε, να χαλαρώσουμε και να είμαστε ικανοποιημένοι».

Η στιγμή που ο Τραμπ απείλησε με δασμούς, το περασμένο Σάββατο, ήταν εκείνη που το ρήγμα «έγινε πραγματικό», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης.

«Ίσως αυτή η αναδίπλωση μας δίνει μερικούς μήνες, ίσως να είναι κάτι πιο μόνιμο», σχολίασε άλλος αξιωματούχος. «Η ομιλία του Τραμπ νωρίτερα σήμερα σίγουρα θα βάλει σε σκέψεις τις περισσότερες, αν όχι όλες, τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες -ανεξαρτήτως δασμών».

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνόψισε το κλίμα στην ομιλία της στο Νταβός την Τρίτη: «Ο κόσμος έχει αλλάξει οριστικά. Πρέπει να αλλάξουμε κι εμείς μαζί του».

Στη σύνοδο, οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν την κατάσταση των διατλαντικών σχέσεων. Πριν από την αναδίπλωση του Τραμπ στο θέμα των δασμών, εξέταζαν το ενδεχόμενο να ζητήσουν από την Κομισιόν να προετοιμάσει το ισχυρότερο εμπορικό της όπλο απέναντι στις ΗΠΑ: το Μέσο Αντι-Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument - ACI).

Η ΕΕ δημιούργησε αυτό το «εμπορικό μπαζούκα» το 2023 για να αντιμετωπίσει απειλές από χώρες που θεωρούσε εχθρικές -κυρίως την Κίνα- οι οποίες χρησιμοποιούσαν την οικονομική τους ισχύ για να εκβιάσουν τις Βρυξέλλες. Η ιδέα ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον των ΗΠΑ θεωρούνταν μέχρι πρότινος αδιανόητη.

«Ζούμε μια μεγάλη ρήξη της παγκόσμιας τάξης», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης από χώρα που θεωρούνταν βασικός σύμμαχος των ΗΠΑ εντός της ΕΕ. Οι ηγέτες, πρόσθεσε, θα συζητήσουν την ανάγκη «απομείωσης ρίσκου» από τις Ηνωμένες Πολιτείες -όρος που μέχρι τώρα χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για τις σχέσεις με το Πεκίνο. «Η εμπιστοσύνη έχει χαθεί», κατέληξε.

«Σύνοδος… ψυχοθεραπείας»

Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος που γνωρίζει την προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου χαρακτήρισε τη σύνοδο ως μια μορφή «ψυχοθεραπείας». Θα αποτελέσει ευκαιρία για τους ηγέτες να διαμορφώσουν μια συγκεκριμένη απάντηση στην ομιλία του Τραμπ στο Νταβός και στον ισχυρισμό του περί συμφωνίας.

Η εκτίμηση ότι οι ΗΠΑ δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστο σύμμαχο διαμορφώθηκε σταδιακά. Οι πρώτες «ρωγμές» εμφανίστηκαν όταν η κυβέρνηση Τραμπ δημοσίευσε, στις αρχές Δεκεμβρίου, τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας, στην οποία δεσμευόταν να ενισχύσει «πατριωτικά ευρωπαϊκά κόμματα» εις βάρος της ΕΕ -κάτι που ίσως εξηγεί γιατί ορισμένοι ηγέτες, όπως ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας, εξακολουθούν να στηρίζουν τον Τραμπ.

Ακολούθησαν η αναθέρμανση της ρητορικής για τη Γροιλανδία, η δήλωση του Αμερικανού πρέσβη στην Ισλανδία ότι είναι «κυβερνήτης της 52ης πολιτείας των ΗΠΑ» και μια επιστολή του Τραμπ προς τον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιούνας Γκαρ Στέρε, στην οποία ανέφερε ότι, επειδή δεν του απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης, «δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένος να σκέφτεται αποκλειστικά την Ειρήνη».

Ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε ότι αρχικά ήταν πεπεισμένος πως η επιστολή ήταν πλαστή -μέχρι που επιβεβαιώθηκε η γνησιότητά της.

Δύο ανώτεροι διπλωμάτες παρομοίασαν την τρέχουσα κατάσταση των ΗΠΑ με την περίοδο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Νομίζω ότι έχουμε ξεπεράσει το Μόναχο», είπε ο ένας, αναφερόμενος στη συμφωνία του 1938, όταν Βρετανία, Γαλλία και Ιταλία κατευνάσαν τον Αδόλφο Χίτλερ επιτρέποντάς του να προσαρτήσει την Τσεχοσλοβακία. «Καταλάβαμε ότι ο κατευνασμός δεν είναι πλέον η σωστή πολιτική».

Η απότομη πτώση του κύρους των ΗΠΑ ήταν ιδιαίτερα επώδυνη για τη Δανία, την οποία ο Τραμπ χαρακτήρισε «αχάριστη» στο Νταβός.

Η Κοπεγχάγη έχει σοκαριστεί από τη στάση του, καθώς επί δεκαετίες συγκαταλεγόταν στους πιο πιστούς συμμάχους της Ουάσινγκτον. Η Δανία είχε αναπτύξει στρατεύματα σε μερικές από τις πιο επικίνδυνες ζώνες μάχης στη Μέση Ανατολή, μεταξύ αυτών και στην επαρχία Χελμάντ στο Αφγανιστάν, καταγράφοντας από τις μεγαλύτερες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές αναλογικά με τον πληθυσμό της.

«Τόσοι πολλοί από εμάς έχουμε σπουδάσει στις ΗΠΑ, όλοι θέλαμε να δουλέψουμε εκεί», δήλωσε Δανός αξιωματούχος. «Αυτό είναι απλώς προδοσία».

Διαβάστε ακόμη

«Το αμερικανικό όνειρο πέθανε»: Σύνοδος... «ψυχοθεραπείας» για μια Ευρώπη που νιώθει προδομένη από τον Τραμπ

«Σκληραίνουν» οι έλεγχοι στα πετρελαιοκίνητα οχήματα - Ενεργοποιείται η εποπτεία στα ΚΤΕΟ

Αδιανόητο: Η ICE συνέλαβε 5χρονο αγοράκι στη Μινεσότα - Είχε μόλις γυρίσει από το σχολείο

Ο ΔΕΔΔΗΕ επανελέγχει τις υποθέσεις ρευματοκλοπής του 2025 και «παγώνει» διακοπές ρεύματος