Διατηρήστε την ελπίδα ζωντανή: Η κληρονομιά του Τζέσι Τζάκσον στην ανθρωπότητα

Σε ηλικία 84 ετών πέρασε για πάντα στην Ιστορία το πρωί της Τρίτης (17/2) ο ηγέτης του Κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα στις ΗΠΑ μετά τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, πολιτικός και δύο φορές υποψήφιος πρόεδρος, Τζέσι Τζάκσον.

Η αιτία θανάτου του δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επίσημα, ωστόσο, κατά τη διάρκεια επείγουσας νοσηλείας του πριν λίγο καιρό, οι γιατροί τον διέγνωσαν με Προϊούσα Υπερπυρηνική Παράλυση, μια σπάνια εκφυλιστική νόσο.

Το «πουλέν» και διάδοχος του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ γεννήθηκε από την 16χρονη, ανύπαντρη και μονογονέα, Χέλεν Μπερνς στο Γκρίνβιλ της Νότιας Καρολίνα τον Οκτώβρη του 1941. Μεγαλωμένος σε ένα περιβάλλον που η ρατσιστική, απαρτχαϊντική «νομοθεσία Τζιμ Κρόου» κατηγοριοποιούσε τους πολίτες και τις παροχές με φυλετικά κριτήρια, ο Τζάκσον προσβλήθηκε από νεαρή ηλικία με το «μικρόβιο» της πολιτικής.

Η γνωριμία με τον Κινγκ και η «βάση» του Σικάγο

Όλα όμως... έδεσαν, όταν το 1960 πήγε με μεταγραφή στο πανεπιστήμιο North Carolina A&T του Γκρίνσμπορο, το «σημείο μηδέν» του Κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα. Αμέσως ενσωματώθηκε στο ραγδαία αναπτυσσόμενο Κίνημα και από εκεί, πέντε χρόνια αργότερα, το 1965, στην ιστορική Πορεία για τα Εκλογικά Δικαιώματα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Η σχέση που ανέπτυξε με τον Κινγκ ήταν βαθιά και στενή, σχεδόν σαν γονέα-παιδιού. Μάλιστα, ήταν στο πλευρό του Κινγκ τη στιγμή της δολοφονίας του τον Απρίλη του 1968.

Πρότερα όμως, με εντολή του Κινγκ είχε μεταφερθεί στο Σικάγο για τη δημιουργία της «Επιχείρησης Στομάχι» (Operation Breadbasket), μιας πρωτοβουλίας του Southern Christian Leadership Conference (SCLC) που στόχευε στην άσκηση πίεσης στους εργοδότες του Ιλινόις για προσλήψεις Αφροαμερικάνων. Λίγα χρόνια μετά τη δολοφονία του Κινγκ, το 1971, ο Τζάκσον αποχώρησε από τη SCLC και προχώρησε στη δημιουργία μιας εκ των δύο εμβληματικότερων πρωτοβουλιών του, την «Επιχείρηση PUSH» (Operation PUSH). Η οργάνωση, που έδρευε στις φτωχές λαϊκές γειτονιές του Νότιου Σικάγο, είχε πολυποίκιλη πολιτική δράση: από την προώθηση του πλουραλισμού στο εργατικό δυναμικό των επιχειρήσεων, έως την εγγραφή ψηφοφόρων στους εκλογικούς καταλόγους σε αφροαμερικανικές κοινότητες, αλλά και σε κοινότητες μειονοτήτων εν γένει. Μέσω αγωγών και απειλών για μποϊκοτάζ, ο Τζάκσον κατάφερε να εξαναγκάσει κορυφαίες επιχειρήσεις της εποχής ξοδέψουν εκατομμύρια και να δεσμευτούν δημόσια για περισσότερες προσλήψεις μη-λευκών εργατών.

Η άλλη πρωτοβουλία γεννήθηκε την ίδια χρονιά και ονομάστηκε Rainbow Coalition, ως φόρος τιμής στη σπουδαία πρωτοβουλία που ηγούνταν το Παράρτημα των Μαύρων Πανθήρων στο Σικάγο. Μέσω της Rainbow/PUSH, προώθησε τη σύμπραξη Μαύρων, Λατίνων, Αμερικανοασιατών, Αυτόχθονων Αμερικάνων, Λευκών και μελών της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, με κοινό ορίζοντα την κοινωνική δικαιοσύνη και τα δικαιώματα. «Η σημαία μας είναι κόκκινη, λευκή και μπλε, αλλά το έθνος μας είναι ένα ουράνιο τόξο – κόκκινο, κίτρινο, καφέ, μαύρο και λευκό – και όλοι είμαστε πολύτιμοι στα μάτια του Θεού», είπε κάποτε ο ίδιος.

Ο πρωταγωνιστής της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας των ΗΠΑ

Ο Τζέσι Τζάκσον ήταν μια δυναμική της κοινωνικής αλλαγής σε 3 κρίσιμες περιόδους της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας:

• την εποχή της νομοθεσίας Τζιμ Κρόου
• την εποχή του Κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα
• την εποχή μετά του Κινήματος για τα Πολιτικά Δικαιώματα, η οποία λίγο-πολύ ολοκληρώθηκε με την εκλογή του Μπαράκ Ομπάμα στην προεδρία

Προτού όμως δημιουργηθούν οι συνθήκες της εκλογής Ομπάμα, προτού καν γίνει κτήμα των Αφροαμερικάνων η λογική της συμμετοχής στις εκλογές και η εγγραφή τους στους εκλογικούς καταλόγους, ο Τζάκσον έστρωσε με αποφασιστικότητα και συνέπεια το μονοπάτι προς την αναμόρφωση των Δημοκρατικών αλλά και την ενσωμάτωσης του «εκλέγειν και εκλέγεσθαι» στις κοινότητες των μειονοτήτων.

Παρότι κάποτε είχε δηλώσει σε συγκέντρωση πως δεν θα έθετε υποψηφιότητα για πρόεδρος «επειδή οι λευκοί είναι ανίκανοι να με εκτιμήσουν», ο Τζάκσον εν τέλει έθεσε υποψηφιότητα δύο φορές και τα πήγε καλύτερα από οποιονδήποτε μαύρο πολιτικό πριν από τον πρόεδρο Ομπάμα, κερδίζοντας 13 προκριματικές εκλογές και κομματικές συνελεύσεις για το χρίσμα των Δημοκρατικών το 1988, τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη αποτυχημένη του προσπάθεια.

«Μπόρεσα να θέσω υποψηφιότητα για την προεδρία δύο φορές και να επαναπροσδιορίσω το τι ήταν δυνατό. Αυτό ανέβασε τον πήχη για τις γυναίκες και ανθρώπους των μειονοτήτων», είχε αναφέρει παλιότερα στο Associated Press. «Μέρος της δουλειάς μου ήταν να σπείρω τους σπόρους των δυνατοτήτων». Και δεν είχε άδικο, καθώς οι μνήμες από τη διεκδίκηση του χρίσματος από την μαύρη βουλεύτρια Σίρλεϊ Τσίσολμ το 1972 ήταν ακόμη νωπές, καθώς αντιμετώπισε την εχθρότητα του κομματικού κατεστημένου απέναντι σε μια γυναίκα υποψήφια.

Ταυτόχρονα, ήταν ο πρώτος Αμερικάνος υποψήφιος πρόεδρος που έκανε την υποστήριξη των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας δομικό συστατικό της προεκλογικής του καμπάνιας και κατέβαλε συντονισμένη προσπάθεια να αμφισβητήσει την προτεραιότητα που έδιναν οι Δημοκρατικοί στους λευκούς, μετριοπαθείς, μεσοαστούς ψηφοφόρους. Ο Τζάκσον αγωνίστηκε με επιτυχία για να αλλάξει ο τρόπος κατανομής των εκλεκτόρων στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών, από ένα σύστημα «ο νικητής τα παίρνει όλα», που ευνοούσε τους επικρατέστερους υποψηφίους, σε ένα αναλογικό σύστημα που βοηθούσε και άλλους υποψηφίους, ακόμη κι αν δεν κέρδιζαν μια Πολιτεία.

Καλλιεργώντας το έδαφος που θα ανθίσει ο Ομπάμα

Αυτές οι αλλαγές βοήθησαν δεκαετίες μετά τον Μπαράκ Ομπάμα να πετύχει την ανατροπή έναντι της Χίλαρι Κλίντον, το παραδεδεγμένο φαβορί. Ο Ομπάμα ίσως να μην έφτανε ποτέ στον Λευκό Οίκο χωρίς αυτή την παρακαταθήκη. Και τότε όμως, όταν ο Μπαράκ Ομπάμα χρήζεται ο πρώτος μαύρος πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Τζάκσον ήταν εκεί, στο Σικάγο, με δάκρια στα μάτια και πανηγυρίζοντας με το υπόλοιπο πλήθος.

«Θα ευχόμουν, έστω για μια στιγμή, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ ή ο Μέντγκαρ Έβερς να μπορούσαν να είναι εκεί για 30 δευτερόλεπτα, για να δουν τους καρπούς των κόπων τους», είπε αργότερα. Και παρότι αρχικά ήταν κριτικός προς την προεκλογική εκστρατεία του Ομπάμα, αναφέροντας - off the record - πως «μιλούσε αφ’ υψηλού στους μαύρους», το βράδυ των εκλογών εξομολογείται πως «με κατέκλυσε το συναίσθημα. Ήταν η χαρά και το ταξίδι».

«Όχι, δεν με πονά (που δεν έγινα εγώ ο πρώτος μαύρος πρόεδρος)», είχε ξεκαθαρίσει στον Guardian. «Γιατί ήμουν πρωτοπόρος, άνοιξα δρόμους. Έπρεπε να αντιμετωπίσω αμφιβολία, κυνισμό και φόβους για το ενδεχόμενο να είναι υποψήφιος ένας μαύρος. Υπήρχαν μαύροι ακαδημαϊκοί που έγραφαν άρθρα για το γιατί έχανα τον χρόνο μου. Ακόμη και μαύροι έλεγαν ότι ένας μαύρος δεν μπορούσε να κερδίσει». Ο Τζάκσον διέλυσε αυτές τις αμφιβολίες.

Michelle and I were deeply saddened to hear about the passing of a true giant, the Reverend Jesse Jackson. We will always be grateful for Jesse's lifetime of service, and the friendship our families share. We stood on his shoulders. We send our deepest condolences to the Jackson… pic.twitter.com/Q68r4IJt9U

— Barack Obama (@BarackObama) February 17, 2026

Ο... οικουμενικός Τζέσι Τζάκσον

Ο Τζάκσον, αεικίνητος όπως πάντα, είχε επίσης επιρροή στο εξωτερικό, συναντώντας παγκόσμιους ηγέτες και πετυχαίνοντας διπλωματικές νίκες. Ταξίδεψε στο εξωτερικό, μεταξύ άλλων το 1979 στη Νότια Αφρική για να εκφράσει την αλληλεγγύη του στους αγωνιστές κατά του απαρτχάιντ, καθώς και στο Ισραήλ και στη Δυτική Όχθη, όπου κάλεσε για τη δημιουργία Παλαιστινιακού κράτους. Μάλιστα, η υποστήριξή του σε Παλαιστινιακό κράτος του κόστισε ψήφους από Εβραίους Δημοκρατικούς που τον θεωρούσαν αντισημίτη.

Το 1984 διαπραγματεύτηκε την απελευθέρωση 48 Κουβανών και Κουβανοαμερικανών κρατουμένων με τον Φιντέλ Κάστρο, κατακρίνοντας πάντοτε δημόσια το αμερικανικό εμπάργκο και προωθώντας τη λογική των διμερών σχέσεων. Την ίδια χρόνια, πέταξε στη Συρία και εξασφάλισε την ασφαλή επιστροφή του υποπλοίαρχου του ναυτικού Ρόμπερτ Γκούντμαν. Κατά τη διάρκεια του πρώτου Πολέμου του Κόλπου μετέβη στη Βαγδάτη και διαπραγματεύτηκε με επιτυχία με τον Ιρακινό πρόεδρο Σαντάμ Χουσεΐν για την απελευθέρωση εκατοντάδων Αμερικανών - και όχι μόνο. Το 1999 έπεισε τη Σερβία να απελευθερώσει τρεις Αμερικανούς πιλότους.

Οι διαπραγματεύσεις και οι διπλωματικές προσπάθειες του Τζάκσον συνέβαλαν επίσης στην απελευθέρωση ενός Αμερικανού που κρατούνταν όμηρος από αντάρτες στην Κολομβία και στην εξασφάλιση της απελευθέρωσης Αμερικανών που εξέτιαν ποινές φυλάκισης στην Γκάμπια. Ο Μπιλ Κλίντον, ως πρόεδρος, τον διόρισε ειδικό απεσταλμένο στην Αφρική και το 2000 του απένειμε το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας, την υψηλότερη πολιτική διάκριση στις ΗΠΑ. Ήταν επίσης ένας από τους βασικούς ομιλητές στο Λονδίνο στη διαδήλωση του 2003 κατά της εισβολής στο Ιράκ, μία από τις μεγαλύτερες που έγιναν ποτέ στο Ηνωμένο Βασίλειο.

«I Am Somebody»

Ο Τζέσι Τζάκσον δεν ήταν άγιος, αντιθέτως ήταν ένας άνθρωπος που αυτό που διακήρυττε ήταν απλώς το δικαίωμα στην ισότητα. Είχε τις αντιφάσεις του, τα πάθη του, κατά τη διάρκεια της ζωής του προκάλεσε πολλές φορές τον δημόσιο διάλογο - δικαιολογημένα και μη. Η παρακαταθήκη που αφήνει όμως τόσο στην αμερικανική ιστορία, όσο και στην παγκόσμια συλλογική εμπειρία των κινημάτων για ισότητα και κοινωνικά δικαιώματα θα παραμείνει μια αέναη άσβεστη φλόγα. Είναι ένας σταθερός, συνεπής, ολόφωτος φακός που καθοδηγεί την κάθε μία και τον κάθε έναν στο μονοπάτι για έναν κόσμο αλληλέγγυο, ειρηνικό, χωρίς φραγμούς και με αγάπη.

Ο Τζέσι Τζάκσον δεν ήταν ο οποιοσδήποτε. Ο Τζέσι Τζάκσον ήταν κάποιος.

Διαβάστε ακόμη

Θρήνος στην Σκιάθο: 38χρονη πέθανε μετά από βαρύ εγκεφαλικό - Είχε μόλις γεννήσει το τρίτο παιδί της

ΠΑΣΟΚ για ΟΠΕΚΑ: Αναστέλλεται η κομματική ιδιότητα της Αναστασίας Χατζηδάκη - «Δεν έχω γνώση για κανένα πόρισμα»

Η σκυλίτσα που έγινε viral περιμένοντας καρτερικά τον άνθρωπό της έξω από τα δικαστήρια Λαμίας

Διατηρήστε την ελπίδα ζωντανή: Η κληρονομιά του Τζέσι Τζάκσον στην ανθρωπότητα