Ο πόλεμος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατακλύστηκαν από παραποιημένες εικόνες που παρουσιάζονταν ως ντοκουμέντα από το μέτωπο. Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για κακοφτιαγμένα μοντάζ ή για βίντεο που είχαν αποκοπεί από βιντεοπαιχνίδια, ταινίες, παλαιότερα περιστατικά ή άσχετες ειδησεογραφικές καλύψεις και εμφανίζονταν παραπλανητικά ως πρόσφατες εξελίξεις του πολέμου.

Παρόμοια φαινόμενα παραπληροφόρησης επανεμφανίζονται τώρα με αφορμή τη σύγκρουση με το Ιράν. Ωστόσο, αυτή τη φορά η κατάσταση είναι πιο σύνθετη, καθώς προστέθηκε ένα νέο εργαλείο «εξαπάτησης». Η τεχνητή νοημοσύνη.

Ο Χάνι Φαρίντ, καθηγητής ψηφιακής εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, εξηγεί στο CNN ότι, πριν από μια δεκαετία, τα ψεύτικα οπτικά ντοκουμέντα ήταν ελάχιστα και συνήθως αποκαλύπτονταν γρήγορα. Σήμερα όμως, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική, καθώς εκατοντάδες παραποιημένα βίντεο και εικόνες κυκλοφορούν ταυτόχρονα και, μάλιστα, είναι τόσο ρεαλιστικά που, ακόμη και οι πιο προσεκτικοί χρήστες «την πατάνε». «Δεν είναι μόνο πειστικά, έχουν και τεράστια απήχηση. Ο κόσμος τα πιστεύει και τα αναπαράγει», σημειώνει.

Την τάση αυτή επιβεβαιώνει στο CNN και ο ανώτερος δημοσιογράφος του BBC Verify, Σαγιάν Σαρνταριζαντέχ, ο οποίος ειδικεύεται στον εντοπισμό ψευδών πολεμικών εικόνων. Όπως αναφέρει, η μεγάλη αλλαγή του τελευταίου χρόνου, είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει γίνει ευρέως προσβάσιμη. Πλέον, οποιοσδήποτε μπορεί να δημιουργήσει βίντεο και εικόνες που μοιάζει να καταγράφουν ένα πολεμικό γεγονός και είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακριθούν με γυμνό μάτι.

Τα ψεύτικα αυτά οπτικά ντοκουμέντα, έχουν ήδη συγκεντρώσει δεκάδες εκατομμύρια προβολές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσα σε λιγότερο από δύο εβδομάδες από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.

Μάλιστα, σε ένα από τα πιο διαδεδομένα βίντεο, εμφανίζεται υποτιθέμενη βροχή ιρανικών πυραύλων να πλήττει το Τελ Αβίβ, ενώ σε άλλο βίντεο παρουσιάζονται σκηνές πανικού σε αεροδρόμιο του Ισραήλ, με πολίτες να τρέχουν για να σωθούν από δήθεν επίθεση και σε ένα ακόμη ένα, εμφανίζονται δήθεν Αμερικανοί κομάντος να κρατούνται αιχμάλωτοι υπό την απειλή όπλων από ιρανικές δυνάμεις.

Ακόμη, έχουν κυκλοφορήσει ψευδή βίντεο που παρουσιάζουν φανταστική πομπή αμερικανικών στρατευμάτων στο έδαφος του Ιράν ή ένα υποτιθέμενο καταρριφθέν αμερικανικό αεροσκάφος να μεταφέρεται στους δρόμους της Τεχεράνη.

Η παραπληροφόρηση δεν περιορίζεται στα βίντεο. Ψεύτικες φωτογραφίες που φαίνεται να έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη ισχυρίζονται ότι απεικονίζουν αμερικανική στρατιωτική βάση στο Ιράκ και την πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στη Σαουδική Αραβία να καίγονται μετά από ιρανικές επιθέσεις. Άλλες παρουσιάζουν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, νεκρό κάτω από ερείπια ή πολίτες να θρηνούν ανύπαρκτα θύματα. Μάλιστα, μέσο ενημέρωσης που συνδέεται με την ιρανική κυβέρνηση δημοσίευσε ακόμη και υποτιθέμενη δορυφορική εικόνα που εμφάνιζε ζημιές σε αμερικανική στρατιωτική βάση στο Μπαχρέιν.

Όλο και πιο δύσκολος ο έλεγχος

Παρά τις καθημερινές προσπάθειες αποδόμησης των ψευδών ειδήσεων από ειδικούς όπως ο Σαρνταριζαντέχ, νέα παραπλανητικά βίντεο εμφανίζονται με ταχύτητα που, δύσκολα μπορεί κανείς να ακολουθήσει. Πολλά από αυτά είναι τόσο ρεαλιστικά, ώστε ο μέσος χρήστης που περιηγείται γρήγορα στο κινητό του, δύσκολα αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται για κατασκευασμένο υλικό.
Η εξάπλωση αυτής της ψηφιακής παραπληροφόρησης έρχεται σε μια εποχή που η αναζήτηση της αλήθειας είναι ήδη ένα δύσκολο εγχείρημα. Η πολιτική πόλωση, ο κατακερματισμός της ενημέρωσης και οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων έχουν δημιουργήσει «φούσκες» πληροφοριών, με τους χρήστες να βλέπουν κυρίως περιεχόμενο από άτομα με παρόμοιες απόψεις. Παράλληλα, όπως επισημαίνει ο Φαρίντ στο CNN, αρκετά κοινωνικά δύκτυα έχουν περιορίσει την αυστηρή εποπτεία του περιεχομένου.

«Το περιεχόμενο είναι πιο ρεαλιστικό, ο όγκος του μεγαλύτερος και η διείσδυσή του βαθύτερη. Αυτή είναι η νέα πραγματικότητα και ναι, είναι εξαιρετικά χαοτική», τονίζει.

Η πλατφόρμα X ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι, θα λάβει ορισμένα μέτρα κατά των ψευδών βίντεο που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη σε περιόδους πολέμου. Σύμφωνα με τον Νικίτα Μπιέρ, οι δημιουργοί περιεχομένου που θα δημοσιεύουν τέτοια βίντεο χωρίς να αναφέρουν ότι είναι προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, θα αποκλείονται για 90 ημέρες από το πρόγραμμα αμοιβών και, σε περίπτωση επανάληψης, μόνιμα.

Παράλληλα, άλλες μεγάλες πλατφόρμες, όπως το TikTok, το Facebook και το Instagram, δεν απάντησαν σε ερωτήματα σχετικά με τη διάδοση ψευδών εικόνων για τον πόλεμο.

Ο ίδιος ο Σαρνταριζαντέχ έχει επισημάνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και το chatbot τεχνητής νοημοσύνης της πλατφόρμας, το Grok, συνέβαλε στην παραπληροφόρηση, χαρακτηρίζοντας ως αυθεντικά ορισμένα βίντεο και εικόνες που είχαν δημιουργηθεί από τεχνητή νοημοσύνη .

Πώς να αποφύγουμε την εξαπάτηση

Η διάκριση ανάμεσα στο πραγματικό και το ψεύτικο, γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Όπως εξηγεί ο Φαρίντ στο CNN, η ραγδαία βελτίωση των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης έχει καταστήσει άχρηστες ακόμη και πρόσφατες «οδηγίες» εντοπισμού ψεύτικων εικόνων.

Για παράδειγμα, παλαιότερα οι χρήστες μπορούσαν να εντοπίσουν την απάτη από εμφανή λάθη, όπως επιπλέον δάχτυλα ή αφύσικες αναλογίες στα ανθρώπινα σώματα, ωστόσο αυτά τα σφάλματα εμφανίζονται πλέον σπάνια.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι ο ασφαλέστερος τρόπος ενημέρωσης είναι τα αξιόπιστα δημοσιογραφικά μέσα και όχι η άκριτη κατανάλωση περιεχομένου από τυχαίους λογαριασμούς στα κοινωνικά δίκτυα. «Σε περιόδους διεθνών συγκρούσεων», τονίζει, «τα social media δεν είναι το κατάλληλο μέρος για να αναζητά κανείς πληροφορίες».

Για όσους δεν μπορούν να αποφύγουν τη συνεχή περιήγηση στα κοινωνικά δίκτυα, οι ειδικοί προτείνουν μια απλή κίνηση: πριν πιστέψει ή κοινοποιήσει κανείς ένα εντυπωσιακό βίντεο ή μια φωτογραφία από τον πόλεμο, αξίζει να αφιερώσει λίγα δευτερόλεπτα σε έναν γρήγορο έλεγχο.

Υπάρχουν ορισμένα βασικά ερωτήματα που μπορούν να βοηθήσουν:

• Μήπως κάτι φαίνεται παράξενο στο βίντεο, όπως ασυγχρονία ήχου και εικόνας ή λεπτομέρειες που δεν ταιριάζουν με την πραγματικότητα;
• Έχει σχολιάσει την αυθεντικότητα του υλικού κάποιος ειδικός, ένας οργανισμός ελέγχου γεγονότων ή γνωστός ερευνητής παραπληροφόρησης;
• Υπάρχουν χρήστες στα σχόλια που εκφράζουν αμφιβολίες ή επισημαίνουν ασυνέπειες;
• Τι δείχνουν τα διαθέσιμα εργαλεία ανίχνευσης περιεχομένου τεχνητής νοημοσύνης;

Όπως επισημαίνει ο Σαρνταριζαντέχ, οι χρήστες θα πρέπει να «εκπαιδεύσουν το μάτι τους» ώστε να αναγνωρίζουν όσο γίνεται καλύτερα το περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη. Προειδοποιεί όμως ότι η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτατα και πως η αναγνώριση τέτοιου υλικού, γίνεται ήδη εξαιρετικά δύσκολη γίνει ακόμη δυσκολότερη.

Διαβάστε ακόμη

Ο πόλεμος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

ΟΠΕΚΕΠΕ: Διευκρινήσεις για το έγγραφο Βάρρα έδωσε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης – Γνώριζε ο Βορίδης;

Το Βαλς των Χαμένων Ονείρων: Το τραγούδι με τη φωνή της Κατσιμίχα που το TikTok λάτρεψε

Νέα emojis έρχονται από την Apple - Δείτε τις 13 νέες προσθήκες