«Δεν είσαι πια αδερφή μου»: Πώς ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί ρήξη ανάμεσα στις οικογένειες

«Της είπε “δεν είσαι πια αδερφή μου” και εκείνη του είπε να πάει στο διάολο.» Αυτός ο καβγάς ανάμεσα σε έναν άνδρα και την αδερφή του σε μια πόλη κοντά στην Τεχεράνη – τον οποίο παρακολούθησε και αφηγήθηκε ένας συγγενής τους – δίνει μια αποκαλυπτική εικόνα για τις επώδυνες συγκρούσεις που ξεσπούν μέσα σε οικογένειες και φιλίες, καθώς συνεχίζονται τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα.

Ο συγγενής, τον οποίο θα αποκαλέσουμε Σίνα, λέει ότι όταν η οικογένειά του μαζεύτηκε πρόσφατα στο σπίτι της γιαγιάς του, τα συναισθήματα γρήγορα ξέσπασαν, αποκαλύπτοντας έντονες διαφωνίες. Ο θείος του, μέλος της Basij – μιας εθελοντικής πολιτοφυλακής που συχνά χρησιμοποιείται για την καταστολή της διαφωνίας στο Ιράν – αρνήθηκε ακόμη και να χαιρετήσει την ίδια του την αδερφή, η οποία είναι αντίθετη στο κυβερνών καθεστώς. Μετά τον καυγά τους, ο θείος ήταν «πολύ ήσυχος… και έφυγε νωρίς», λέει ο Σίνα.

Σύμφωνα με το BBC, ο ίδιος και άλλοι νέοι Ιρανοί έχουν περιγράψει φορτισμένες σκηνές, καθώς ανοίγουν ρήγματα λόγω του πολέμου. Ακόμη και μεταξύ εκείνων που αντιτίθενται στην κυβέρνηση, υπάρχουν βαθιές διαφωνίες σχετικά με το αν ο πόλεμος θα βοηθήσει ή θα εμποδίσει τις προσπάθειες για αλλαγή.

Παρά το μπλακ άουτ στο διαδίκτυο που έχει επιβάλει η κυβέρνηση, το BBC κατάφερε να διατηρήσει επαφή με ορισμένους από τους λίγους Ιρανούς που έχουν βρει τρόπους να παραμείνουν συνδεδεμένοι. Οι Ιρανοί μπορεί να φυλακιστούν αν μιλήσουν σε ορισμένα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, ακόμη κι έτσι, κατά τη διάρκεια του μήνα που διεξάγεται ο πόλεμος, αυτές οι επαφές μοιράζονται πληροφορίες μέσω διακεκομμένων μηνυμάτων και περιστασιακών φωνητικών κλήσεων.

Οι αρχικές αντιδράσεις τους, γεμάτες σοκ και φόβο, έχουν δώσει τη θέση τους σε προσπάθειες προσαρμογής, αλλάζοντας τοποθεσίες και καθημερινές συνήθειες. Περιγράφουν λεπτομέρειες της ζωής τους: κάνουν γιόγκα παρά τους ήχους των εκρήξεων, τρώνε τούρτα γενεθλίων μόνοι τους και βγαίνουν σε σχεδόν άδεια καφέ. Και, σε κάποιες εκπληκτικά προσωπικές σημειώσεις, έχουν μοιραστεί λεπτομέρειες για το πώς η σύγκρουση επηρεάζει τις σχέσεις τους. Όλα τα ονόματα σε αυτό το άρθρο έχουν αλλάξει.

Βαθιά ριζωμένος διχασμός, ακόμη και στις οικογένειες

Προς τα τέλη Μαρτίου, οι Ιρανοί γιόρτασαν το Νορούζ, την περσική πρωτοχρονιά που σηματοδοτεί την εαρινή ισημερία και είναι συνήθως μια περίοδος οικογενειακών μαζώξεων. Ο Σίνα, που είναι γύρω στα 20, αντιτίθεται στο θεοκρατικό καθεστώς και συνεχίζει να υποστηρίζει τις ισραηλινές και αμερικανικές αεροπορικές επιθέσεις, πιστεύοντας ότι θα συμβάλουν στην πτώση του καθεστώτος.

Λέει ότι ο θείος του, μέλος της Basij, δεν είχε παραστεί σε οικογενειακές μαζώξεις του Νορούζ τα τελευταία χρόνια, αλλά αυτή τη φορά εμφανίστηκε, προς έκπληξη της οικογένειας. Συνήθως, «δεν του μιλάμε, ούτε στα παιδιά του», λέει ο Σίνα. Λέει ότι δεν έχει μιλήσει με τον θείο του σχεδόν από τις μεγάλες διαδηλώσεις του 2022, μετά τον θάνατο υπό κράτηση μιας νεαρής γυναίκας, της Μάχσα Αμίνι, η οποία κατηγορήθηκε ότι δεν φορούσε σωστά το υποχρεωτικό χιτζάμπ.

Πιο πρόσφατα, το Ιράν γνώρισε μια πρωτοφανή καταστολή από τη Basij και άλλες δυνάμεις ασφαλείας εναντίον διαδηλώσεων που ξέσπασαν τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο. Τουλάχιστον 6.508 διαδηλωτές σκοτώθηκαν και 53.000 συνελήφθησαν, σύμφωνα με το Human Rights Activists News Agency (HRANA) με έδρα τις ΗΠΑ. Ο Σίνα λέει ότι, σύμφωνα με άλλους συγγενείς, ο θείος του είχε εξοργιστεί τόσο πολύ από τις διαδηλώσεις που είπε ότι ακόμη κι αν τα δικά του παιδιά κατέβαιναν στους δρόμους και σκοτώνονταν, δεν θα πήγαινε να παραλάβει τα σώματά τους.

Κι όμως, λέει ο Σίνα, ο θείος του φαίνεται να «φοβάται τον θάνατο» στον πόλεμο και μοιάζει να προσπαθεί να βελτιώσει τις σχέσεις του με ορισμένα μέλη της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένης της μητέρας του, της γιαγιάς του Σίνα. Στο Νορούζ, εκείνος και η σύζυγός του «φαίνονταν απλώς πολύ πεσμένοι και αβοήθητοι», λέει ο Σίνα. «Δεν μπήκα σε καβγά μαζί τους. Θα έπρεπε να είναι στη φυλακή».

Οι σκληροπυρηνικοί του καθεστώτος δεν εξαιρούν ούτε συγγενείς

Ένας άλλος νεαρός άνδρας, ο Καβέ από την Τεχεράνη, πέρασε το Νορούζ μόνος του. Λέει ότι η σχέση του με την αδερφή του, που είναι επίσης μέλος της Basij, ήταν ήδη δύσκολη. Αφού συμμετείχε στις διαδηλώσεις του 2022, λέει ότι εκείνη έγινε επικριτική για τις δραστηριότητές του και έδειξε έλλειψη συμπόνιας για τον θάνατο φίλων του στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου.

Ο Καβέ παρείχε πρόσβαση στο διαδίκτυο σε φίλους και συγγενείς μέσω του Starlink της SpaceX, το οποίο προσφέρει σύνδεση μέσω δορυφόρων. Στο Ιράν, η κατοχή ή χρήση τερματικών Starlink τιμωρείται με έως και δύο χρόνια φυλάκισης. Αρχικά πήγε να περάσει τις γιορτές με την οικογένειά του, αλλά λέει ότι έφυγε από το μέρος όπου διέμεναν και όταν επέστρεψε, βρήκε την αδερφή του να έχει αποσυνδέσει το Starlink και τις συσκευές που ήταν συνδεδεμένες σε αυτό. Όταν τη ρώτησε, ξέσπασε καβγάς, λέει.

«Δεν την αντέχω πια… απλώς τσακωθήκαμε και είπα ότι δεν αντέχω άλλο και έφυγα», λέει. «Ήμουν τόσο ενθουσιασμένος για το Νορούζ. Είχα ετοιμάσει τα ρούχα μου και ήθελα να είμαι με την οικογένεια», είπε ο Καβέ μέσω κρυπτογραφημένης γραμμής καθώς ταξίδευε μόνος προς το σπίτι. «Αλλά τώρα δεν το νιώθω καθόλου». Οι περισσότεροι Ιρανοί δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Οι συσκευές Starlink είναι ακριβές και επίσης παράνομες, οπότε όσοι έχουν πρόσβαση είναι συνήθως σχετικά εύποροι. Μερικοί άλλοι καταφέρνουν να συνδεθούν μέσω VPN.

Οι περισσότεροι Ιρανοί που συμφωνούν να μιλήσουν στο BBC Persian είναι αντίθετοι στο καθεστώς. Ωστόσο, ακόμη και μεταξύ των επικριτών της κυβέρνησης, υπάρχουν βαθιές διαφωνίες σχετικά με τον πόλεμο και τον αντίκτυπό του. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου, 1.900 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, ενώ η HRANA ανεβάζει τον αριθμό σε πάνω από 3.400, εκ των οποίων περισσότεροι από 1.500 είναι άμαχοι.

Η μεταβλητή του Παχλαβί

Η Μαράλ, φοιτήτρια περίπου 20 ετών στην πόλη Ραστ στο βόρειο Ιράν, έχει απογοητευτεί πολύ με τον πατέρα της λόγω της συνεχιζόμενης υποστήριξής του στον πόλεμο. Είναι ένθερμος υποστηρικτής του Ρεζά Παχλαβί, του διαδόχου του ιρανικού θρόνου πριν την επανάσταση του 1979.

Ο Παχλαβί ζει πλέον στις ΗΠΑ και έχει παρουσιαστεί ως πιθανός μεταβατικός ηγέτης της χώρας. Υποστηρίζει τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν, παρά τις αυξανόμενες απώλειες, χαρακτηρίζοντάς τα «ανθρωπιστική παρέμβαση» και καλώντας πρόσφατα τις ΗΠΑ να «συνεχίσουν στην ίδια πορεία». Έχει αποκτήσει απήχηση στο Ιράν τους τελευταίους μήνες ως μορφή της αντιπολίτευσης, με ορισμένους διαδηλωτές στις διαμαρτυρίες του Ιανουαρίου να φωνάζουν το όνομά του.

«Απλώς θέλω να τελειώσει αυτός ο πόλεμος το συντομότερο δυνατό», λέει η Μαράλ. «Πολλοί απλοί άνθρωποι έχουν πεθάνει». Λέει ότι «εκνευρίζεται» επειδή ο πατέρας της είναι «πολύ αισιόδοξος», ακόμη κι ενώ πέφτουν βόμβες. «Προσπαθούμε να του μιλήσουμε, αλλά συνεχίζει να λέει για “τον Πρίγκιπα, τον Πρίγκιπα”», λέει. «Ο πατέρας μου ζει σε αυτή την ψευδαίσθηση ότι το Ιράν θα ανοίξει τα σύνορά του και μέσα σε πέντε χρόνια όλα θα έχουν ανοικοδομηθεί, όλα θα είναι καλά. Επηρεάζεται από ισραηλινή προπαγάνδα ότι οι δύο χώρες θα γίνουν φίλες». Ο πατέρας και η μητέρα της συχνά τσακώνονται για τον Παχλαβί, προσθέτει.

Πόλεμος εναντίον δεκαετίες τυραννίας

Εν τω μεταξύ, η Τάρα, μια γυναίκα περίπου 20 ετών στην Τεχεράνη, λέει ότι τα κοντινά μέλη της οικογένειάς της την επέκριναν αρχικά επειδή ήταν αντίθετη στον πόλεμο. «Όλοι υποστηρίζουν τις επιθέσεις στο Ιράν… Η μητέρα μου και η αδερφή μου μου είπαν: “Δεν έχεις χάσει κανέναν [στις διαδηλώσεις], γι’ αυτό είσαι κατά των επιθέσεων. Δεν θέλεις να διαταραχθεί η ρουτίνα σου, η γυμναστική σου και οι καφέδες με φίλους… Αν [το καθεστώς] είχε σκοτώσει κάποιον φίλο ή συγγενή σου [στις διαδηλώσεις], θα είχες διαφορετική άποψη.”» Αλλά η Τάρα λέει: «Χιλιάδες αθώοι άνθρωποι θα μπορούσαν επίσης να σκοτωθούν στον πόλεμο, χωρίς κανείς να τους θυμάται».

Ωστόσο, λέει ότι η άποψη της αδερφής της – όπως και αρκετών άλλων Ιρανών με τους οποίους μίλησε το BBC – έχει αρχίσει να αλλάζει καθώς συνεχίζονται οι επιθέσεις. Πιο πρόσφατα, αφού χτυπήθηκε μια κοντινή περιοχή, λέει ότι η αδερφή της απλώς είπε: «Ελπίζω να τελειώσει σύντομα ο πόλεμος». Και παρά τις διαφωνίες τους, η οικογένεια προσπαθεί να πηγαίνει παντού μαζί, λέει η Τάρα. Έτσι, «θα πεθάνουμε όλοι μαζί αν μας χτυπήσουν».

Διαβάστε ακόμη

Αποκάλυψη OPEN για ΟΠΕΚΕΠΕ: Οι διάλογοι που «καίνε» βουλευτές και πρώην υπουργούς - Στα όρια κακουργήματος

Τι λέει η Καρυστιανού για το κόμμα της: Το όνομα, το βίντεο με την κλεψύδρα και η ιδρυτική διακήρυξη

Ποιοι εργαζόμενοι δεν κινδυνεύουν από την τεχνητή νοημοσύνη - Τα αλώβητα επαγγέλματα και οι επιλογές των νέων

Αυτή η μικρή πόλη είχε τον πιο μολυσμένο αέρα του 2025 - «Ακόμα κι η αναπνοή είναι δύσκολη»