«Οι τέσσερις καβαλάρηδες της Αποκάλυψης»: Πώς οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν αρχίζουν να συνδέονται

Οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία γίνονται όλο και πιο αλληλένδετοι κάθε εβδομάδα που περνά – σε σημείο που ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι δύο συγκρούσεις αρχίζουν να συγχωνεύονται.

Πόσο θα επηρεάσει η κάθε σύγκρουση την πορεία της άλλης είναι δύσκολο να προβλεφθεί, αλλά είναι ήδη σαφές ότι η διασύνδεσή τους προσελκύει περισσότερες χώρες και στις δύο εστίες, επεκτείνοντας ένα τόξο αστάθειας που εκτείνεται από την Ευρώπη μέχρι τη Μέση Ανατολή.

Όπως αναφέρει ο Guardian σε ανάλυσή του, από την πλευρά της Ουκρανίας η σύνδεση αυτή δεν είναι κάτι νέο. Η Ρωσία άρχισε να χρησιμοποιεί ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed τον Σεπτέμβριο του 2022, επτά μήνες μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή του Βλαντιμίρ Πούτιν. Το νέο είναι η ανταπόδοση της χάρης από τη Μόσχα προς την Τεχεράνη, με αναφερόμενη ροή πληροφοριών, στόχευσης και drones προς το Ιράν μετά την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στις 28 Φεβρουαρίου.

Η περιοδεία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες εβδομάδες έχει εδραιώσει έναν ακόμη διαπεριφερειακό σύνδεσμο μεταξύ των δύο συγκρούσεων, με συμφωνίες για την παροχή τεχνολογίας drones και αντι-drones και εκπαίδευσης στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, ενώ ξεκίνησαν συνομιλίες ασφαλείας με παρόμοιο πλαίσιο με την Ιορδανία.

Ενέργεια: Το σημείο που τέμνονται οι δύο πόλεμοι

Οι δύο πόλεμοι συγκλίνουν επίσης μέσω των παγκόσμιων αγορών ενέργειας. Η αρχική επίδραση της επίθεσης στο Ιράν, μαζί με την απάντηση της Τεχεράνης στο κλείσιμο της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, ευνόησε τη Ρωσία με άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για τη Μόσχα, η αύξηση της ζήτησης προσέφερε μια οικονομική ανάσα ακριβώς τη στιγμή που η οικονομία της δεχόταν αυξανόμενη πίεση, οδηγώντας την κυβέρνηση να εγκαταλείψει σχέδια για περικοπές στον προϋπολογισμό.

Για να σταθεροποιήσει την αγορά, η κυβέρνηση Τραμπ χαλάρωσε ορισμένους περιορισμούς στις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου που είχαν στόχο να πιέσουν το Κρεμλίνο για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Επιπλέον, ασιατικές χώρες, ιδιαίτερα αυτές που επλήγησαν από το κλείσιμο του Ορμούζ – όπως το Βιετνάμ, η Ταϊλάνδη, οι Φιλιππίνες, η Ινδονησία και η Σρι Λάνκα – σπεύδουν πλέον να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο. Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τα υπερκέρδη της Ρωσίας, η Ουκρανία τις τελευταίες ημέρες έχει εντείνει τις επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές. Εκτίμηση του Reuters την προηγούμενη εβδομάδα ανέφερε ότι έως και το 40% της ικανότητας εξαγωγής πετρελαίου της Ρωσίας είχε σταματήσει μετά από μαζικές επιθέσεις ουκρανικών drones.

Οι συγκρούσεις έχουν γίνει τόσο συνδεδεμένες που ό,τι συμβαίνει σε ένα μέτωπο πολέμου έχει πλέον απτό αντίκτυπο στο άλλο – γεγονός που υπογραμμίζεται από τις ευρωπαϊκές χώρες, ανήσυχες να μην εμπλακούν σε μια ανεξέλεγκτη φωτιά στη Μέση Ανατολή. Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας, Τζον Χίλι, τόνισε το «κρυφό χέρι» του Πούτιν πίσω από τις τακτικές drones του Ιράν. «Αυτοί οι πόλεμοι είναι πολύ συνδεδεμένοι», είπε η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλλας. «Οπότε αν η Αμερική θέλει να σταματήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή – να σταματήσει το Ιράν να τους επιτίθεται – θα πρέπει να ασκήσει πίεση και στη Ρωσία ώστε να μην μπορεί να τους βοηθά».

Η κυβέρνηση Τραμπ ήταν απρόθυμη να αναγνωρίσει τη σύνδεση, διατηρώντας προνομιακή μεταχείριση της Μόσχας, χαλαρώνοντας τις κυρώσεις και επιτρέποντας μια ρωσική αποστολή πετρελαίου να παραβιάσει τον αμερικανικό αποκλεισμό στην Κούβα, ακόμα και καθώς προέκυπταν συνεχώς ισχυρότερα στοιχεία για τη ρωσική βοήθεια στο Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επέμεινε ότι ο ρόλος της Ρωσίας στο Ιράν δεν «παρεμποδίζει ή επηρεάζει» τις αμερικανικές επιχειρήσεις. «Οι Αμερικανοί δεν θέλουν να συνδέσουν τους δύο πολέμους και να τιμωρήσουν τη Ρωσία», είπε η Χάνα Νόττε, διευθύντρια για την Ευρασία στο James Martin Centre for Nonproliferation Studies.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ ασκούν περισσότερη πίεση στο Κίεβο για τις επιθέσεις του σε ρωσικές εγκαταστάσεις πετρελαίου, διατηρώντας την τιμή του πετρελαίου υψηλή, παρά στη Μόσχα για την παροχή θανατηφόρου οπλισμού στο Ιράν για επιθέσεις σε αμερικανικούς και συμμάχους στόχους. Η Financial Times ανέφερε την Τετάρτη (1/4) ότι ο Τραμπ είχε απειλήσει να διακόψει την προμήθεια όπλων στην Ουκρανία αν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν βοηθούσαν να ανοίξει ξανά το Ορμούζ.

Ο μετασχηματισμός της Ουκρανίας σε σημαντικό «παίκτη» στα οπλικά

Μιλώντας στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα (30/3), ο Ζελένσκι είπε ότι το Κίεβο είχε λάβει «σήματα» από τους εταίρους να περιορίσει τις επιθέσεις στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις. Επιμένει ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν όσο οι ρωσικές επιθέσεις στοχεύουν τις δικές του ενεργειακές υποδομές. Ωστόσο, η βαθύτερη εμπλοκή της Ρωσίας στην άμυνα του Ιράν θα ασκήσει νέα πίεση στις φιλορωσικές τάσεις του Τραμπ. Για το Κρεμλίνο, η υποστήριξη προς το Ιράν προσφέρει ευκαιρία να ανακτήσει τη γεωπολιτική του θέση μετά από μια σειρά ανατροπών.

Συγκλονισμένη από τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Μόσχα αναγκάστηκε να παραμείνει σε μεγάλο βαθμό στο περιθώριο καθώς βασικοί σύμμαχοι έπεσαν – συμπεριλαμβανομένου του ανατραπέντος Σύρου ηγέτη Μπασάρ αλ-Άσαντ και του Βενεζουελάνου Νικολάς Μαδούρο, που απήχθη από αμερικανική επιχείρηση και απομακρύνθηκε από την εξουσία. «Μόλις έγινε σαφές ότι οι ΗΠΑ δυσκολεύονταν να μετατρέψουν την στρατιωτική υπεροχή σε πολιτικά κέρδη, η Ρωσία είδε μια ευκαιρία να εκθέσει την αμερικανική αδυναμία», είπε η Νόττε. «Είναι προς το συμφέρον τους να δώσουν στους Αμερικανούς ένα "αιματοβαμμένο χαστούκι" και να παρατείνουν τον πόλεμο».

Ο Ζελένσκι έχει ισχυριστεί ότι η Μόσχα παρείχε στο Ιράν πληροφορίες βάσει δορυφορικών εικόνων ενόψει μιας ιρανικής επίθεσης με drones και πυραύλους σε αμερικανικά αεροσκάφη και προσωπικό στη βάση Prince Sultan Airbase στη Σαουδική Αραβία την Παρασκευή (27/3), τραυματίζοντας 12 Αμερικανούς. Η Ρωσία φέρεται επίσης να έστειλε drones, ίσως περιλαμβανομένων των Geran, της δικής της έκδοσης των Shahed, σε οδικές αποστολές μεταμφιεσμένες σε ανθρωπιστικά κονβόι.

Η αιματηρά αποκτηθείσα εμπειρία της Ουκρανίας με Shahed και Geran έκανε τον Ζελένσκι περιζήτητο επισκέπτη στις πρωτεύουσες του Κόλπου. Εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία, προσφέροντας την εξαγωγή χαμηλού κόστους, δοκιμασμένων στο πεδίο τεχνολογιών για να βοηθήσει στην αντιμετώπιση τοπικών ελλείψεων όπλων, ενώ παρουσίασε έναν νέο παγκόσμιο ρόλο για την Ουκρανία: όχι πλέον μόνο ως λήπτρια βοήθειας, αλλά και ως προμηθεύτρια. Το Κίεβο δεν πουλά μόνο αναχαιτιστικά, αλλά και λογισμικό, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και θαλάσσια drones. «Ακολουθούμε μια συστηματική προσέγγιση σε αυτό», είπε ο Ζελένσκι.

«Ζωτική εναλλακτική πηγή χρηματοδοτήσεων»

Η Ορύσια Λουτσέβιχ, επικεφαλής του Ουκρανικού Φόρουμ στη δεξαμενή σκέψης Chatham House, δήλωσε ότι το νέο δίκτυο ασφαλείας της Ουκρανίας στον Κόλπο δίνει στη χώρα μεγαλύτερη επιρροή με την Ουάσιγκτον – μια απάντηση στις επανειλημμένες κοροϊδίες του Τραμπ ότι το Κίεβο «δεν έχει χαρτιά» στη μάχη με τη Ρωσία. «Η Ουκρανία προσπαθεί να δείξει ότι τα χαρτιά μας είναι να έχουμε μια πολύ ισχυρή, ευέλικτη, γρήγορη και παραγωγική οικονομία που μπορεί να υπερασπιστεί τόσο εναντίον της Ρωσίας όσο και άλλες χώρες μέσω πωλήσεων οπλικών συστημάτων», είπε η Λουτσέβιχ.

Πρόσθεσε ότι οι σχέσεις ασφαλείας που καλλιεργήθηκαν στον Κόλπο θα μπορούσαν να παρέχουν μια ζωτική εναλλακτική πηγή απαραίτητης χρηματοδότησης για τη βιομηχανία όπλων της Ουκρανίας, σε μια περίοδο που τα κεφάλαια της ΕΕ έχουν μπλοκαριστεί από την Ουγγαρία. «Η Ουκρανία έχει δυνατότητες παραγωγής αλλά όχι αρκετές επενδύσεις. Μπορεί να παράγει περισσότερα, αλλά δεν έχει αρκετές παραγγελίες ή κεφάλαια», είπε η Λουτσέβιχ. «Αυτό είναι στην πραγματικότητα μια μεγάλη ευκαιρία να αξιοποιηθούν αυτές οι εγκαταστάσεις παραγωγής».

Οι αλληλένδετες περιφερειακές συγκρούσεις απέχουν ακόμη από το να γίνουν παγκόσμιος πόλεμος, υποστήριξε ο Ουίλιαμ Σπάνιελ, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, «αλλά συνδέει περισσότερο τα αποτελέσματα του πεδίου μάχης, και θα έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις στον τρόπο που χωρίζονται οι γραμμές μάχης».

«Διεξάγεται εδώ και καιρό ένας παγκόσμιος πόλεμος»

Η Φιόνα Χιλ, πρώην σύμβουλος για τη Ρωσία στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, υποστήριξε ότι αν ληφθούν υπόψη οι σύγχρονες μορφές πολέμου όπως ο κυβερνοπόλεμος, οι υβριδικές επιχειρήσεις και άλλες «γκρίζες ζώνες», ένας παγκόσμιος πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και καιρό και έχει φτάσει πιο κοντά σε σημείο κρίσης λόγω του πολέμου στο Ιράν. «Νομίζω ότι πληροί το όριο για έναν πόλεμο που αλλάζει το σύστημα», είπε η Χιλ, πλέον στο Brookings Institution. «Θα υπάρξουν όλες οι νέες διαμορφώσεις χωρών που θα προκύψουν».

Επισήμανε τον απρόβλεπτο αντίκτυπο στη διεθνή σταθερότητα από ελλείψεις πετρελαίου και λιπασμάτων, δίνοντας κίνητρα σε μια ευρεία γκάμα άλλων κρατών να εμπλακούν στη Μέση Ανατολή, καθώς και το ερώτημα αν η Κίνα θα εκμεταλλευτεί την απόσπαση της προσοχής της Ουάσιγκτον για να δράσει κατά της Ταϊβάν. «Έχουμε εδώ τους "τέσσερις καβαλάρηδες της Αποκάλυψης"… και απλώς νιώθω ότι οι άνθρωποι βαδίζουν σε αυτόν τον δρόμο χωρίς να το καταλαβαίνουν».

Διαβάστε ακόμη

Αποκάλυψη OPEN για ΟΠΕΚΕΠΕ: Ο διάλογος που «καίει» βουλευτή της ΝΔ - «Είναι παρέκκλιση αλλά θα το φτιάξω»

Απίστευτη καταγγελία: Μετρήσεις με ανεμόμετρα χειρός στο αεροδρόμιο της Ρόδου - Τι απαντά η Fraport

«Οι τέσσερις καβαλάρηδες της Αποκάλυψης»: Πώς οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν αρχίζουν να συνδέονται

Η επική διαφήμιση της Lego που έφερε στο ίδιο τραπέζι Μέσι, Κριστιάνο, Μπαπέ και Βινίσιους να παίζουν με... τουβλάκια!