Μέση Ανατολή: Πώς η στάση της Κίνας στον πόλεμο θωρακίζει τα συμφέροντά της

Πώς το Πεκίνο αυτοπαρουσιάζεται ως υπεύθυνη υπερδύναμη αφήνοντας τους Αμερικανούς να «καθαρίσουν» το χάος - Καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται, η Κίνα «βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί»

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Το Πεκίνο αξιοποιεί τους ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς που διατηρεί με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, το Ιράν και τα κράτη του Κόλπου προκειμένου να θωρακίσει τα συμφέροντά του, ενώ παράλληλα προετοιμάζεται για την «επόμενη μέρα» της σύγκρουσης, εκτιμούν αναλυτές.

Σύμφωνα με την ανάλυση του δικτύου του Al Jazeera, με την έκκληση του Κινέζου Προέδρου, Σι Τζινπίνγκ, για άμεση αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αναδείχθηκε πλήρως η ρεαλιστική προσέγγιση του Πεκίνου απέναντι στην πολεμική αναμέτρηση ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν.

Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε τη Δευτέρα με τον Πρίγκιπα Διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS), ο Σι επανέλαβε τη στήριξη της Κίνας προς «όλες τις προσπάθειες που συμβάλλουν στην αποκατάσταση της ειρήνης και στηρίζει την επίλυση των διαφορών με πολιτικά και διπλωματικά μέσα».

«Το Στενό του Ορμούζ πρέπει να παραμείνει ανοιχτό για την κανονική διέλευση, καθώς αυτό εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα των χωρών της περιοχής και της διεθνούς κοινότητας», υπογράμμισε ο Σι, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η ανακοίνωση απέφυγε την ονομαστική αναφορά στους πρωταγωνιστές της σύγκρουσης, παρά το γεγονός ότι η δράση των ΗΠΑ και του Ιράν έχει οδηγήσει σε ναυτικό αποκλεισμό της στρατηγικής αυτής οδού τις τελευταίες επτά εβδομάδες. Υπενθυμίζεται ότι η Τεχεράνη διέκοψε τη διέλευση των περισσότερων πλοίων μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ η Ουάσιγκτον επέβαλε αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στις 13 Απριλίου.

Η μετριοπαθής ρητορική του Σι βρέθηκε σε πλήρη αντιδιαστολή με τις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος την ίδια ημέρα ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Κερδίζω έναν πόλεμο, ΚΑΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΑΦΟΡΑ, τα πράγματα πάνε πολύ καλά», τονίζοντας παράλληλα ότι ο ναυτικός αποκλεισμός θα διατηρηθεί μέχρι η Ουάσιγκτον να καταλήξει σε «ΣΥΜΦΩΝΙΑ» με την Τεχεράνη.

Η Κίνα αφήνει τις ΗΠΑ να «καθαρίσουν» το χάος

Σύμφωνα με αναλυτές, η στάση αυτή καταδεικνύει την προσπάθεια της Κίνας να αυτοπαρουσιαστεί ως η πλέον «υπεύθυνη» υπερδύναμη, επιλέγοντας συχνά τον ρόλο της δύναμης που κινείται αθόρυβα στο παρασκήνιο.

«Η Κίνα δεν κερδίζει κάνοντας δραματικές κινήσεις, αλλά περιμένοντας να δει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, εκμεταλλευόμενη τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται για να εδραιώσει τη θέση της και αφήνοντας τους Αμερικανούς να αντιμετωπίσουν το χάος», σημειώνει ο Γκεντάλια Άφτερμαν, επικεφαλής του προγράμματος πολιτικής για την Ασία και το Ισραήλ στο Ινστιτούτο «Άμπα Έμπαν».

Το Πεκίνο κατάφερε να προβληθεί ως «φωνή λογικής», στηριζόμενο στην πάγια δέσμευσή του για «μη παρέμβαση» στις εσωτερικές υποθέσεις τρίτων κρατών και στις ισορροπημένες σχέσεις του με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Η Κίνα παραμένει ο κυριότερος εμπορικός εταίρος του Ιράν, απορροφώντας έως και το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του, ενώ από το 2021 δεσμεύεται με 25ετή συμφωνία στρατηγικής εταιρικής σχέσης με την Τεχεράνη. Παράλληλα, την τελευταία δεκαετία έχει συσφίξει τις σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, διατηρώντας ταυτόχρονα υψηλούς εμπορικούς όγκους με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

«Η Κίνα διατηρεί καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, το Ιράν και τα αραβικά κράτη του Κόλπου. Όλες αυτές οι χώρες είναι φίλοι μας, ακόμα κι αν είναι εχθροί», δηλώνει χαρακτηριστικά ο Μα Σιαολίν, πρύτανης στο Πανεπιστήμιο Διεθνών Σπουδών Ζετζιάνγκ.

Η πολιτική της μη παρέμβασης εξηγεί ενδεχομένως και το βέτο που άσκησε η Κίνα σε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο καλούσε σε «αμυντικό συντονισμό» για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.

Σε αντίθεση με την αμερικανική στρατηγική που συχνά εστιάζει στην αλλαγή καθεστώτων, οι προτεραιότητες του Πεκίνου παραμένουν αμιγώς οικονομικές. Όπως εξηγεί ο Τσανγκ Τσινγκ, ερευνητής στην Εταιρεία Στρατηγικών Μελετών στην Ταϊπέι, «Προσδοκούν ειρήνη και σταθερότητα. Δεν τους απασχολεί πραγματικά ποιος θα κερδίσει τη σύγκρουση. Η επιθυμία τους είναι να προσπαθήσουν να αποκαταστήσουν το ειρηνικό περιβάλλον στη Μέση Ανατολή, ιδίως γύρω από το Στενό του Ορμούζ».

Ο πρέσβης της Κίνας στον ΟΗΕ Fu Cong (AP)

Μια ενδεχόμενη κλιμάκωση θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια της Κίνας

Ωστόσο, μια ενδεχόμενη κλιμάκωση θα έθετε σε κίνδυνο την ενεργειακή ασφάλεια της Κίνας, καθώς το 40% των εισαγωγών αργού πετρελαίου της προέρχεται από τη Μέση Ανατολή. Ο Feng Chucheng της Hutong Research επισημαίνει ότι μια τέτοια εμπλοκή «θα έθετε σε κίνδυνο τις προσπάθειές του να διατηρήσει μια ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ του Ιράν και των κρατών του Κόλπου».

Στο διπλωματικό πεδίο, το Πεκίνο υπήρξε ιδιαίτερα δραστήριο. Ο επικεφαλής της κινεζικής διπλωματίας, Ουάνγκ Γι, πραγματοποίησε δεκάδες επαφές πριν από την εκεχειρία της 8ης Απριλίου, ενώ ο ειδικός απεσταλμένος Ζάι Τζουν συμμετείχε σε πλήθος συναντήσεων με παράγοντες της περιοχής. Παρά ταύτα, η Κίνα επιλέγει να χαμηλώνει τους τόνους σχετικά με τον διαμεσολαβητικό της ρόλο, θέλοντας να αποφύγει τη δέσμευση σε μια περίπλοκη ειρηνευτική διαδικασία.

«Προσπαθούν να αναλάβουν ρόλο ειρηνοποιού χωρίς να αναλάβουν την ευθύνη της ειρηνευτικής διαδικασίας», παρατηρεί ο Ντρου Τόμσον της Σχολής S. Rajaratnam.

Παρά τη διπλωματική αυτή ισορροπία, δημοσιεύματα στη Δύση αφήνουν αιχμές για παρασκηνιακή δράση της Κίνας. Αναφορές του CNN και των Financial Times κάνουν λόγο για πιθανή παράδοση αντιαεροπορικών συστημάτων (MANPADS) στο Ιράν και χρήση κινεζικού κατασκοπευτικού δορυφόρου για την παρακολούθηση αμερικανικών βάσεων.

Από την πλευρά της, η ερευνήτρια Τζόντι Γουέν εμφανίζεται επιφυλακτική, τονίζοντας ότι το Πεκίνο δεν θα διακινδύνευε μια τέτοια κίνηση πριν από την κρίσιμη συνάντηση Σι-Τραμπ τον Μάιο, όπου θα συζητηθούν δασμοί και εμπορικές συμφωνίες.

Καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται, η Κίνα «βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί», καταλήγει ο Άφτερμαν. Στόχος της παραμένει η εδραίωση της θέσης της για την «επόμενη μέρα», στοχεύοντας στα έργα ανασυγκρότησης και τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες που θα προκύψουν και στις δύο πλευρές του Κόλπου.