Κύμα εκτελέσεων στο Ιράν: «Ίσως αυτή να είναι η τελευταία φορά που ακούτε τη φωνή μου»
Βρίσκεται στην πτέρυγα μελλοθανάτων σε φυλακή του δυτικού Ιράν. Μιλά γρήγορα — σαν να τελειώνει ο χρόνος. Και το μήνυμά του είναι γεμάτο απόγνωση🕛 χρόνος ανάγνωσης: 6 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό
Βρίσκεται στην πτέρυγα μελλοθανάτων σε φυλακή του δυτικού Ιράν. Μιλά γρήγορα, σαν να τελειώνει ο χρόνος. Και το μήνυμά του είναι γεμάτο απόγνωση: «Ακούτε τη φωνή μου από τις Κεντρικές Φυλακές της Ορουμιέχ και ίσως αυτή να είναι η τελευταία φορά που την ακούτε».
Τα παραπάνω είναι τα λόγια του Μεχράμπ Αμπντολαχζαντέ -ενός από τους εκατοντάδες Ιρανούς πολιτικούς κρατούμενους που εκτελέστηκε από το καθεστώς.
«Είμαι αθώος»
«Από την πρώτη ημέρα της σύλληψής μου, μου απέσπασαν ομολογίες με βασανιστήρια και απειλές — ομολογίες εντελώς ψευδείς. Καμία από τις κατηγορίες εναντίον μου δεν είναι αληθινή. Το γνωρίζουν οι ίδιοι και το γνωρίζει ο Θεός. Είμαι αθώος.»
Ο Μεχράμπ συνελήφθη το 2022, κατά τη διάρκεια των πανεθνικών διαδηλώσεων που ακολούθησαν τον θάνατο της νεαρής Μαχσά Αμινί υπό αστυνομική κράτηση, αφού είχε συλληφθεί επειδή δεν φορούσε σωστά τη μαντίλα της. Κατηγορήθηκε για συμμετοχή στη δολοφονία μέλους της πολιτοφυλακής Μπασίτζ του Ιράν.
Ύστερα από 42 μήνες φόβου και αϋπνίας, εκτελέστηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα -μέρος ενός κύματος εκτελέσεων ανθρώπων που κατηγορούνται για πολιτικά και ζητήματα ασφαλείας.
Από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο ΟΗΕ αναφέρει ότι έχει επιβεβαιώσει την εκτέλεση τουλάχιστον 32 πολιτικών κρατουμένων.
Πρόκειται για απότομη αύξηση σε σύγκριση με πέρυσι, καθώς συνολικά 45 εκτελέσεις για πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες πραγματοποιήθηκαν μέσα σε όλο το 2025, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία.
Αυξήθηκαν κατακόρυφα οι εκτελέσεις
Η Διεθνής Αμνηστία εκτιμά ότι οι εκτελέσεις στο Ιράν σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα στο 2025.
Το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η θανατική ποινή χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο ως μέσο φίμωσης της πολιτικής διαφωνίας.
Αρκετοί από όσους εκτελέστηκαν φέτος κατηγορήθηκαν για κατασκοπεία υπέρ του Ισραήλ ή της CIA, ενώ άλλοι φέρονται να συνδέονταν με εξόριστες οργανώσεις της αντιπολίτευσης. Δεκατέσσερις εξ αυτών συνελήφθησαν σε σχέση με την εξέγερση του Ιανουαρίου, η οποία καταπνίγηκε βίαια, οδηγώντας σε χιλιάδες θανάτους.
«Στο Ιράν, οι αρχές πραγματοποιούν εκτελέσεις με απαγχονισμό. Τις εκτελούν τα ξημερώματα», λέει η Νασίμ Παπαγιανί της Διεθνούς Αμνηστίας.
«Οι άνθρωποι στο Ιράν ξυπνούν σχεδόν καθημερινά με ανακοινώσεις εκτελέσεων.»
«Χρησιμοποιούν τη θανατική ποινή ως εργαλείο πολιτικής καταστολής, για να καλλιεργήσουν φόβο στον πληθυσμό και ουσιαστικά να συντρίψουν κάθε μορφή διαφωνίας.»
Αν και ορισμένες εκτελέσεις ανακοινώνονται δημόσια, εκπρόσωπος του Γραφείου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ δήλωσε στο BBC ότι υπάρχει ανησυχία πως άλλες πραγματοποιούνται μυστικά.
Πέρυσι, το Ιράν πραγματοποίησε 2.159 εκτελέσεις, σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία — ο υψηλότερος αριθμός από το 1989. Η οργάνωση αναφέρει ότι η συντριπτική πλειονότητα αφορά υποθέσεις ναρκωτικών ή ανθρωποκτονιών.
Ο ΟΗΕ φοβάται ότι ο αριθμός των εκτελέσεων φέτος μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος.
Επίδειξη ισχύος μέσω καταστολής
Με την αυξημένη χρήση της θανατικής ποινής, το καθεστώς επιχειρεί να αποκαταστήσει την εξουσία του, μετά το πλήγμα που υπέστη η εικόνα του από την εξέγερση του Ιανουαρίου και τον πόλεμο, σύμφωνα με τον Καβέχ Κερμανσάχι του Δικτύου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Κουρδιστάν.
«Σε μια περίοδο κατά την οποία αντιμετωπίζει πολλαπλές εσωτερικές και εξωτερικές κρίσεις, προσπαθεί μέσω της εντατικοποίησης της καταστολής και της αύξησης των εκτελέσεων να δώσει μια επίδειξη δύναμης και να περάσει το μήνυμα: “Είμαι ακόμη εδώ και εξακολουθώ να ελέγχω την κατάσταση”», λέει.
Στα τέλη του περασμένου μήνα, η κρατική τηλεόραση μετέδωσε ρεπορτάζ για την εκτέλεση του Σασάν Αζαντβάρ, ενός 21χρονου πρωταθλητή καράτε από την κεντρική πόλη Ισφαχάν. Είχε καταδικαστεί για «μοχαρέμπε» — δηλαδή «πόλεμο κατά του Θεού» — και για «ουσιαστική συνεργασία με τον εχθρό», επειδή επιτέθηκε σε αστυνομικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου. Στο βίντεο φαίνεται να ομολογεί ότι χρησιμοποίησε ένα ξύλο για να σπάσει το τζάμι αστυνομικού οχήματος και ότι ζήτησε βενζίνη για να το πυρπολήσει.
Ωστόσο, δεν κατηγορήθηκε για αδίκημα που να προκάλεσε θάνατο — κάτι που, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, αποτελεί το ελάχιστο νομικό όριο για την επιβολή της θανατικής ποινής.
Οι ιρανικές αρχές δεν απάντησαν στο αίτημα του BBC για σχόλιο σχετικά με την αυξημένη χρήση της θανατικής ποινής, συμπεριλαμβανομένης της υπόθεσης του Σασάν Αζαντβάρ και των καταγγελιών περί βασανιστηρίων.
Όμως, στις 30 Απριλίου, ο επικεφαλής της ιρανικής Δικαιοσύνης, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ, απέρριψε τη διεθνή κριτική για τις θανατικές καταδίκες που συνδέονται με τις ταραχές του Ιανουαρίου, δηλώνοντας ότι τα δικαστήρια του Ιράν δεν θα επηρεαστούν.
Κατηγορίες για βασανιστήρια και ψευδείς ομολογίες
Κάθε καταδικασμένος έχει τη δική του ιστορία. Όμως οι ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων μιλούν για ανησυχητικά κοινά μοτίβα. Η θανατική ποινή επιβάλλεται δυσανάλογα συχνά σε μέλη μειονοτήτων της χώρας.
Ο Ερφάν Σακουρζαντέχ, 29χρονος μεταπτυχιακός φοιτητής αεροδιαστημικής μηχανικής, απαγχονίστηκε στις 11 Μαΐου. Η ιρανική Δικαιοσύνη ανακοίνωσε ότι είχε καταδικαστεί επειδή μοιράστηκε απόρρητες πληροφορίες με τις ισραηλινές και αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.
Όμως η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Hengaw, με έδρα τη Νορβηγία, δημοσίευσε σημείωμα που, όπως υποστηρίζει, έγραψε πριν από τον θάνατό του.
«Συνελήφθην με κατασκευασμένες κατηγορίες κατασκοπείας και, ύστερα από οκτώμισι μήνες βασανιστηρίων και απομόνωσης, εξαναγκάστηκα σε ψευδή ομολογία. Μην αφήσετε άλλη μια αθώα ζωή να χαθεί στη σιωπή.»
Η Hengaw δήλωσε ότι ανησυχεί βαθιά για την ταχύτητα με την οποία διεξάγονται οι δίκες, επιβάλλονται οι ποινές και πραγματοποιούνται οι εκτελέσεις, καθώς και για την «πλήρη έλλειψη διαφάνειας» στις δικαστικές διαδικασίες.
«Η Ισλαμική Δημοκρατία συνεχίζει τη συστηματική καταστολή του πληθυσμού κατηγορώντας αυθαίρετα αντιφρονούντες και επικριτές ως “Ισραηλινούς κατασκόπους”, χωρίς να παρουσιάζει αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία ή να εγγυάται δίκαιες δίκες», δήλωσε στο BBC ο Αϊβάρ Σεχί της οργάνωσης, προσθέτοντας ότι «πολλές ζωές βρίσκονται σε κίνδυνο».
Στο ηχητικό μήνυμα που έστειλε από τη φυλακή πριν από την εκτέλεσή του, ο Μεχράμπ Αμπντολαχζαντέ περιέγραψε το μαρτύριο της αναμονής στην πτέρυγα θανάτου.
«Ένας καταδικασμένος σκέφτεται κάθε νύχτα και κάθε μέρα ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να τον φωνάξουν και να τον πάρουν για εκτέλεση. Ένας μελλοθάνατος βρίσκει μόνο ένα μικρό ίχνος ηρεμίας μετά τη μία τα ξημερώματα, όταν ίσως καταφέρει να ξεφύγει για δύο ή τρεις ώρες από τις σκέψεις που τρέχουν στο μυαλό του», είπε.
Ο 29χρονος Κούρδος καταστηματάρχης εκτελέστηκε — σύμφωνα με το Δίκτυο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Κουρδιστάν — χωρίς καμία προειδοποίηση προς την οικογένεια ή τους δικηγόρους του, ενώ η σορός του δεν έχει επιστραφεί στους συγγενείς του.
Οι βολές του Δένδια, οι υπουργοί που ζήτησαν επιστροφή Σαμαρά-Καραμανλή και η ημερομηνία ανακοίνωσης του κόμματος Τσίπρα
Από το «σπίτι με ένα μισθό» στα «ίδια κεφάλαια»: Πώς άλλαξε η πρόσβαση στη στεγαστική πίστη από το 2007 έως το 2026
Επιστροφή στα... τελεσίγραφα από τον Τραμπ: Οι πέντε όροι των ΗΠΑ και οι «κόκκινες γραμμές» του Ιράν
Ο νομπελίστας Ορχάν Παμούκ στα Χανιά - Ένας συγγραφέας ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση
Live όλες οι εξελίξεις λεπτό προς λεπτό, με την υπογραφή του www.ethnos.gr