Η Γαλλία έβαλε τέλος στον «Μαύρο Κώδικα» 178 χρόνια μετά την κατάργηση της δουλείας

Για σχεδόν 180 χρόνια μετά την κατάργηση της δουλείας στη Γαλλία, ο Κώδικας Noir («Μαύρος Κώδικας»), που επέτρεπε οι άνθρωποι να λογίζονται ως σκλάβοι και ιδιοκτησία και να εξαναγκάζονται σε εργασία, να ξυλοκοπούνται, να πωλούνται, να βιάζονται ή να σκοτώνονται, παρέμενε σε ισχύ.

Την Πέμπτη, η συνήθως βαθιά διχασμένη γαλλική Εθνοσυνέλευση ψήφισε ομόφωνα την κατάργησή του, σε μια σπάνια επίδειξη πολιτικής ενότητας.

Η ψηφοφορία, που εγκρίθηκε με 254 ψήφους υπέρ και καμία κατά, έβαλε τέλος σε έναν νόμο του 17ου αιώνα, υπογεγραμμένο από τον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΔ΄ το 1685, ο οποίος κωδικοποιούσε τη μεταχείριση των σκλαβωμένων ανθρώπων στις γαλλικές αποικίες.

Η ιδέα του Μακρόν για αποζημιώσεις

Σύμφωνα με τον Guardian, πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα αναγνώρισης του ρόλου του Παρισιού στη δουλεία το οποίο ανοίγει τον δρόμο για πιθανές αποζημιώσεις, μια ιδέα που ανέφερε ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, την περασμένη εβδομάδα.

Ο Γάλλος πρόεδρος δήλωσε ότι ο κώδικας «δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε επιβιώσει μετά την κατάργηση της δουλείας το 1848.

Η σιωπή, ακόμη και η αδιαφορία, που διατηρήσαμε για σχεδόν δύο αιώνες απέναντι σε αυτόν τον Μαύρο Κώδικα δεν αποτελεί πλέον απλή παράλειψη. Έχει μετατραπεί σε μορφή προσβολής», είπε ο Μακρόν και συμπλήρωσε ότι το ζήτημα των αποζημιώσεων είναι κάτι «που δεν πρέπει να αρνηθούμε», αλλά ότι η χώρα «δεν πρέπει να δώσει ψεύτικες υποσχέσεις».

Άνθρωποι που λογίζονταν ως «κινητές περιουσίες»

Η συγκίνηση ήταν έντονη στην Κάτω Βουλή του κοινοβουλίου κατά τη διάρκεια της συζήτησης, με πολλούς να εκφράζουν την έκπληξή τους που ο νόμος εξακολουθούσε να υπάρχει.

Ο Στίβι Γκιστάβ, βουλευτής από τη γαλλική νήσο Μαρτινίκα στην Καραϊβική, του οποίου οι πρόγονοι ήταν σκλάβοι, δάκρυσε όταν είπε στην Εθνοσυνέλευση:

«Καμία ψήφος από μόνη της δεν μπορεί να επανορθώσει αιώνες κατεστραμμένων ζωών. Δεν είμαστε απόγονοι σκλάβων? είμαστε απόγονοι ανθρώπων που γεννήθηκαν ελεύθεροι και στη συνέχεια υποβιβάστηκαν στο χειρότερο δυνατό — υποβιβάστηκαν στη δουλεία.».

Τα 60 άρθρα του κώδικα κάλυπταν κάθε πτυχή της ζωής ενός σκλάβου. Το άρθρο 44 χαρακτήριζε έναν άνθρωπο ως «κινητή περιουσία», ενώ άλλες διατάξεις προέβλεπαν τον ακρωτηριασμό όσων δραπέτευαν και όριζαν ότι ο λόγος ενός σκλαβωμένου ανθρώπου δεν είχε καμία αξία.

Ο Μαξ Μαθιαζέν, Γάλλος βουλευτής από τη Γουαδελούπη στη νότια Καραϊβική, που κατέθεσε την πρόταση κατάργησης του νόμου, δήλωσε ότι είχε αγοράσει αντίτυπα του αρχικού κειμένου αλλά ποτέ δεν κατάφερε να τα διαβάσει.

«Ως δισέγγονος ανθρώπων που είχαν σκλαβωθεί, δεν μπόρεσα ποτέ να το διαβάσω ολόκληρο. Αυτό δημιουργήθηκε από ανθρώπους, εναντίον ανθρώπων», είπε στους βουλευτές.

Πρόσθεσε ότι η ψηφοφορία ήταν «ένας τρόπος να αποκαταστήσουμε τους προγόνους μας, να αποκαταστήσουμε την ανθρωπιά μας». Σήμαινε, όπως είπε, ότι η Γαλλική Δημοκρατία τηρεί την υπόσχεσή της για ελευθερία, ισότητα και αδελφοσύνη.

Η τρίτη μεγαλύτερη χώρα δουλεμπόρων

Η Γαλλία ήταν το τρίτο μεγαλύτερο δουλεμπορικό έθνος μετά τη Βρετανία και την Πορτογαλία. Μετέφερε περίπου 1,4 εκατομμύρια Αφρικανούς σε φυτείες ζάχαρης στις αποικίες της. Ο πλούτος που παρήχθη συνέβαλε στην οικοδόμηση πόλεων όπως η Νάντη και το Μπορντό.

Οι πλουσιότερες από αυτές τις φυτείες βρίσκονταν στον Άγιο Δομίνικο (Saint-Domingue), γαλλική αποικία στο δυτικό τρίτο του νησιού Ισπανιόλα στην Καραϊβική, που ιδρύθηκε το 1687. Το 1804, οι σκλαβωμένοι της αποικίας εξεγέρθηκαν και εξασφάλισαν την ανεξαρτησία της περιοχής που έγινε αργότερα η Αϊτή. Ωστόσο, το Παρίσι ανάγκασε τους απελευθερωμένους σκλάβους να πληρώσουν αποζημιώσεις για τις απώλειες των πρώην ιδιοκτητών τους — ένα χρέος που εξακολουθούσαν να αποπληρώνουν έως το 1947.

Μετά την κατάργηση της δουλείας, η Γαλλία διατήρησε αρκετές από τις αποικίες της. Οι τέσσερις παλαιότερες — η Γουαδελούπη, η Μαρτινίκα, η Γαλλική Γουιάνα στη βορειοανατολική ακτή της Νότιας Αμερικής και το νησί Ρεϊνιόν στον Ινδικό Ωκεανό — μετατράπηκαν σε γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα το 1946. Ο πληθυσμός τους, περίπου 1,9 εκατομμύρια άνθρωποι, στην πλειονότητά του απόγονοι σκλάβων, είναι Γάλλοι πολίτες και διοικείται από το Παρίσι.

Παρότι θεωρούνται τμήμα της Γαλλίας, παραμένουν από τις φτωχότερες περιοχές της χώρας, με την ανεργία σχεδόν διπλάσια από εκείνη της μητροπολιτικής Γαλλίας και πολλά νοικοκυριά να ζουν κάτω από το εθνικό όριο φτώχειας.

«Στη Γουαδελούπη, οι σημαντικότερες θέσεις στις κρατικές δομές κατέχονται από λευκούς», δήλωσε ο Μαθιαζέν.

Ο Πιερ-Ιβ Μποκέ, αναπληρωτής διευθυντής του Ιδρύματος Μνήμης της Δουλείας της Γαλλίας, δήλωσε ότι ο κώδικας αποτέλεσε τη βάση της «αποικιακής εξαίρεσης» της χώρας, εγκαθιδρύοντας την ιδέα ότι το θεμελιώδες σύνθημα της Γαλλικής Δημοκρατίας δεν ίσχυε για ορισμένους ανθρώπους υπό την εξουσία της.

«Ακόμη και σήμερα, αποδεχόμαστε ότι οι άνθρωποι στα υπερπόντια εδάφη μπορούν να έχουν λιγότερα δικαιώματα από εκείνους στη μητροπολιτική Γαλλία», είπε.

Διαβάστε ακόμη

Πέθανε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Νίκος Ταγαράς σε ηλικία 70 ετών - Το «αντίο» του πολιτικού κόσμου

Το προφίλ του Έλληνα που συνελήφθη για κατασκοπεία στη Βρετανία και η «κρυφή κάμερα σε κάλτσα»

Το viral βίντεο που προκαλεί οργή: Οδηγός στην Κρήτη προσπερνάει 8 αυτοκίνητα στη σειρά σε κλειστή στροφή

Εικόνες από το μέλλον σε επίδειξη μόδας στη Σεούλ: Ρομπότ και άνθρωποι μοιράστηκαν την πασαρέλα