«Η συμφωνία παραμένει στο τραπέζι»: Η στρατηγική πίσω από τις νέες απειλές του Τραμπ στο Ιράν

Η αφορμή για τα πλήγματα των ΗΠΑ κατά του Ιράν ήταν η κατάρριψη ενός αμερικανικού ελικοπτέρου, όμως στο παρασκήνιο ο Ντόναλντ Τραμπ γινόταν ολοένα και πιο απογοητευμένος έπειτα από σχεδόν δύο εβδομάδες αναμονής για μια ιρανική απάντηση στην τελευταία του πρόταση, η οποία ακόμη δεν είχε φτάσει.

Τα πλήγματα είχαν στόχο να αποκαταστήσουν μέρος της αμερικανικής διαπραγματευτικής ισχύος, αλλά να γίνουν με τέτοιο τρόπο ώστε να μη σκοτωθεί κανείς και να μη χαθεί οριστικά η δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας, δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios.

Την ίδια στιγμή, Καταριανοί μεσολαβητές πραγματοποιούσαν συνομιλίες στην Τεχεράνη με την ελπίδα να επαναφέρουν τις διαπραγματεύσεις σε τροχιά και να γεφυρώσουν τα εναπομείναντα χάσματα.

Καθώς οι Καταριανοί και οι Ιρανοί συναντιούνταν την Τετάρτη (10/6), ο Τραμπ διατύπωσε νέες απειλές. «Θα τους χτυπήσουμε ξανά δυνατά σήμερα, σε περίπτωση που δεν το δείτε επειδή δεν ανοίγετε την τηλεόρασή σας, και θα δούμε τι θα γίνει με τη συμφωνία». Ο Τραμπ είπε ότι το Ιράν «μας κοροϊδεύει» και «μας παρασύρει» στις συνομιλίες. Ο πρόεδρος του Ιράν απάντησε ότι οι απειλές του Τραμπ δεν δείχνουν δύναμη αλλά «απελπισία».

Η τρέχουσα κατάσταση

Οι απεσταλμένοι του Τραμπ και οι περιφερειακοί μεσολαβητές εξακολουθούν να εργάζονται για να διαμορφώσουν μια συμφωνία, όμως τα τελευταία σχόλια του προέδρου ίσως δείχνουν ότι η υπομονή του έχει εξαντληθεί. Οι ΗΠΑ δεν είχαν ακόμη εξακριβώσει αν το Ιράν κατέρριψε σκόπιμα το ελικόπτερο όταν ο Τραμπ αποφάσισε να διατάξει στρατιωτική απάντηση.

Δύο ανώτεροι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου δήλωσαν στο Axios ότι ακόμη και αν η σύγκρουση μεταξύ του αμερικανικού Apache και ενός ιρανικού drone ήταν ατύχημα, οι ΗΠΑ έπρεπε να αντιδράσουν ώστε να δείξουν ότι δεν αποδέχονται τις ενέργειες του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. «Αν δεν αντιδρούσαμε, θα φαινόμασταν αδύναμοι και αυτό θα επηρέαζε αρνητικά τη θέση μας στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν», είπε ένας από τους αξιωματούχους. Ωστόσο, και οι δύο ξεκαθάρισαν ότι οι ΗΠΑ θεωρούσαν τα πλήγματα «κατ' αναλογία και χειρουργικής ακρίβειας». Στόχευσαν συστήματα ραντάρ και ελέγχου drones, αποφεύγοντας απώλειες μεταξύ των Ιρανών.

Λίγες ώρες πριν από τα αμερικανικά πλήγματα, ο Λευκός Οίκος επιχείρησε ακόμη μία φορά να λάβει σαφείς απαντήσεις από το Ιράν σχετικά με την τελευταία πρόταση του Τραμπ, χωρίς επιτυχία. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Λευκός Οίκος κατέστησε σαφές στους Ιρανούς πως «ο χρόνος τελείωνε». Οι Ιρανοί απάντησαν ότι δεν είχαν ακόμη απάντηση και προειδοποίησαν ότι θα ανταποδώσουν οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση. Τελικά αντέδρασαν, αλλά με περιορισμένο τρόπο.

Περίπου στις 17:00 (τοπική ώρα) την Τρίτη (9/6), όταν τα αμερικανικά μαχητικά βρίσκονταν καθ’ οδόν, ο Λευκός Οίκος έστειλε μηνύματα στους Ιρανούς ότι θα στοχεύονταν μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις. «Είπαμε στους Ιρανούς ότι αν οι πιλότοι είχαν σκοτωθεί, σήμερα θα βρισκόμασταν σε εντελώς διαφορετική κατάσταση», είπε Αμερικανός αξιωματούχος.

Η Τεχεράνη κρατά τον Τραμπ σε αναμονή

Ο Τραμπ ενδέχεται να είχε καταλήξει σε μια αρχική συμφωνία με το Ιράν στα τέλη του περασμένου μήνα εάν αποδεχόταν τους όρους που είχαν διαπραγματευτεί οι απεσταλμένοι του. Αντί γι’ αυτό, μετά από συνεδρίαση στην Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου στις 29 Μαΐου, αποφάσισε να ζητήσει από τους Ιρανούς δύο τροποποιήσεις στο προσχέδιο μνημονίου κατανόησης που θα έβαζε τέλος στον πόλεμο και θα άνοιγε τα Στενά του Ορμούζ.

Οι απαιτήσεις του Τραμπ ήταν:

• Το Ιράν να συμφωνήσει να μειώσει τον βαθμό εμπλουτισμού του ουρανίου του εντός 60 ημερών.
• Να δεσμευθεί ότι δεν θα επιβάλλει τέλη στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ ήταν διατεθειμένος να δεχθεί η διαδικασία μείωσης του εμπλουτισμού να γίνει σε ιρανικό έδαφος υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), μια σημαντική παραχώρηση, καθώς προηγουμένως επέμενε ότι το υλικό έπρεπε να μεταφερθεί στο εξωτερικό.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ενημέρωσε τους μεσολαβητές και τις ΗΠΑ ότι χρειαζόταν τέσσερις ή πέντε ημέρες για να δώσει απάντηση, σύμφωνα με περιφερειακή πηγή που συμμετείχε στη διαμεσολάβηση και έναν Αμερικανό αξιωματούχο. Αυτό μετατράπηκε σε ένα σχεδόν δεκαπενθήμερο διπλωματικό παιχνίδι αναμονής, κατά τη διάρκεια του οποίου ο Τραμπ γινόταν ολοένα πιο εκνευρισμένος από τα αρνητικά ή ακόμη και ειρωνικά δημοσιεύματα σχετικά με τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις του για συμφωνία, καθώς και από τις επικρίσεις φιλοπόλεμων πολιτικών που τον κατηγορούσαν ότι ήταν υπερβολικά επιεικής προς το Ιράν.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε επειδή οι Ιρανοί, δημόσια και ιδιωτικά, έλεγαν ότι περίμεναν να αποδεσμευτούν εκ των προτέρων ορισμένα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία, παρά την επιμονή του Τραμπ ότι αυτό θα συνέβαινε μόνο αφού εκπληρώνονταν κάποιες δεσμεύσεις. Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Τραμπ ήταν ενοχλημένος από αυτά τα σχόλια και ότι η θέση του δεν είχε αλλάξει, σημειώνοντας όμως ότι οι Ιρανοί θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση σε δισεκατομμύρια δολάρια παγωμένων κεφαλαίων εάν άρχιζαν να ικανοποιούν τις αμερικανικές απαιτήσεις για το πυρηνικό τους πρόγραμμα.

Η κλιμάκωση Ισραήλ-Ιράν παρεμβάλλεται στις διαπραγματεύσεις

Αμερικανοί διαπραγματευτές και περιφερειακοί μεσολαβητές προειδοποιούσαν επανειλημμένα το Ιράν τις τελευταίες 12 ημέρες ότι έπρεπε να δώσει απάντηση πριν εμφανιστούν παράγοντες που θα υπονόμευαν τις συνομιλίες ή πριν κάποιο τακτικό επεισόδιο προκαλέσει νέα κλιμάκωση, σύμφωνα με τις πηγές.

Το περασμένο Σάββατο (6/6), ο Αραγτσί είπε στους μεσολαβητές ότι είχε αποστείλει την ιρανική απάντηση στον ανώτατο ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ για έγκριση και ήλπιζε να τη διαβιβάσει στον Λευκό Οίκο έως την Κυριακή. Μία ημέρα αργότερα, το Ισραήλ έπληξε τη Βηρυτό, το Ιράν εξαπέλυσε πυραυλική επίθεση εναντίον του Ισραήλ και οι Ισραηλινοί ανταπέδωσαν με πλήγματα στην Τεχεράνη. «Είπαμε στους Ιρανούς ότι έκαναν μεγάλο λάθος εξαπολύοντας την επίθεση στο Ισραήλ, γιατί έδωσαν μια χρυσή ευκαιρία στον Μπίμπι να υπονομεύσει τις διαπραγματεύσεις», είπε περιφερειακή πηγή που συμμετέχει στις συνομιλίες, αναφερόμενη στον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Δύο περιφερειακές πηγές υποστήριξαν ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονταν κοντά σε συμφωνία πριν από την κλιμάκωση Ισραήλ-Ιράν, αλλά μετά τα γεγονότα οι Ιρανοί φάνηκαν απρόθυμοι να συμφωνήσουν, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να εκληφθεί ως υποχώρηση απέναντι στα ισραηλινά πλήγματα. Ισραηλινός αξιωματούχος ισχυρίστηκε ότι η στάση του Ιράν αντανακλούσε την πεποίθηση του Χαμενεΐ και των ανώτατων διοικητών του ότι είχαν το πάνω χέρι. Έπειτα ακολούθησε το περιστατικό με το ελικόπτερο και οι νέες απειλές του Τραμπ.

Οι συνομιλίες συνεχίζονται παρά τις επιθέσεις

Ιρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν παράλληλες συνομιλίες με Καταριανούς μεσολαβητές στη Ντόχα τις τελευταίες δύο ημέρες, σύμφωνα με περιφερειακή πηγή. Οι Καταριανοί προσπάθησαν να οργανώσουν τριμερή συνάντηση για άμεσες διαπραγματεύσεις πάνω στα εναπομείναντα σημεία διαφωνίας, όμως οι Ιρανοί αρνήθηκαν. Οι Καταριανοί μεσολαβητές ταξίδεψαν στην Τεχεράνη την Τετάρτη (10/6) για συνομιλίες με τον Αραγτσί και άλλους Ιρανούς αξιωματούχους, προσπαθώντας να επανεκκινήσουν τις διαπραγματεύσεις.

Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ελπίζουν πως τα πλήγματα της Τρίτης θα βοηθήσουν να κινηθεί το Ιράν και να απαντήσει στην πρόταση του Τραμπ, ενώ οι απειλές του προέδρου αποτελούν μέρος της ίδιας στρατηγικής πίεσης. «Η συμφωνία παραμένει στο τραπέζι, αλλά ο πρόεδρος είναι έτοιμος να επιβάλει κόστος στους Ιρανούς αν συνεχίσουν να καθυστερούν και να κωλυσιεργούν», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.

Διαβάστε ακόμη

«Η συμφωνία παραμένει στο τραπέζι»: Η στρατηγική πίσω από τις νέες απειλές του Τραμπ στο Ιράν

Ανατροπή στην Κρήτη: Το «άθικτο» μηχανάκι, η κατσούνα και ο καβγάς που εξετάζεται πίσω από τον θάνατο του Δασκαλάκη

Νέα στοιχεία για το διπλό έγκλημα στο Αίγιο: Το μοιραίο σχέδιο για τη Γερμανία και οι αντιφάσεις του 65χρονου

Λύθηκε το μυστήριο του Στόουνχεντζ; Τι αναφέρει πρωτοποριακή μελέτη για τη μεταφορά των μεγάλιθων