Εξαναγκάστηκαν σε γάμο και κακοποιήθηκαν: Οι γυναίκες που πολεμούν την «κρυφή επιδημία» της Κίνας

Το περασμένο καλοκαίρι, η Σιαοτσάο, μια ήρεμη και χαμηλών τόνων γυναίκα γύρω στα 40, έλαβε μια πληροφορία ότι στην Λουλιάνγκ, μια μικρή πόλη στην επαρχία Σανσί της Κίνας, ευάλωτες γυναίκες εξαναγκάζονταν σε γάμους. Μαζί με μία ακόμη εθελόντρια, θέλησαν να το διερευνήσουν.

Αφού έφυγαν από το Πεκίνο, οι δύο εθελόντριες ταξίδεψαν για ώρες προς τα νότια, με τρένα και ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα. Μερικά χωριά αποδείχθηκαν αδιέξοδα.

Όμως, την τελευταία ημέρα του ταξιδιού τους, οι δύο γυναίκες σταμάτησαν σε μια κομητεία όπου είχαν ακούσει για μια γυναίκα με μαθησιακές δυσκολίες, η οποία ήταν «παντρεμένη» με δύο αδέλφια. Πολύ σύντομα τη βρήκαν. «Μπορούσε να καταλάβει ότι δεν είχαμε κακές προθέσεις, οπότε σταμάτησε και συζήτησε μαζί μας», λέει στον Guardian η Σιαοτσάο, η οποία ζήτησε να αναφέρεται μόνο με το ψευδώνυμό της λόγω της ευαίσθητης φύσης της δράσης της.

Η γυναίκα τελικά αρνήθηκε τη βοήθειά τους. Ωστόσο, η περίπτωσή της είναι μόνο μία από πιθανώς χιλιάδες σε ολόκληρη την Κίνα, τις οποίες ακτιβίστριες προσπαθούν να εντοπίσουν και να βοηθήσουν, καθώς πρόκειται για ευάλωτες γυναίκες που έχουν υποστεί κακοποίηση ή έχουν πέσει θύματα εμπορίας ανθρώπων. Αντί να δραστηριοποιούνται δημόσια, οι ακτιβίστριες αυτοί εργάζονται παρασκηνιακά, προσφέροντας πρακτική βοήθεια σε γυναίκες που θεωρούν ότι το κράτος έχει αποτύχει να προστατεύσει.

Σε μια σειρά τεσσάρων άρθρων, ο Guardian ανέλυσε τη μεταβαλλόμενη θέση των γυναικών στην κινεζική κοινωνία. Η σειρά εξετάζει πώς οι γυναίκες ανταποκρίνονται στους κυβερνητικούς περιορισμούς και στις μεταβαλλόμενες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, σε διαφορετικές πτυχές της ζωής τους.

Το περιστατικό της «αλυσοδεμένης γυναίκας»

Η εμπορία και η εκμετάλλευση γυναικών στην Κίνα προσέλκυσε παγκόσμια προσοχή μετά από μια υπόθεση το 2022. Κάθε λεπτομέρεια ήταν σοκαριστική: μια γυναίκα δεμένη από τον λαιμό με αλυσίδα μέσα σε ένα βρόμικο υπόστεγο. Τα οκτώ παιδιά που είχε γεννήσει. Η αρχική υπεράσπιση από τις τοπικές αρχές του γάμου της με τον άνδρα που την είχε αλυσοδέσει.

Η υπόθεση της «αλυσοδεμένης γυναίκας», μιας γυναίκας με ψυχική ασθένεια που αργότερα ταυτοποιήθηκε ως Σιάο Χουαμέι, έγινε γρήγορα viral αφού δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο από έναν vlogger το 2022. Και παρά τις προσπάθειες των Αρχών να περιορίσουν τις αντιδράσεις, το περιστατικό ενέπνευσε ένα νέο είδος φεμινισμού στην Κίνα, το οποίο δρα στη σκιά.

Η κινεζική κυβέρνηση δηλώνει ότι η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων αποτελεί προτεραιότητα, όμως οι ακτιβίστριες υποστηρίζουν ότι τα κυβερνητικά σχέδια στερούνται διαφάνειας. Το 2021, η κινεζική κυβέρνηση εγκαινίασε ένα δεκαετές σχέδιο δράσης κατά της εμπορίας ανθρώπων, στο οποίο αναφερόταν ότι οι μέθοδοι έρευνας θα πρέπει να «εκσυγχρονιστούν και να αναβαθμιστούν». Τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, το Ανώτατο Λαϊκό Δικαστήριο υποστήριξε ότι ο αριθμός των εγκλημάτων εμπορίας και απαγωγής γυναικών και παιδιών έχει μειωθεί σχεδόν κατά 80% από το 2012.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η Κίνα έχει μειώσει δραστικά τον αριθμό των δικαστικών αποφάσεων που είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εύρεση λεπτομερειών για υποθέσεις ή την επαλήθευση των επίσημων ισχυρισμών. Επιπλέον, οι παραδοσιακές κοινωνικές αντιλήψεις στις αγροτικές περιοχές σημαίνουν ότι πολλές υποθέσεις δεν καταγγέλλονται ποτέ εξαρχής. Έκθεση της κυβέρνησης των ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε πέρυσι, σχετικά με την εμπορία ανθρώπων στην Κίνα, ανέφερε: «Ορισμένες υποθέσεις αναγκαστικών γάμων... επιλύονταν μέσω διαμεσολάβησης σε επίπεδο χωριού - αυτές οι διαδικασίες σπάνια κατέληγαν σε καταδικαστική απόφαση».

Από τότε που ο Σι Τζινπίνγκ ανέλαβε την εξουσία το 2012, έχει καταστείλει κάθε μορφή οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων οργανώσεων που εργάζονται για την εξάλειψη της σεξουαλικής παρενόχλησης, της ενδοοικογενειακής βίας και των διακρίσεων. Παρ' όλα αυτά, νέες ομάδες γυναικών σε ολόκληρη την Κίνα αναλαμβάνουν δράση. Από την υπόθεση της Σιάο και μετά, όλο και περισσότερες προνομιούχες γυναίκες έχουν δείξει προθυμία να υπερασπιστούν τις γυναίκες με αναπηρίες που ζουν στις αγροτικές περιοχές, δήλωσε μια φεμινίστρια ακτιβίστρια, η οποία ζήτησε να παραμείνει ανώνυμη.

Η ίδια ανέφερε ότι, καθώς οι στάσεις «κατά του γάμου και κατά της τεκνοποίησης» γίνονται ολοένα συνηθέστερες μεταξύ των γυναικών στις αστικές περιοχές, πολλές έχουν γίνει πιο ευαίσθητες στην ιδέα ότι στις αγροτικές περιοχές γυναίκες εξαναγκάζονται σε γάμο και τεκνοποίηση παρά τη θέλησή τους. Οι ακτιβίστριες επικεντρώνονται στη βοήθεια γυναικών που θεωρούν ότι είναι θύματα εμπορίας ανθρώπων, εκμετάλλευσης και κακοποίησης. Εκτός από το ότι αγοράζονται ή πωλούνται για να παντρευτούν, ορισμένες εξαναγκάζονται και σε σχέσεις στις οποίες δεν είναι σε θέση να δώσουν τη συναίνεσή τους.

Η Σελίν Λιάο, υποψήφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, η οποία μελετά τον φεμινισμό στην Κίνα, δήλωσε ότι πριν από το περιστατικό της «αλυσοδεμένης γυναίκας», «η εμπορία ανθρώπων δεν βρισκόταν στο επίκεντρο του κυρίαρχου φεμινιστικού λόγου στο διαδίκτυο». Όμως από το 2022 και μετά, «οι φεμινίστριες και το ευρύτερο κοινό έχουν γίνει αισθητά πιο ευαίσθητοι σε ζητήματα που σχετίζονται με την εμπορία ανθρώπων. Σε μεταγενέστερες υποθέσεις... ασκήθηκε ισχυρότερη δημόσια πίεση στους εισαγγελείς ώστε να εξετάσουν εάν υπήρχε εμπλοκή εμπορίας ανθρώπων».

Μακριά από τις σύγχρονες και πλούσιες μητροπόλεις του Πεκίνου και της Σαγκάης, η υπόθεση της Σιάο προκάλεσε κύμα οργής σε όσους είδαν ακόμη ένα παράδειγμα μιας κοινωνίας που αποτυγχάνει να προστατεύσει τους πιο ευάλωτους ανθρώπους της.

Οι ακτιβίστριες ενθαρρύνθηκαν από την αίσθηση ότι η ιστορία της Σιάο δεν ήταν μοναδική. Τον Φεβρουάριο, έγινε γνωστή άλλη μία υπόθεση. Ένας άνδρας στη φτωχή και ορεινή περιοχή Γκουανγκσί, στη νότια Κίνα, βρέθηκε να ζει με σύζυγο που είχε μαθησιακές δυσκολίες και με την οποία είχε αποκτήσει εννέα παιδιά. «Δεν τολμώ να το αποκαλέσω εμπορία ανθρώπων. Δεν έχω αποδείξεις. Όμως θέλω να ρωτήσω: πώς θα μπορούσε μια γυναίκα με διανοητική αναπηρία να έχει αποκτήσει "οικειοθελώς" εννέα παιδιά με έναν άνδρα; Ήταν σε θέση να δώσει συναίνεση;» έγραψε ο νομικός blogger Λι Γιούτσεν σε άρθρο που λογοκρίθηκε λίγο αργότερα.

«Ένα κατηγορητήριο για την κοινωνία στην οποία ζούμε»

Οι γυναίκες έχουν αντιδράσει με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Ορισμένες, όπως η Σιαοτσάο, ταξιδεύουν οι ίδιες σε περιοχές όπου υπάρχουν αναφορές για περιπτώσεις εκμετάλλευσης, προκειμένου να διερευνήσουν τις υποθέσεις. Άλλες αφιερώνουν τον ελεύθερο χρόνο τους στην παρακολούθηση των εθνικών προσπαθειών για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Κάποιες έχουν ασκήσει πίεση σε διεθνές επίπεδο, ώστε να ευαισθητοποιηθεί η διεθνής κοινότητα για το ζήτημα στην Κίνα - μια κίνηση ιδιαίτερα επικίνδυνη στο σημερινό πολιτικό κλίμα.

Σχεδόν όλες δρουν υπό καθεστώς ανωνυμίας, καθώς φοβούνται αντίποινα από τις Αρχές, οι οποίες, παρά το γεγονός ότι επισήμως δηλώνουν πως στηρίζουν τον σκοπό αυτό, αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερη αυστηρότητα τους ανεξάρτητους ακτιβιστές.

Μια ανάλυση που δημοσιεύθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Renmin διαπίστωσε ότι, από τις περισσότερες από 1.200 γυναίκες-θύματα εμπορίας ανθρώπων που αναφέρονταν σε δικαστικές υποθέσεις μεταξύ του 2017 και του 2020, το 20% ζούσε με κάποια σωματική ή ψυχική αναπηρία. Και πολλές υποθέσεις, όπως εκείνη της γυναίκας που εντόπισε η Σιαοτσάο στην επαρχία Σανσί, δεν καταγγέλλονται ποτέ.

Τον Φεβρουάριο, η Free Nora, μια κολεκτίβα μέσων ενημέρωσης που δημιουργήθηκε μετά την υπόθεση της Σιάο, δημοσίευσε άρθρο με αφορμή τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την υπόθεση. Το άρθρο χαρακτήριζε την υπόθεση «ένα κατηγορητήριο για την κοινωνία και την ιστορία μέσα στις οποίες ζούμε» και δημοσίευσε μια εκτενή ανάλυση της προόδου αλλά και των ελλείψεων της κυβέρνησης στην προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών της υπαίθρου, βασισμένη σε δημόσια διαθέσιμα δικαστικά στατιστικά στοιχεία. Το συμπέρασμα ήταν ότι η πρόοδος υπήρξε «ανεπαρκής». Αργότερα, τόσο το άρθρο όσο και ο λογαριασμός της Free Nora στο WeChat διαγράφηκαν.

Έξι άτομα, μεταξύ των οποίων και ο σύζυγος της Σιάο, καταδικάστηκαν αργότερα για εγκλήματα που σχετίζονταν με την υπόθεσή της. Οι Αρχές ξεκίνησαν ειδική επιχείρηση για τον εντοπισμό παρόμοιων περιστατικών, η οποία οδήγησε στον εντοπισμό περισσότερων από 1.000 αγνοούμενων γυναικών και παιδιών. Ωστόσο, οι προσπάθειες για βαθύτερη διερεύνηση του προβλήματος έχουν κατασταλεί. Οι ακτιβίστριες επισημαίνουν ότι η κινεζική νομοθεσία ποινικοποιεί την αγορά και την πώληση γυναικών, όμως δεν καλύπτει τις περιπτώσεις στις οποίες ευάλωτες γυναίκες εξαναγκάζονται σε γάμο.

Προς το παρόν, γυναίκες όπως η Σιαοτσάο περιορίζονται στο να προσπαθούν να βοηθήσουν άλλες γυναίκες κατά περίπτωση, αντί να προωθούν ευρύτερες θεσμικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, η Σιαοτσάο σπουδάζει νομικά, ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένη να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των γυναικών και των παιδιών. Πιστεύει ότι η κυβέρνηση δεν έχει αντιμετωπίσει το πρόβλημα με τη σοβαρότητα που απαιτείται, παρά τη νέα ώθηση που δόθηκε μετά την υπόθεση της Σιάο. «Δεν πιστεύω ότι είναι ρεαλιστικό να βασιζόμαστε στις Αρχές για να πατάξουν αυτό το φαινόμενο», λέει.

Διαβάστε ακόμη

Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Διαβάζοντας τα 14 σημεία... πίσω από τις λέξεις - Τι εξασφαλίζει το προσχέδιο

Γυναικοκτονία στη Δράμα: «Έχουμε γενοκτονία γυναικών» - Συγκέντρωση έξω από τη ΓΑΔΑ

Οργή στο Μισισίπι: Αστυνομικοί σκότωσαν παιδί ενός έτους, ενώ καταδίωκαν τη μητέρα του για κλοπή

«Η αλληλεγγύη, η μεγαλύτερη δύναμη»: Το σινεμά Απόλλων στηρίζει γείτονά του μετά από καταστροφή