Δημόσια σούπερ μάρκετ: Το πλάνο του Μαμντάνι για να νικήσει την ακρίβεια - Ποιοι και γιατί στέκονται απέναντι

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες είναι η ακρίβεια. Αρκούν τα βασικά ψώνια της εβδομάδας για να θέσουν τα νοικοκυριά νοκ άουτ, χωρίς να προσμετρώνται η τρομακτική άνοδος των ενοικίων ή των εξόδων μετακίνησης.

Ανάλογα προβλήματα, ωστόσο, υπάρχουν και στις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, όπου ο κόσμος πλέον δυσανασχετεί... φωναχτά για τις πολύ υψηλές τιμές ειδικά στα είδη πρώτης ανάγκης και στα καύσιμα.

Με τον πόλεμο να συνεχίζεται για τέταρτο μήνα, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος εκτιμούσε ότι θα ισοπέδωνε το Ιράν σε λίγες ημέρες, οι αυξήσεις έχουν εξοργίσει τους πολίτες και η δημοτικότητα του Τραμπ βρίσκεται στο ναδίρ.

Δέκα δολάρια για μια σοκολάτα...

Οι αγορές τροφίμων στη Νέα Υόρκη έχουν εξελιχθεί σε πραγματικό εφιάλτη. Μια βόλτα σε ένα σούπερ μάρκετ στην περιοχή Upper West Side αρκεί για να διαπιστώσει κανείς ότι με 10 δολάρια μπορεί να αγοράσει μόνο μια δωδεκάδα αυγά ή μία σοκολάτα, ενώ με επτά ή οκτώ δολάρια αποκτά μόλις μισό κιλό στήθος κοτόπουλου ή μία συσκευασία με τέσσερα γιαούρτια.

Σύμφωνα με έκθεση του Δημαρχείου της Νέας Υόρκης, οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 56% την τελευταία δεκαετία, ποσοστό κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από τον μέσο όρο των ΗΠΑ.

Ο Ζόραν Μαμντάνι, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα νωρίτερα φέτος υποσχόμενος να στηρίξει τις οικογένειες που δυσκολεύονται περισσότερο να τα βγάλουν πέρα, παρουσίασε την απάντησή του σε αυτή την υπόσχεση:

τη δημιουργία δημοσίων σούπερ μάρκετ, τα οποία θα ανήκουν στον δήμο αλλά θα λειτουργούν από ιδιώτες διαχειριστές και θα πωλούν τρόφιμα σε χαμηλότερες τιμές, με εκπτώσεις που σε ορισμένα προϊόντα θα φτάνουν έως και το 30%. Ωστόσο, αυτή η πρόταση δεν τους βρίσκει όλους σύμφωνους...

Ποιοι φωνάζουν και γιατί

Σύμφωνα με την Elpais, η κριτική δεν επικεντρώνεται στο γεγονός ότι τα μόλις πέντε σούπερ μάρκετ που σχεδιάζεται να ανοίξουν — ένα σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα (Μανχάταν, Μπρούκλιν, Κουίνς, Μπρονξ και Στέιτεν Άιλαντ) — δύσκολα θα μπορέσουν να εξυπηρετήσουν έναν πληθυσμό 8,5 εκατομμυρίων κατοίκων. Ούτε στο ότι οι Νεοϋορκέζοι θα χρειαστεί να περιμένουν καιρό μέχρι να ψωνίσουν από αυτά, με δεδομένο ότι το πρώτο κατάστημα, στο Μπρονξ, αναμένεται να ανοίξει στα τέλη του επόμενου έτους, ενώ και τα πέντε δεν θα λειτουργούν πλήρως πριν από το 2029, στο τέλος της δημαρχιακής θητείας.

Οι εντονότερες αντιδράσεις προέρχονται από τους μικρούς εμπόρους, οι οποίοι καταγγέλλουν αθέμιτο ανταγωνισμό, ιδιαίτερα όσοι βρίσκονται κοντά στα νέα δημόσια σούπερ μάρκετ. Όπως υποστηρίζουν, δεν θα μπορέσουν να επιβιώσουν απέναντι σε έναν ανταγωνιστή που επιδοτείται από το κράτος.

Τι προβλέπει το σχέδιο

Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ενός «καλαθιού» βασικών ειδών διατροφής — φρέσκα φρούτα και λαχανικά, κρέας, ψάρια, θαλασσινά, γαλακτοκομικά κ.ά. — τα οποία θα πωλούνται κατά 30% φθηνότερα από ό,τι στα υπόλοιπα καταστήματα.

Οι τιμές αυτών των προϊόντων θα παραμένουν σταθερές κάθε μήνα και θα ισχύουν για όλους τους καταναλωτές, ανεξαρτήτως εισοδήματος. Τα υπόλοιπα προϊόντα θα διατίθενται στις κανονικές τιμές της αγοράς. Ο δήμος θα κατασκευάσει τα καταστήματα, θα απαλλάξει τους διαχειριστές από το ενοίκιο και ορισμένους φόρους και θα χρηματοδοτεί τις εκπτώσεις.

«Δεν θα υπάρχουν εβδομαδιαίες αυξομειώσεις στις τιμές ούτε δυσάρεστες εκπλήξεις στο ταμείο», δήλωσε ο Μαμντάνι κατά την παρουσίαση του προγράμματος τη Δευτέρα. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Δημαρχείου, τα νέα καταστήματα θα μειώσουν τον μέσο λογαριασμό κάθε καταναλωτή κατά περίπου 15%, δηλαδή κατά 90 δολάρια τον μήνα ή σχεδόν 1.000 δολάρια τον χρόνο.

Προεκλογικές δεσμεύσεις

Με το εγχείρημα αυτό, ο πρώτος σοσιαλιστής δήμαρχος της Νέας Υόρκης υλοποιεί ακόμα μία ακόμη προεκλογική του δέσμευση. Είχε προηγηθεί η απόφασή του να παγώσει τα ενοίκια για περίπου ένα εκατομμύριο διαμερίσματα με ελεγχόμενο μίσθωμα.

Αν τότε οι αντιδράσεις προήλθαν από τους ιδιοκτήτες ακινήτων, αυτή τη φορά είναι οι έμποροι που προειδοποιούν ότι η πρωτοβουλία μπορεί να τους οδηγήσει στο κλείσιμο των επιχειρήσεών τους. Όπως επισημαίνουν, τα περιθώρια κέρδους τους είναι ήδη εξαιρετικά χαμηλά — συχνά γύρω στο 1% — ενώ αντιμετωπίζουν υψηλά έξοδα για ενοίκια, πρώτες ύλες και ασφάλιση.

«Τα νέα καταστήματα θα ανταγωνίζονται άμεσα μικρά παντοπωλεία και σούπερ μάρκετ που λειτουργούν εδώ και χρόνια», δήλωσε ο Φρανσίσκο Μάρτε, ιδρυτής της οργάνωσης Bodega and Small Business Group, η οποία εκπροσωπεί μικρά καταστήματα τροφίμων.

Ο ίδιος θεωρεί ότι θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικό ο δήμος να διαθέσει αυτά τα κονδύλια στους τοπικούς εμπόρους, ώστε εκείνοι να μεταφέρουν τις εκπτώσεις στους καταναλωτές. «Εμείς θα μπορούσαμε να υλοποιήσουμε την υπόσχεσή σας», τονίζει.

Ο Μαμντάνι απαντά ότι η δημοτική αρχή ήδη λειτουργεί επιδοτούμενες αγορές, χωρίς αυτές να έχουν πλήξει το τοπικό εμπόριο.

«Σε τόσο πυκνοκατοικημένες γειτονιές υπάρχει χώρος τόσο για τα υπάρχοντα καταστήματα όσο και για τον δήμο», δήλωσε τη Δευτέρα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, περισσότεροι από 65.000 άνθρωποι ζουν σε απόσταση 10 λεπτών από το σούπερ μάρκετ που θα ανοίξει στο Μανχάταν, ενώ περισσότεροι από 150.000 βρίσκονται σε αντίστοιχη απόσταση από εκείνο του Μπρονξ.

Οι κίνδυνοι - Ποιος θα πληρώσει τη ζημιά

Ορισμένοι οικονομολόγοι φοβούνται ότι τελικά οι φορολογούμενοι θα κληθούν να καλύψουν τις ζημιές των δημοσίων σούπερ μάρκετ. Παράλληλα, προειδοποιούν ότι, αν κάποια ιδιωτικά καταστήματα αναγκαστούν να κλείσουν, ενδέχεται να μειωθεί ο ανταγωνισμός και οι τιμές στην ελεύθερη αγορά να αυξηθούν ακόμη περισσότερο.

Παρά τις επικρίσεις, είναι αδιαμφισβήτητο ότι η πρωτοβουλία επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα ολοένα και μεγαλύτερο πρόβλημα φτώχειας σε μια πόλη που αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο του καπιταλισμού.

Σύμφωνα με την έκθεση The Poverty Tracker Report, που δημοσιεύθηκε πέρυσι από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Robin Hood και το Πανεπιστήμιο Κολούμπια, περίπου το 40% των οικογενειών της Νέας Υόρκης αδυνατούσε να καλύψει το εβδομαδιαίο κόστος αγοράς τροφίμων, ενώ ένας στους τρεις ενήλικες δεν διέθετε αρκετά χρήματα ακόμη και για τα βασικά ψώνια.

Ο Μαμντάνι παρουσιάζει επίσης τα δημόσια σούπερ μάρκετ σε μια περίοδο κατά την οποία το αυξανόμενο κόστος ζωής έχει επανέλθει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για ένα από τα βασικά ζητήματα που αναμένεται να κυριαρχήσουν στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Η ευθύνη του Μπάιντεν και των Δημοκρατικών

Ένας από τους λόγους που εξηγούν τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις εκλογές του 2024 ήταν ο υψηλός πληθωρισμός που βίωσαν τα αμερικανικά νοικοκυριά κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Δημοκρατικού Τζο Μπάιντεν. Οι τιμές αυξήθηκαν εξαιτίας διαδοχικών κρίσεων, όπως η πανδημία του κορωνοϊού και ο πόλεμος στην Ουκρανία. Παρότι προς το τέλος της θητείας του τα στοιχεία βελτιώθηκαν, ο Μπάιντεν και η αντιπρόεδρός του και υποψήφια για την προεδρία, Κάμαλα Χάρις, δεν κατάφεραν να αποτινάξουν την εικόνα ότι ευθύνονται για την ακρίβεια.

Ο Τραμπ εξελέγη υποσχόμενος ότι θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα. Ωστόσο, ο πόλεμος με το Ιράν και οι αναταράξεις που προκάλεσε στις ενεργειακές αγορές οδήγησαν σε νέα άνοδο των τιμών. Αν και τα στοιχεία βελτιώθηκαν κάπως τον Ιούνιο χάρη στην εκεχειρία με την Τεχεράνη — η οποία στη συνέχεια κατέρρευσε — οι τιμές αυξήθηκαν κατά 4,2% τον Μάιο σε σύγκριση με τους προηγούμενους μήνες, σημειώνοντας τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τριών ετών.

Την ώρα που τα αμερικανικά νοικοκυριά βλέπουν το κόστος ζωής να αυξάνεται, έχουν ακούσει τον πρόεδρο να κάνει δηλώσεις όπως: «Λατρεύω τον πληθωρισμό». Από την πλευρά του, ο Μαμντάνι επιλέγει να επενδύσει πολιτικά σε ένα τολμηρό και ριψοκίνδυνο σχέδιο, το οποίο ίσως τελικά να μην ωφελήσει την πλειονότητα των εργαζόμενων κατοίκων της Νέας Υόρκης.

Προς το παρόν, πάντως, έχει καταφέρει να προβάλει την εικόνα ενός δημάρχου που δείχνει έμπρακτο ενδιαφέρον για τα προβλήματα της καθημερινότητάς τους.

Διαβάστε ακόμη

Νύχτα κόλασης από τη φονική φωτιά στο Ρέθυμνο: Ανεξέλεγκτο το μέτωπο, ζημιές σε σπίτια

«Η πραγματική αξία φαίνεται στις πράξεις»: Ο βραβευμένος γιατρός που οδηγά ασθενοφόρο στη Μάνη

«Είναι καταπληκτικό παιδί»: Ο νεαρός ναυαγοσώστης που έγινε viral έσωσε και άλλους κολυμβητές την ίδια ημέρα

Τι απαντά ο Γιώργος Χατζιδάκις μετά τον σάλο: Δεν απαγόρευσα στον Μητσιά να τραγουδά τον «Γιάννη τον Φονιά»