Τουρκικά θαλάσσια πάρκα: Φόβοι για νέα ένταση στο Αιγαίο - «Υπάρχουν τα σπέρματα μιας κρίσης»

Νέα εστία έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις δημιουργεί η απόφαση της Τουρκίας να ανακηρύξει δύο θαλάσσια πάρκα, με την Αθήνα να απορρίπτει την κίνηση ως παράνομη και αναλυτές να προειδοποιούν για τον κίνδυνο η αντιπαράθεση να μεταφερθεί στο πεδίο.

Τα δύο τουρκικά θαλάσσια πάρκα βρίσκονται στο βόρειο και το νότιο Αιγαίο. Το πρώτο χωροθετείται απέναντι από τη Σαμοθράκη και τη Λήμνο και το δεύτερο απέναντι από τα Δωδεκάνησα και το Καστελόριζο.

Μιλώντας στο OPEN, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κώστας Υφαντής χαρακτήρισε δυσάρεστη αλλά αναμενόμενη την εξέλιξη, εκτιμώντας ότι η Τουρκία αναζητούσε τρόπο να αντιδράσει στις ελληνικές κινήσεις των τελευταίων ετών.

Υφαντής: «Υπάρχουν τα σπέρματα της έντασης και ενδεχομένως μιας κρίσης»

Ο Κώστας Υφαντής υπογράμμισε ότι ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός πως η τουρκική χωροθέτηση αφορά και διεθνή ύδατα, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκεται σε αντιστοιχία με τις πάγιες θέσεις της Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες των ελληνικών νησιών. «Το ζήτημα είναι βεβαίως ότι αυτό έχει μέσα του τα σπέρματα της έντασης και ενδεχομένως της κρίσης», ανέφερε.

Κατά τον καθηγητή, η Αθήνα δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο σε ανακοινώσεις, αλλά θα πρέπει να κινηθεί με τρόπο που να ακυρώνει στην πράξη τους τουρκικούς σχεδιασμούς. Ερωτηθείς για το πού θα μπορούσε να οδηγήσει μια κλιμάκωση, σημείωσε ότι υπάρχουν διαφορετικά σενάρια αντίδρασης και εκτίμησε ότι, εάν η Άγκυρα επιλέξει να οξύνει την κατάσταση, δεν αποκλείεται να υπάρξει ακόμη και αντιπαράθεση μεταξύ των ακτοφυλακών των δύο πλευρ

ΥΠΕΞ: «Δεν παράγουν κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα»

Η Αθήνα απάντησε στην τουρκική κίνηση μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών, υποστηρίζοντας ότι η μονομερής δημιουργία προστατευόμενων περιοχών σε διεθνή ύδατα δεν είναι νόμιμη.

Το ελληνικό ΥΠΕΞ επισημαίνει επίσης ότι τα συγκεκριμένα πάρκα είναι παράνομα στον βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η ενέργεια «δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα» και κατηγορεί την Άγκυρα ότι επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα και να επηρεάσει μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

«Προειδοποιητική βολή» από την Τουρκία

Από την πλευρά του, ο αντιναύαρχος ε.α. Βασίλης Μαρτζούκος εκτίμησε ότι η τουρκική κίνηση μπορεί να θεωρηθεί μια «προειδοποιητική βολή». Όπως σημείωσε, η ανακήρυξη των θαλάσσιων πάρκων είχε προαναγγελθεί από την Τουρκία και πλέον αποκτά επίσημη μορφή. Κατά την εκτίμησή του, η κίνηση πρέπει να εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας» και της προσπάθειας της Άγκυρας να κατοχυρώνει τις θέσεις της στην περιοχή. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι, ακόμη και όταν η ελληνική πλευρά χαρακτηρίζει μια ενέργεια παράνομη, η καταγραφή και διατήρησή της στον χρόνο δημιουργεί μια πραγματικότητα που δεν πρέπει να υποτιμάται.

Τι θα συμβεί εάν η αντιπαράθεση περάσει στο πεδίο

Κρίσιμο θεωρείται πλέον το πώς θα κινηθούν οι δύο χώρες στην πράξη. Ο Κώστας Υφαντής εκτίμησε ότι η Τουρκία ενδέχεται αρχικά να περιμένει την επόμενη ελληνική κίνηση πριν αποφασίσει πώς θα αντιδράσει. «Είναι μια παρτίδα σκάκι», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια κατάσταση κατά την οποία κάθε ενέργεια της μιας πλευράς μπορεί να προκαλέσει την αντίδραση της άλλης. Ο Βασίλης Μαρτζούκος κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση, εκτιμώντας ότι όταν η Ελλάδα προχωρήσει στην εφαρμογή των δικών της σχεδιασμών, η Τουρκία μπορεί να απαντήσει με αντίστοιχες κινήσεις.

Στο επίκεντρο και το Καστελόριζο

Ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα αποκτά η τουρκική κίνηση στην περιοχή απέναντι από το Καστελόριζο, λόγω της σημασίας που έχει η περιοχή για τις θαλάσσιες ζώνες Ελλάδας και Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Βασίλης Μαρτζούκος συνέδεσε την τουρκική στρατηγική με την επιδίωξη της Άγκυρας να εμποδίσει τη σύνδεση των θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας και Κύπρου, ασκώντας παράλληλα κριτική στο γεγονός ότι η Ελλάδα δεν έχει προχωρήσει σε ανακήρυξη ΑΟΖ στην περιοχή.

Τι απέγιναν τα «ήρεμα νερά»

Οι νέες εξελίξεις επαναφέρουν ταυτόχρονα το ερώτημα για την πορεία του ελληνοτουρκικού διαλόγου και την πολιτική των «ήρεμων νερών». Ο Κώστας Υφαντής απέφυγε να χαρακτηρίσει αποτυχημένη τη διαδικασία προσέγγισης, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι δεν υπήρξαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα ως προς την αποτροπή κινήσεων που αυξάνουν την ένταση.

Όπως σημείωσε, η περίοδος σχετικής ηρεμίας αποτέλεσε περισσότερο ένα «διάλειμμα», με τις σημερινές εξελίξεις να επαναφέρουν μια κατάσταση που έχει εμφανιστεί πολλές φορές στο παρελθόν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

ΠΑΣΟΚ: «Ήρεμα νερά» θα έπρεπε να σημαίνουν αμοιβαία ειλικρίνεια και σεβασμό του διεθνούς δικαίου

Σε ανακοίνωσή του το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι: «Η ανακήρυξη «θαλάσσιων πάρκων» από την Τουρκική Δημοκρατία σε δύο εκτεταμένες περιοχές του Αιγαίου Πελάγους αποτελεί παράνομη ενέργεια και απόπειρα δημιουργίας νέων δεδομένων, τελεί δε σε πλήρη αντίθεση τόσο στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας, καθώς αγνοεί πλήρως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και την επήρεια των νησιών του Αιγαίου, όσο και προς το ευρωπαϊκό πλαίσιο προστασίας της βιοποικιλότητας και του θαλάσσιου φυσικού περιβάλλοντος.

Το γεγονός αυτό, σε συνέχεια της από Ιουνίου 2025 ανακοίνωσης «χωροταξικού σχεδιασμού» από την Τουρκία, έρχεται και ως συνέπεια της κυβερνητικής δυστοκίας και πολυετούς καθυστέρησης υποβολής του χωροταξικού σχεδιασμού της Ελλάδας σύμφωνα με την Οδηγία 2014/89/ΕΕ. Η τελευταία αυτή ενέργεια, που έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί ήδη από το 2021, στη βάση του ν. 4001/2011, άρχισε να υλοποιείται από την Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας  μόλις το 2025, αφού προηγήθηκε η καταδίκη της χώρας από το Δικαστήριο της ΕΕ, ενώ παραμένουν ως σήμερα σε εκκρεμότητα τα προβλεπόμενα τέσσερα ειδικά χωροταξικά πλαίσια. Όπως το ΠΑΣΟΚ - Κίνημα Αλλαγής έχει επανειλημμένα επισημάνει, η καθυστέρηση αυτή αποβαίνει εις βάρος των εθνικών δικαιωμάτων και της υπεράσπισης αυτών έναντι των παράνομων τουρκικών ενεργειών.

Η πρόσφατη εξέλιξη, σε συνδυασμό με τη σχεδιαζόμενη από την Τουρκία νομοθετική κατοχύρωση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» αλλά και την πολύ πρόσφατη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας της γειτονικής χώρας με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν, διαμορφώνουν ένα δυσμενές σκηνικό κλιμάκωσης που απαιτεί προσεκτική ανάλυση και αποφασιστική δράση από την πλευρά της Ελλάδας. Η Ελληνική Κυβέρνηση οφείλει, με ρεαλισμό και χωρίς αυταπάτες, να προχωρήσει αφ’ ενός στην άσκηση όλων των δικαιωμάτων της που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και το δίκαιο της ΕΕ, μεταξύ άλλων για την προστασία των θαλασσών, αφ’ ετέρου δε στην ανάδειξη της επίμονης τουρκικής προκλητικότητας στην ΕΕ και τη διεθνή κοινότητα.

«Ήρεμα νερά» θα έπρεπε να σημαίνουν αμοιβαία ειλικρίνεια και σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Οποιαδήποτε άλλη συνθήκη συνιστά πρόσχημα και προκάλυμμα για τον τουρκικό αναθεωρητισμό.

Αντώνης Σαμαράς: Κατά φαντασία ήρεμα νερά

«Από καιρό προειδοποιώ: το διεθνές ξέπλυμα της Τουρκίας, με “Φιλίες” και κατευνασμούς, φέρνει νέα τετελεσμένα σε βάρος της πατρίδας μας.

Ζήτησα αντίδραση της κυβέρνησης ΠΡΙΝ να είναι αργά.

Η νέα τουρκική απόφαση για θαλάσσια πάρκα μέσα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, είναι μια ακόμη διεθνής πειρατεία.

Κι όλα δείχνουν πώς θα ακολουθήσει η νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας». Αυτά δυστυχώς είναι τα -κατά φαντασία- «ήρεμα νερά»...

Τι ακριβώς κάνουμε;

Ποια είναι η στρατηγική μας; Δεν βλέπουμε πως η Τουρκία προσπαθεί να μας αποκόψει από τα κυριαρχικά μας δικαιώματα στο Αιγαίο;»

Διαβάστε ακόμη

Ακρίβεια και ενοίκια κρατούν τους νέους στο πατρικό τους: Δεν περνούν στους εργαζόμενους οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού

IRIS: Ποια ποσά «γλιτώνουν» τον φόρο και τι πρέπει να προσέξετε στις μεταφορές χρημάτων

Θρίλερ στον Άγιο Δημήτριο: Τα κρίσιμα ερωτήματα για τον νεκρό αστυνομικό - Στο «μικροσκόπιο» δεύτερο πρόσωπο

Αν η Meta χάσει αυτή τη δίκη, Instagram και Facebook αλλάζουν για πάντα