Από τον πόλεμο στην εξέγερση: Ο Τραμπ βάζει ξανά στο τραπέζι την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν

Ένα είναι το ερώτημα που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, θέτει ιδιωτικά στην ομάδα εθνικής ασφάλειας εδώ και μήνες: Γιατί ο ιρανικός λαός δεν ανατρέπει τους ηγέτες του;

Ήταν ένα αποτέλεσμα για το οποίο φαινόταν σχετικά βέβαιος στην αρχή του πολέμου, είχε πειστεί από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ότι οι διαδηλώσεις στους δρόμους θα ξεσπούσαν στην Τεχεράνη μετά από έναν εντατικό γύρο πληγμάτων.

Άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, έχοντας διαβάσει αξιολογήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών που υποδείκνυαν ότι αυτό δεν ήταν πιθανό, δεν ήταν τόσο σίγουροι, και το θέμα συζητήθηκε έντονα πριν ξεκινήσουν τα πρώτα πλήγματα, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το θέμα. Παρόλα αυτά, ο Τραμπ ξεκίνησε τη σύγκρουση στα τέλη Φεβρουαρίου με μια έκκληση για κατάληψη της εξουσίας, όπως αναφέρει το CNN σε ανάλυσή του.

«Αυτή θα είναι πιθανότατα η μοναδική σας ευκαιρία για γενιές», συμβούλευσε τον ιρανικό λαό σε ένα βίντεο το βράδυ που άρχισε ο πόλεμος.

Η ιδέα εξαφανίστηκε γρήγορα από το προσκήνιο και αντικαταστάθηκε από την πιο επείγουσα επιταγή της διαπραγμάτευσης με το καθεστώς για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Μέχρι τον Ιούνιο, ο Τραμπ επέμενε ότι «ποτέ δεν νοιάστηκε για αλλαγή καθεστώτος» στο Ιράν, ισχυριζόμενος ότι βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις με «πολύ λογικούς ανθρώπους» και ότι οι αμερικανικές προσπάθειες ανατροπής ξένων κυβερνήσεων «ποτέ δεν λειτουργούν».

Πέρα από αυτά τα σχόλια, ο Τραμπ συνέχισε να αναρωτιέται γιατί οι εκκλήσεις του για ανατροπή της κυβέρνησης έμειναν ανείσακουστες, δήλωσαν άτομα που γνωρίζουν το θέμα.

Τώρα, με την κυκλοφορία μέσω των στενών να παραμένει κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα και τη διπλωματία με το Ιράν σε στάσιμο σημείο, ο Τραμπ επέστρεψε στην ιδέα με την οποία ξεκίνησε τον πόλεμο πριν από έξι μήνες.

«Πότε ο ιρανικός λαός θα ξεσηκωθεί και θα πολεμήσει;» ρώτησε στα social media την Τρίτη(1/9).

Υπάρχει ένα μοτίβο στον εν εξελίξει πόλεμο

Το εκκρεμές που επιστρέφει στην υποστήριξη της αλλαγής καθεστώτος ήταν η τελευταία στιγμή deja vu σε έναν πόλεμο που φαίνεται να ανακυκλώνεται μέσα από γνώριμα μοτίβα σε μηνιαία διαστήματα.

Μια περίοδος σχετικής ηρεμίας διάρκειας ενός μηνός διακόπηκε αυτή την εβδομάδα, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν αντάλλαξαν πλήγματα για τρεις συνεχόμενες ημέρες, επιστρέφοντας στην ίδια αλληλουχία αντιποίνων που διήρκεσε για εβδομάδες νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι.

Ο Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα απειλήσει να καταστρέψει τις πολιτικές υποδομές του Ιράν, δήλωσε την Τετάρτη ότι είναι έτοιμος να διατάξει έναν ακόμη μεγαλύτερο γύρο καταστροφών εάν χρειαστεί.

«Ήταν μια πολύ ισχυρή επίθεση χθες το βράδυ και είμαστε έτοιμοι να κάνουμε άλλη μία όποτε θέλουμε», δήλωσε, ενώ είπε επίσης ότι δεν πιστεύει ότι οι ανανεωμένες μάχες θα διαρκέσουν πολύ.

Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν ουσιαστικές προσπάθειες επιστροφής στη διπλωματία, αφού ο Τραμπ διέταξε τους απεσταλμένους του να διακόψουν τις συζητήσεις τους με το Ιράν τον περασμένο μήνα, σύμφωνα με αξιωματούχους. Αντίθετα, ο Τραμπ δηλώνει ικανοποιημένος με την κατάσταση της σύγκρουσης και δεν φαίνεται να βιάζεται να φτάσει σε ένα διαρκές τέλος των μαχών.

«Μου αρέσει η θέση μας τώρα», έγραψε στα social media αυτή την εβδομάδα, «με σχεδόν απόλυτο έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, και την οικονομία τους να καταρρέει πλήρως».

Πολλοί στο περιβάλλον του Τραμπ θα προτιμούσαν η σύγκρουση να υποχωρήσει από το προσκήνιο της πολιτικής συζήτησης εντελώς για τους επόμενους δύο μήνες, καθώς οι ψηφοφόροι αρχίζουν να ψηφίζουν για να αποφασίσουν την ισορροπία δυνάμεων στο Κάπιτολ Χιλ.

Παρόλο που ο πρόεδρος έχει υποτιμήσει τον ρόλο που παίζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στη λήψη των αποφάσεών του για το Ιράν, ανώτεροι σύμβουλοι και Ρεπουμπλικανοί σύμμαχοι στο Κάπιτολ Χιλ έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις ότι η ανανεωμένη σύγκρουση θα προκαλούσε προβλήματα την ημέρα των εκλογών.

«Δεν ξέρω πόσο ακόμα μπορούν να αντέξουν, αλλά, ξέρετε, ό,τι κι αν είναι, δεν έχει σημασία», δήλωσε ο Τραμπ για το Ιράν την Τετάρτη. «Και δεν επηρεάζομαι από τις εκλογές».

Μια στρατηγική αλλαγή με βλέμμα στην υποκίνηση εσωτερικής οργής

Η επιθυμία για μια «λιγότερο ορατή» σύγκρουση συνδέθηκε με μια αλλαγή στη στρατηγική της κυβέρνησης, να προσπαθήσει να αποκόψει τους οικονομικούς πόρους της Τεχεράνης, μεταξύ άλλων απειλώντας με κυρώσεις στους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της. Το Treasury Department δεν έχει ακόμη επιβάλει τις μεγαλύτερες από αυτές τις απειλούμενες ποινές.

Αλλά μέρος του υπολογισμού της ομάδας του Τραμπ στην προσπάθεια αποκοπής των οικονομικών οδών του Ιράν και επιδείνωσης των οικονομικών συνθηκών της χώρας, ήταν να προκληθεί οργή μεταξύ των απογοητευμένων Ιρανών απέναντι στους ηγέτες τους. Αξιωματούχοι παραδέχονται ιδιωτικά ότι οι απλοί Ιρανοί θα υποστούν το κύριο βάρος των νέων κυρώσεων.

Ήδη, το οικονομικό πλήγμα στο Ιράν είναι πραγματικό. Ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί και οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται εβδομάδα με την εβδομάδα. Το ριάλ, το νόμισμα του Ιράν, έχει καταποντιστεί. Ανώτατοι αξιωματούχοι του Ιράν παραδέχονται ότι υποφέρουν από πλήθος οικονομικών προβλημάτων.

«Ζητούμε συγγνώμη που υπάρχουν αυτά τα προβλήματα, καθώς βρισκόμαστε σε έναν πλήρη οικονομικό, στρατιωτικό πόλεμο και πόλεμο ασφαλείας», δήλωσε ο Πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, πριν ανακοινωθούν τα νέα μέτρα του Treasury Department την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Ωστόσο, ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι υπήρχαν λίγες πληροφορίες που να υποδεικνύουν ανανεωμένη πιθανότητα οι Ιρανοί διαδηλωτές να βγουν στους δρόμους για να ανατρέψουν τους ηγέτες τους, ακόμη και καθώς η οικονομική κατάσταση στη χώρα γίνεται όλο και πιο απελπιστική.

Οι αμερικανικές αξιολογήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών πριν ξεκινήσει ο πόλεμος κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μια κοινή επιχειρησιακή δράση ΗΠΑ-Ισραήλ ήταν απίθανο να οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος, και μήνες μετά τη σύγκρουση οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το καθεστώς δεν είχε χάσει τον έλεγχο της εξουσίας.

Και δεκαετίες εξουθενωτικών δυτικών κυρώσεων έχουν κάνει ελάχιστα για να εξασθενήσουν το καθεστώς, παρά τις ελπίδες των αλλεπάλληλων αμερικανικών κυβερνήσεων. Οι διαμαρτυρίες έχουν αντιμετωπιστεί αντίθετα με σφοδρές καταστολές, συμπεριλαμβανομένης της αρχής αυτού του έτους, όταν η ιρανική κυβέρνηση εξαπέλυσε μία από τις χειρότερες καταστολές στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Αναλυτές δήλωσαν ότι οι ηγέτες του Ιράν ήταν καλά ενήμεροι για τους στόχους του Τραμπ στην προσπάθεια να σφίξει τον κλοιό οικονομικά.

«Η ιρανική ηγεσία βλέπει αυτού του είδους την εκστρατεία οικονομικής πίεσης όχι μεμονωμένα, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης εκστρατείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία σε κάποιο σημείο θα έχει επίσης ένα στοιχείο εσωτερικής αναταραχής και τελικά θα οδηγήσει είτε σε αλλαγή καθεστώτος είτε στο να φέρει το Ιράν σε καλύτερους όρους με τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Χαμιντρέζα Αζίζι, ανώτερος αναλυτής για το Ιράν στο International Crisis Group.

Ο Τραμπ ήταν ασαφής όταν ρωτήθηκε αυτή την εβδομάδα εάν οι ΗΠΑ, ίσως μέσω της CIA, θα όπλιζαν Ιρανούς αντικαθεστωτικούς που επιδιώκουν να ανατρέψουν το καθεστώς.

«Θα λάτρευα να σας το πω αυτό», δήλωσε την Τετάρτη στο Οβάλ Γραφείο, «αλλά δεν θα ήταν κατάλληλο να το πω».

Και ακόμα και αφού αναρωτήθηκε γιατί οι Ιρανοί δεν ξεσηκώνονται, παραδέχτηκε ότι γνώριζε την απάντηση στο δικό του ερώτημα.

«Καταλαβαίνω τη δύσκολη θέση τους», δήλωσε. «Τους πυροβολούν αυτή τη στιγμή».

Διαβάστε ακόμη

«Κλείδωσε» το πακέτο της ΔΕΘ: Αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις, μειώσεις φόρων και μέτρο-έκπληξη

Είναι ανθεκτικά στα εντομοκτόνα τα κουνούπια με τον ιό του Δυτικού Νείλου; Ειδικός απαντά

Με το μισό προσωπικό οι τεχνικές υπηρεσίες των δήμων - «Φρένο» ακόμα και σε επισκευές σε σχολεία

Η παγίδα του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, το δύσκολο βράδυ των εκλογών και ένα ντέρμπι προ των πυλών;