Έρευνα-σοκ για το μέλλον της Ευρώπης: Θέλουν ενοποίηση αλλά βλέπουν παρακμή - Τι είναι αυτό που «τρέφει» την Ακροδεξιά

Οι Ευρωπαίοι επιθυμούν συντριπτικά μια ισχυρή, ενωμένη και ανεξάρτητη Ευρώπη, αλλά αμφισβητούν έντονα το αν μπορεί να φτάσει εκεί. Αυτό προκύπτει από μια νέα έρευνα, η οποία υπογραμμίζει ότι μια πανευρωπαϊκή κρίση εμπιστοσύνης δημιουργεί εύφορο έδαφος για τα ακροδεξιά αφηγήματα περί παρακμής.

Η έκθεση, η οποία βασίστηκε σε 5.800 συνεντεύξεις σε Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Πολωνία και Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και σε ανάλυση του τρόπου με τον οποίο συζητείται η Ευρώπη στην πολιτική και τα ΜΜΕ 15 χωρών, σχεδιάζει το πορτρέτο μιας κοινής γνώμης μεν φιλόδοξης, αλλά βαθιά απογοητευμένης.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 68% των συμμετεχόντων μίλησε για την Ευρώπη με όρους «γενικής επιδείνωσης ή απώλειας της κανονικότητας», σε σύγκριση με μόλις 12% που δήλωσε ότι βλέπει την παρούσα στιγμή ως περίοδο «ευρωπαϊκής αφύπνισης και αναγέννησης».

Πολλοί αναγνώρισαν τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ήπειρος, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου (43%), των οικονομικών πιέσεων (33%) και της ανάγκης για μεγαλύτερη διεθνή αυτονομία (29%). Ωστόσο, το 74% τόνισε ότι η Ευρώπη δεν τις διαχειρίζεται σωστά, ενώ το 56% πιστεύει ότι το μέλλον της βρίσκεται «σε κίνδυνο».

Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη φιλοδοξίας: Ένα συντριπτικό 73% των ερωτηθέντων διατηρεί ένα ισχυρό ευρωπαϊκό όραμα ενότητας και πολιτικής ενοποίησης (35%), ειρήνης και ασφάλειας (28%) ή ευημερίας (19%), ενώ μόλις το 13% εύχεται «λιγότερη Ευρώπη» ή διάλυση της ΕΕ.

Το «έλλειμμα φαντασίας» και οι άδειες υποσχέσεις

Για πολλούς, σημειώνει ο συγγραφέας της μελέτης Πάβελ Ζέρκα, ανώτερος ερευνητής στο δεξαμενή σκέψης Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR), το πρόβλημα «δεν είναι ότι σταμάτησαν να θέλουν μια ισχυρότερη Ευρώπη, αλλά ότι δεν πιστεύουν πλέον ότι αυτό είναι εφικτό».

Το αποτέλεσμα, πρόσθεσε ο Ζέρκα, είναι ένα «έλλειμμα φαντασίας. Οι άνθρωποι μπορούν να φανταστούν το είδος της Ευρώπης που θέλουν, αλλά δυσκολεύονται να φανταστούν μια αξιόπιστη διαδρομή από το σημείο που βρίσκεται σήμερα στο σημείο που θέλουν να πάει. Αυτά είναι ζητήματα πολιτικής, όχι απλώς επικοινωνίας».

Μία εβδομάδα πριν από την ετήσια ομιλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την «Κατάσταση της Ένωσης» στις Βρυξέλλες, ο Ζέρκα τόνισε ότι τα ευρήματα δείχνουν πως το μπλοκ χρειάζεται «λιγότερες μεγάλες υποσχέσεις» και περισσότερες «αποδείξεις πορείας», όπως γράφει ο Guardian.

Η μελέτη επικαλείται δεκάδες συνομιλίες με Ευρωπαίους πολίτες. «Συχνά νιώθω ανακούφιση που ζω στην Ευρώπη. Δεν είναι τέλεια και ορισμένα πράγματα πάνε σε λάθος κατεύθυνση, αλλά καμία περιοχή στον κόσμο δεν είναι πιο ασφαλής, πιο ελεύθερη και πιο δημοκρατική», ανέφερε ένας Γερμανός συμμετέχων.

Ωστόσο, παρόλο που ο ίδιος προσδιόρισε την κλιματική κρίση και τα ακροδεξιά κόμματα ως τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ηπείρου, δήλωσε ότι δεν αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά. «Οι εκλογές εστιάζουν πάρα πολύ στο εδώ και τώρα και όχι αρκετά στο μέλλον», σημείωσε.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι θα ήθελε η Ευρώπη σε 20 χρόνια να είναι «ελεύθερη, δημοκρατική, βιώσιμη, λιγότερο χρεωμένη, πολιτικά πιο αριστερά και ειρηνική». Όταν ρωτήθηκε αν θεωρεί πιθανό να συμβεί αυτό, απάντησε κοφτά: «Όχι».

Οι τέσσερις κατηγορίες ψηφοφόρων

Η μελέτη ταξινόμησε τους Ευρωπαίους ψηφοφόρους σε τέσσερις κατηγορίες:

• Οι Θετικοί (19%): Σθεναροί φιλοευρωπαίοι που βλέπουν τις τρέχουσες κρίσεις ως καταλύτη για μια ισχυρότερη, πιο ενοποιημένη Ένωση.
• Οι Αρνητικοί (39%): Πιστεύουν ότι οι καλύτερες μέρες της Ευρώπης ανήκουν στο παρελθόν.
• Οι Αποσυνδεδεμένοι (12%): Γενικά αδιάφοροι ψηφοφόροι για τους οποίους η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι ένας μακρινός θόρυβος βάθους.
• Οι Αβέβαιοι (31%): Μοιράζονται φιλοευρωπαϊκές αξίες, αλλά αμφιβάλλουν για την ικανότητα της ηπείρου να δράσει αποφασιστικά, να κρατήσει τους πολίτες ασφαλείς ή να υπερασπιστεί τις αξίες της.

Σχεδόν το μισό του πληθυσμού σε Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία -και σχεδόν όλοι όσοι ψήφισαν ριζοσπαστικά δεξιά κόμματα όπως η γερμανική AfD, ο γαλλικός Εθνικός Συναγερμός (RN), το ολλανδικό PVV και το βρετανικό Reform UK- ανήκαν στους «Αρνητικούς», με το 83% να μιλά για την Ευρώπη με όρους απώλειας και παρακμής.

«Η ΕΕ συζητά πολλά, αλλά δεν κάνει τίποτα»

Σχεδόν το ένα τρίτο (32%) των ερωτηθέντων σε όλες τις χώρες ανέφερε την «αργοπορία της Ευρώπης». Όπως το έθεσε ωμά ένας νεαρός Πολωνός πολίτης, γεννημένος τη δεκαετία του 2000: «Η ΕΕ ουσιαστικά συζητάει πολύ, αλλά δεν κάνει τίποτα».

Η αδυναμία του μπλοκ να κρατήσει τη θέση του όταν βρίσκεται αντιμέτωπο με ισχυρούς παίκτες ήταν επίσης ένα επαναλαμβανόμενο θέμα, το οποίο αναφέρθηκε από σχεδόν το ένα τρίτο (30%) των ερωτηθέντων, με τις πρόσφατες δασμολογικές υποχωρήσεις της ΕΕ απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ να αποτελούν ένα ιδιαίτερα ταπεινωτικό σύμβολο.

Ο Ζέρκα σημείωσε ότι η ομάδα των «Αβέβαιων» αποτελεί το κλειδί για τη μελλοντική πορεία της Ευρώπης. «Οι ηγέτες τείνουν να κάνουν κήρυγμα στους Θετικούς ή να υποκύπτουν στους Αρνητικούς», δήλωσε, αλλά «είναι ανάμεσα στους "Αβέβαιους" όπου η πίστη στο μέλλον της Ευρώπης παραμένει ανοιχτή προς διεκδίκηση».

Σε αντίθεση με τους σκληροπυρηνικούς ευρωσκεπτικιστές, οι «Αβέβαιοι» ψηφοφόροι διατηρούν έναν ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με το ευρωπαϊκό εγχείρημα, υποστηρίζει η έκθεση, αλλά αποξενώνονται από τη θεσμική αδράνεια, τη γραφειοκρατική βραδύτητα και την αίσθηση γεωπολιτικής αδυναμίας.

Για να κερδηθούν ξανά αυτοί οι αμφισβητίες, θα απαιτηθεί από τους πολιτικούς να αποδείξουν ότι η συλλογική ευρωπαϊκή δράση μπορεί να λύσει ορατές εγχώριες κρίσεις -από την ενεργειακή ασφάλεια και την άμυνα, μέχρι την κλιματική αλλαγή και την κρίση του κόστους διαβίωσης, κατέληξε ο Ζέρκα.

Διαβάστε ακόμη

Έρευνα-σοκ για το μέλλον της Ευρώπης: Θέλουν ενοποίηση αλλά βλέπουν παρακμή - Τι είναι αυτό που «τρέφει» την Ακροδεξιά

Δίκη Βαλυράκη: Πρόταση ενοχής για τους δύο ψαράδες - «Έπεσε στη θάλασσα έπειτα από επίθεση»

Θρίλερ με την εξαφάνιση της Γιου Τινγκ: Συνδέεται με τα οστά στην Κυψέλη; Τα σενάρια και τα ερωτήματα

Σενάρια πολέμου, «δύο καταδρομικά» και πιθανότητες 51%: Τι ακούγεται στα τουρκικά πάνελ για την Ελλάδα