Λογοκρισία στο πορνό; Ο νέος νόμος στη Βρετανία και οι φωνές που μιλούν για περιορισμό στην ελευθερία έκφρασης

Πριν από περίπου έναν μήνα, έγινε γνωστό ότι το βρετανικό κοινοβούλιο προτίθεται να υπερψηφίσει νόμο που θα απαγορεύει συγκεκριμένα είδη πορνογραφίας που περιέχουν σκηνές στραγγαλισμού και προσομοιωμένης αιμομιξίας (γνωστής ως «fauxcest»).

Από αύριο, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, οι τροποποιήσεις στον νόμο για την εγκληματικότητα και την αστυνόμευση (Crime and Policing Act) θα απαγορεύουν την «κατοχή ή δημοσίευση πορνογραφικών εικόνων στραγγαλισμού ή ασφυξίας» και στόχος είναι η αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών.

Την ίδια στιγμή, παρότι όλοι συμφωνούν ότι χρειάζεται ένα πλαίσιο για την προστασία τους, υπάρχουν φωνές που εκφράζουν την ανησυχία ότι ο νόμος αυτός ενδέχεται να έχει απρόβλεπτες συνέπειες για δημιουργούς περιεχομένου και καταναλωτές πορνογραφικού υλικού σε ολόκληρο τον κόσμο. Τονίζουν ότι η διατύπωση του νόμου είναι τόσο ευρεία, ώστε θα μπορούσε να οδηγήσει στην ποινικοποίηση ακόμη και περιεχομένου που δεν θεωρείται επικίνδυνο.

Ακόμα και το στοματικό σεξ;

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, σύμφωνα με το BBC, μεταξύ των κατηγοριών που ενδέχεται να επηρεαστούν αναφέρονται σκηνές στις οποίες το στήθος χρησιμοποιείται για να καλύψει το πρόσωπο, συγκεκριμένες στάσεις σεξουαλικής επαφής με τζιν παντελόνι ή ακόμη και το στοματικό σεξ, καθώς σε αυτές τις περιπτώσεις θα μπορούσε θεωρητικά να εμποδίζεται η αναπνοή.

«Θα ενθάρρυνα τόσο τους δημιουργούς όσο και τους καταναλωτές περιεχομένου να αναδείξουν τους κινδύνους αυτού του νόμου. Γιατί, κατά τη γνώμη μου, πρόκειται πραγματικά για μία από τις μεγαλύτερες πράξεις καταστολής της ελευθερίας του λόγου στην παγκόσμια ιστορία», δήλωσε ο Μάιλς Τζάκμαν, δικηγόρος στη Βρετανία που ειδικεύεται στη νομοθεσία περί άσεμνου περιεχομένου.

Πώς προέκυψε η απαγόρευση

Οι νέες τροποποιήσεις βασίστηκαν σε μια εκτενή μελέτη για την πορνογραφία, την οποία συνέταξε η βαρόνη Γκάμπι Μπέρτιν, μέλος του Συντηρητικού Κόμματος στη Βουλή των Λόρδων.

Η νομοθεσία απαγορεύει διάφορες απεικονίσεις σεξουαλικών πράξεων, μεταξύ των οποίων σκηνές στραγγαλισμού ή ασφυξίας, αλλά και περιεχόμενο στο οποίο οι συμμετέχοντες υποδύονται ανηλίκους κάτω των 16 ετών.

Στο στόχαστρο βρίσκεται επίσης το λεγόμενο «fauxcest», μια ιδιαίτερα δημοφιλής κατηγορία πορνογραφικού περιεχομένου που παρουσιάζει ερωτικές σχέσεις μεταξύ μελών μιας οικογένειας, τα οποία στην πραγματικότητα δεν έχουν συγγενική σχέση εξ αίματος. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι σχέσεις μεταξύ θετών αδελφών ή μεταξύ θετού γονέα και παιδιού.

Στη μελέτη της, με την οποία εισηγήθηκε την απαγόρευση αυτού του περιεχομένου, η Μπέρτιν επικαλείται «ανεπίσημες μαρτυρίες» σύμφωνα με τις οποίες τέτοιες σκηνές μπορούν να χρησιμοποιηθούν από κακοποιητές ως πρόσχημα για να διευκολύνουν την πραγματική σεξουαλική κακοποίηση παιδιών μέσα στην οικογένεια.
Χαρακτηρίζει, μάλιστα, το συγκεκριμένο περιεχόμενο ένα είδος «προκάλυψης» για πραγματικά περιστατικά κακοποίησης.

Όσοι εντοπιστούν να διανέμουν ή να έχουν στην κατοχή τους τέτοιου είδους υλικό αντιμετωπίζουν ποινή φυλάκισης έως και πέντε ετών, καθώς και πρόστιμο.

Ανησυχία στους δημιουργούς περιεχομένου

Η επικείμενη εφαρμογή του νόμου έχει προκαλέσει ανησυχία σε αρκετούς δημιουργούς περιεχομένου για ενηλίκους. Πολλοί έχουν ήδη ξεκινήσει να ελέγχουν τις ψηφιακές τους συλλογές, αφαιρώντας βίντεο και φωτογραφίες που ενδέχεται να εμπίπτουν στις νέες απαγορεύσεις.

«Το πρόβλημα είναι πάντα το πόσο ευρεία είναι η διατύπωση της νομοθεσίας. Δεν θα γνωρίζουμε πώς θα την ερμηνεύσουν οι αρχές μέχρι να αρχίσουν να δημιουργούνται πραγματικά προβλήματα για τους ανθρώπους», δήλωσε η Αλεξάντρα Σνόου, δημιουργός περιεχομένου για ενηλίκους και εκπαιδεύτρια.

Η ίδια ανησυχεί ιδιαίτερα για τον τρόπο με τον οποίο θα επηρεαστούν οι δημιουργοί που ασχολούνται με συγκεκριμένες ερωτικές πρακτικές και φετίχ, όπως εκείνα που σχετίζονται με κολάρα ή δερμάτινα αξεσουάρ. Παράλληλα, εκφράζει φόβους για τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που αναγνωρίζουν εικόνες και χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως από τις ψηφιακές πλατφόρμες.

Όπως εξηγεί, τέτοια συστήματα θα μπορούσαν να επισημαίνουν ως απαγορευμένο περιεχόμενο ακόμη και υλικό που δεν παραβιάζει πραγματικά τη νομοθεσία.

«Χρησιμοποιούν μια πολύ γενική και αυστηρή προσέγγιση», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ανησυχία εκφράζει και η Κάμι Στρέλα, δημιουργός περιεχομένου στην αμερικανική πλατφόρμα OnlyFans, η οποία εκτιμά ότι το 60% έως 70% των βίντεό της περιλαμβάνει κάποια μορφή υποκριτικής ή παιχνιδιού ρόλων, μεταξύ των οποίων και σενάρια προσομοιωμένης αιμομιξίας.

Όπως υποστηρίζει, το περιεχόμενο που δημιουργεί αποτελεί απλώς αναπαράσταση μιας φαντασίωσης και θεωρεί ότι απαιτείται περισσότερη σεξουαλική ενημέρωση, ώστε οι άνθρωποι να κατανοούν τους κινδύνους που συνδέονται με διαφορετικές συμπεριφορές.

«Δεν πιστεύω ότι η απαγόρευση θα καταφέρει κάτι. Αντίθετα, μπορεί απλώς να οδηγήσει ακόμη χειρότερο περιεχόμενο, το οποίο είναι πραγματικά παράνομο ή ανήθικο, στη μαύρη αγορά, μακριά από τις συγκεκριμένες πλατφόρμες. Μπαίνουμε σε μια επικίνδυνη πορεία».

Η αφορμή ήταν τα επικίνδυνα παιχνίδια στραγγαλισμού

Η νέα βρετανική νομοθεσία φαίνεται να έχει ως βασικό στόχο την αντιμετώπιση της τάσης του στραγγαλισμού κατά τη διάρκεια σεξουαλικών πράξεων, μια πρακτική που έχει συνδεθεί με πραγματικά περιστατικά θανατηφόρας ασφυξίας.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα επικίνδυνη πρακτική, η οποία μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικές βλάβες ή ακόμη και θάνατο. Παρά τους κινδύνους, η συγκεκριμένη συμπεριφορά εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα μεταξύ νεαρών ενηλίκων, κυρίως εξαιτίας της διάδοσης σχετικών απεικονίσεων σε μέσα ενημέρωσης και πορνογραφικό περιεχόμενο.

Ο θάνατος μιας 16χρονης κοπέλας στην Αυστραλία τον Αύγουστο, η οποία σύμφωνα με τις Αρχές έχασε τις αισθήσεις της έπειτα από συναινετικό στραγγαλισμό κατά τη διάρκεια σεξουαλικής επαφής, αναζωπύρωσε τις εκκλήσεις για νομοθετική παρέμβαση.

Η Μπέρτιν είχε δηλώσει πρόσφατα στο BBC ότι οι απεικονίσεις αυτής της πρακτικής στο διαδικτυακό πορνογραφικό περιεχόμενο έχουν «κανονικοποιήσει σε μεγάλο βαθμό αυτού του είδους τη σεξουαλική βία».

Οι αυστηροί περιορισμοί στη Βρετανία και η σύγκριση με τις ΗΠΑ

Η Βρετανία έχει μακρά ιστορία αυστηρών περιορισμών στο διαδικτυακό πορνογραφικό περιεχόμενο, ιδιαίτερα σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, διατάξεις όπως το Άρθρο 230 του νόμου περί ευπρέπειας στις επικοινωνίες του 1996 (Communications Decency Act) απαλλάσσουν σε μεγάλο βαθμό τις διαδικτυακές πλατφόρμες από την ευθύνη για περιεχόμενο τρίτων που φιλοξενούν.

Αντίθετα, η βρετανική ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών Ofcom έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει πρόστιμα που φτάνουν έως και το 10% των παγκόσμιων εσόδων μιας ιστοσελίδας, εάν αυτή δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις επαλήθευσης ηλικίας των χρηστών. Τα μέτρα αυτά εφαρμόζονταν στη Βρετανία πολύ πριν αρχίσουν αρκετές αμερικανικές πολιτείες να απαιτούν από τους επισκέπτες ιστοσελίδων πορνογραφικού περιεχομένου να αποδεικνύουν ότι είναι ενήλικοι.

«Η Βρετανία πιέζει πραγματικά προς την κατεύθυνση του περιορισμού της ελευθερίας του λόγου. Αυτό είναι απλώς ένα ακόμη μέτρο που προστίθεται σε μια ήδη μεγάλη σειρά περιορισμών», δήλωσε ο Μάικλ Φατορόζι, δικηγόρος της βιομηχανίας ενηλίκων με έδρα την Ιταλία.

Από την πλευρά του, το βρετανικό υπουργείο Δικαιοσύνης αρνήθηκε ότι η νομοθεσία έχει στόχο τον περιορισμό της σεξουαλικής έκφρασης.

«Δεσμευόμαστε να μειώσουμε κατά το ήμισυ τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών μέσα σε μία δεκαετία και αυτό περιλαμβάνει την πρόληψη της βλάβης πριν ακόμη αυτή προκληθεί», δήλωσε η εκπρόσωπος του υπουργείου, Κλάρα Κόλμαν, στο περιοδικό Wired.

«Οι νόμοι αυτοί δεν έχουν στόχο να ελέγξουν τη σεξουαλική ελευθερία των ανθρώπων. Σκοπός τους είναι να αντιμετωπίσουν περιεχόμενο που παρουσιάζει τη βία κατά των γυναικών ως κάτι φυσιολογικό, ενθαρρύνει παράνομες συμπεριφορές και μπορεί να προκαλέσει πραγματική βλάβη», πρόσθεσε.

Θα μπορούσε να απαγορευτεί το στοματικό σεξ;

Ο δικηγόρος Μάιλς Τζάκμαν διευκρινίζει ότι δεν έχει αντίρρηση στην απαγόρευση των σκηνών στραγγαλισμού, καθώς οι κίνδυνοι της συγκεκριμένης πρακτικής είναι αποδεδειγμένοι και στη Βρετανία υπάρχουν ήδη νόμοι που απαγορεύουν τον στραγγαλισμό.

Εκείνο που τον προβληματίζει είναι η ευρύτητα της διατύπωσης, η οποία, όπως υποστηρίζει, θα μπορούσε να οδηγήσει στην τιμωρία ακόμη και περιεχομένου που δεν έχει σχέση με πραγματική άσκηση βίας.

«Εναπόκειται στα δικαστήρια να αποφασίσουν κατά περίπτωση. Ωστόσο, εφόσον η στάση κατά την οποία μια γυναίκα κάθεται στο πρόσωπο του συντρόφου της μπορεί πλέον να θεωρηθεί μορφή ασφυξίας, τότε θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι και η εισαγωγή του πέους στο στόμα μπορεί να θεωρηθεί ασφυξία, επειδή εμποδίζει τη διέλευση του αέρα», εξηγεί.

Με άλλα λόγια, όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, «η Βρετανία θα μπορούσε ουσιαστικά να έχει απαγορεύσει το στοματικό σεξ στις διαδικτυακές πορνογραφικές παραγωγές».

Κίνδυνος ακόμη και για όσους επισκέπτονται τη Βρετανία

Παρότι προς το παρόν ο νόμος αφορά τους δημιουργούς και τους καταναλωτές περιεχομένου στο Ηνωμένο Βασίλειο, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι αυστηρές ποινές για την απλή κατοχή τέτοιων εικόνων.

Η νομοθεσία θεωρεί ότι υπάρχει κατοχή όταν το σχετικό υλικό είναι αποθηκευμένο σε κινητό τηλέφωνο, σκληρό δίσκο ή υπηρεσία αποθήκευσης στο cloud.

Ο Φατορόζι επισημαίνει ότι αυτό μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα ακόμη και σε ανθρώπους που δεν ζουν στη Βρετανία, αλλά ταξιδεύουν εκεί για διακοπές ή επαγγελματικούς λόγους.

«Όσον αφορά τους δημιουργούς περιεχομένου, αν επισκεφθείτε τη Βρετανία, είτε για διακοπές είτε για κάποιο συνέδριο, πιθανότατα θα πρέπει να προσέχετε τι έχετε αποθηκευμένο στο κινητό σας», προειδοποιεί.

Ιδιαίτερα εκτεθειμένη θεωρείται η πλατφόρμα OnlyFans. Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλές αμερικανικές εταιρείες παραγωγής πορνογραφικού περιεχομένου δεν έχουν σημαντική παρουσία στη βρετανική αγορά, γεγονός που δυσκολεύει την παρέμβαση της Ofcom. Αυτό, όμως, δεν ισχύει για το OnlyFans.

Η μητρική εταιρεία της πλατφόρμας, Fenix International Limited, έχει έδρα στο Ηνωμένο Βασίλειο και έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με υψηλά πρόστιμα από τη ρυθμιστική αρχή, εξαιτίας της μη συμμόρφωσής της με τις απαιτήσεις σχετικά με την επαλήθευση ηλικίας.

«Αν ήμουν το OnlyFans, θα ανησυχούσα ιδιαίτερα», τόνισε ο Φατορόζι.

Σε ανακοίνωσή της στο Wired, η εταιρεία ανέφερε ότι συμμορφώνεται με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς σε όλες τις χώρες όπου δραστηριοποιείται και ότι εφαρμόζει εδώ και χρόνια προληπτικά μέτρα ασφαλείας που ανταποκρίνονται στις βρετανικές νομικές απαιτήσεις.

Οι πλατφόρμες αφαιρούν ήδη βίντεο

Ενόψει της εφαρμογής της νέας νομοθεσίας, αρκετές πλατφόρμες περιεχομένου ενηλίκων έχουν αρχίσει να αναθεωρούν τους κανόνες λειτουργίας τους και να εκδίδουν νέες οδηγίες προς τους δημιουργούς.

Η πλατφόρμα IWantClips έχει ήδη ξεκινήσει να συμμορφώνεται με τις νέες απαιτήσεις, δημοσιεύοντας αναθεωρημένους κανόνες για δημιουργούς και χρήστες στη Βρετανία και αφαιρώντας βίντεο που ενδέχεται να εμπίπτουν στις απαγορεύσεις.

Στη λίστα με τις κατηγορίες περιεχομένου που πλέον απαγορεύονται περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, σκηνές κάλυψης του προσώπου με το στήθος ή τους γλουτούς, συγκεκριμένες στάσεις με τζιν παντελόνι, σκηνές στις οποίες το σώμα πιέζεται με τρόπο που μπορεί να περιορίσει την αναπνοή, καθώς και άλλες εξειδικευμένες κατηγορίες φετίχ.

Η Τρανς Πρινσές Τζεζεμπέλ, επαγγελματίας dominatrix και δημιουργός περιεχομένου ενηλίκων στη Βρετανία, δήλωσε ότι έχει ήδη αρχίσει να ελέγχει το υλικό της στις πλατφόρμες IWantClips και OnlyFans, αφαιρώντας βίντεο που ενδέχεται να θεωρηθούν ότι παραβιάζουν τη νομοθεσία.

Όπως εξηγεί, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα βίντεο αυτά για την προβολή των υπηρεσιών της και φοβάται ότι η εφαρμογή του νόμου από τις 6 Νοεμβρίου θα έχει σοβαρές οικονομικές συνέπειες για την ίδια.

«Όταν το κράτος αρχίζει να ρυθμίζει ποια είδη πορνογραφίας επιτρέπεται να παρακολουθούν οι άνθρωποι, δημιουργείται ένα επικίνδυνο προηγούμενο. Πού θα σταματήσει όλο αυτό;», αναφέρει σε μήνυμά της προς το Wired.

Παρότι προς το παρόν η Βρετανία αποτελεί εξαίρεση, ο Τζάκμαν προειδοποιεί ότι αυτό μπορεί να αλλάξει σύντομα. Όπως λέει, έχει πληροφορηθεί ότι πολιτικοί στην Ιταλία, την Ολλανδία και την Ισπανία συζητούν την υιοθέτηση αντίστοιχων νομοθετικών μέτρων, ενώ παρόμοιες απόψεις εκφράζονται και από μέλη του ευαγγελικού λόμπι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Διαβάστε ακόμη

«Όλοι συμμορία είναι»: Οι διάλογοι που αποκαλύπτουν τη δράση του κυκλώματος στην Πολεοδομία Κατερίνης

Λογοκρισία στο πορνό; Ο νέος νόμος στη Βρετανία και οι φωνές που μιλούν για περιορισμό στην ελευθερία έκφρασης

Έλενα Τοπαλίδου στο ethnos.gr: «Έχω ανάγκη να κοιτάξω τον εαυτό μου στα μάτια, να τον παρηγορήσω, να τον ανακαλύψω»

Ιταλός σεφ απολύθηκε επειδή αρνήθηκε να βάλει ανανά σε πίτσα! Και μπράβο του