Η μάχη για τη διαδοχή του Τραμπ και οι τριγμοί στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα - Ποιος ο ρόλος του Τζέι Ντι Βανς

Μόλις λίγες ώρες αφού τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα έχασε τον έλεγχο τόσο της Γερουσίας όσο και της Βουλής των Αντιπροσώπων στο Κογκρέσο των ΗΠΑ στις ενδιάμεσες εκλογές αυτής της εβδομάδας, κορυφαία στελέχη των Ρεπουμπλικανών εξέφραζαν την έντονη ανησυχία τους για το τι πήγε τόσο στραβά και για το αν απαιτείται πλέον μια ριζική αλλαγή πορείας.

Όπως μεταδίδει το δίκτυο του Αl Jazeera, καθώς άλλοτε προπύργια των Ρεπουμπλικανών, όπως το Τέξας, έπεσαν στα χέρια των Δημοκρατικών, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, προέβη σε ανάρτηση στο X για να δηλώσει ότι «ο πραγματικός λόγος που χάσαμε είναι προφανής σχεδόν στους πάντες».

Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος. Ο ίδιος ο πρόεδρος το δήλωσε χθες το βράδυ. Αν θέλετε να ισχυριστείτε ότι άξιζε τον κόπο, ότι η απώλεια της Γερουσίας για τα επόμενα 6 χρόνια ήταν ένα τίμημα που άξιζε να καταβληθεί, τότε υποστηρίξτε το. Υποστηρίξτε ότι ήταν ένα αμφίβολο αλλά άξιο κόστος. Είτε συμφωνείτε είτε διαφωνείτε, αυτό είναι τουλάχιστον ειλικρινές».

Ο ίδιος υπογράμμισε επίσης ότι πρώην ψηφοφόροι του Τραμπ άλλαξαν στρατόπεδο εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν και των στενών δεσμών των ΗΠΑ με το Ισραήλ.

Το θέμα που όλοι απέφευγαν να θίξουν δεν ήταν πλέον μυστικό.

Ο Βανς κατέληξε στην ανάρτησή του αναφέροντας: «Παραμένω αισιόδοξος για τη χώρα μας. Προς τους ανθρώπους που είναι εξοργισμένοι και θέλουν να πουν "σας τα λέγαμε", έχετε δίκιο, όντως μας τα λέγατε. Διοχετεύστε αυτή την ενέργεια στην εκλογή Ρεπουμπλικανών που μοιράζονται την κοσμοθεωρία σας».

Το «πικρό ποτήρι» του πολέμου και η ενεργειακή κρίση

Μόλις λίγες ημέρες αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν πλήγματα σε όλη την επικράτεια του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη έκλεισε ουσιαστικά τα κρίσιμης σημασίας Στενά του Ορμούζ –από όπου άλλοτε διερχόταν περίπου το 25% του θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου παγκοσμίως– πυροδοτώντας κατακόρυφη αύξηση στις τιμές του πετρελαίου και μια μείζονα παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Η τιμή του πετρελαίου τύπου Brent -το διεθνές σημείο αναφοράς- άγγιξε τα 120 δολάρια τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, ενώ τις τελευταίες εβδομάδες κυμαίνεται γύρω στα 115 δολάρια.

Το πρωί της Πέμπτης, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν στα 93,82 δολάρια το βαρέλι, εν μέσω προσδοκιών ότι οι απώλειες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος θα μειώσουν την πιθανότητα ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να επαναλάβει τα πλήγματα κατά του Ιράν μετά από εβδομάδες εικασιών.

Όμως, καθώς οι καταναλωτές στις ΗΠΑ δίνουν μάχη με τις στα ύψη τιμές της βενζίνης και του πετρέλαιου κίνησης -για να μην αναφερθεί το δυσθεώρητο κόστος των τροφίμων, το οποίο επίσης έχει επηρεαστεί από τους εμπορικούς δασμούς του Τραμπ- οι ενδιάμεσες εκλογές επέβαλαν τον επαναπροσδιορισμό της ηγεσίας, καθώς το «brand» του Τραμπ φαίνεται όλο και πιο τοξικό.

Αν και κανένας Ρεπουμπλικανός δεν έχει δηλώσει επίσημα την πρόθεσή του να θέσει υποψηφιότητα για τις προεδρικές εκλογές του 2028, ορισμένοι εντός του κόμματος θεωρείται ότι εξετάζουν πλέον ανοιχτά αυτό το ενδεχόμενο.

Ο Άντριου Πέιν, από τη δεξαμενή σκέψης Chatham House, δήλωσε στο Al Jazeera ότι οποιοσδήποτε Ρεπουμπλικανός επιθυμεί να διεκδικήσει τις εκλογές του 2028 θα πρέπει τώρα να «κρατήσει αποστάσεις από τις πιο μη δημοφιλείς πτυχές της θητείας του Τραμπ». Αυτό σημαίνει τον πόλεμο στο Ιράν, το μεγαλύτερο «πικρό ποτήρι» από όλα.

Συνεχίζοντας την ανάλυσή του, ο Πέιν σημείωσε: «Αυτός είναι, πιστεύω, ο λόγος για τον οποίο ο Βανς βγήκε τόσο ξεκάθαρα να επιρρίψει την ευθύνη στον πόλεμο. Είναι φανερό σε όσους παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις ότι υπήρξε πάντα η φωνή του σκεπτικισμού στο παρασκήνιο, και τώρα οφείλει να καταστήσει αυτή τη διαφωνία σαφή στον μέσο ψηφοφόρο. Όμως το να το πράξει αυτό θα είναι ιδιαίτερα δύσκολο όσο ο Τραμπ βρίσκεται ακόμη στην εξουσία και, όπως είναι αναμενόμενο, επιθυμεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο ως ρυθμιστής των εξελίξεων».

Μη δημοφιλής, αλλά όχι όσο ο Τραμπ

Η πιο προφανής επιλογή και το φαβορί για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2028 είναι επί του παρόντος ο Βανς, ο οποίος είναι γνωστό ότι τρέφει φιλοδοξίες να διαδεχθεί τον Τραμπ.

Θεωρούμενος ως επικριτής των αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων, ο Βανς, ενώ υποστήριζε δημόσια τον πόλεμο του Τραμπ στο Ιράν, παράλληλα τον παρότρυνε ιδιωτικά, καθώς και άλλους αξιωματούχους, να τερματίσουν τη σύγκρουση, σύμφωνα με το αμερικανικό ειδησεογραφικό μέσο Axios.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Βανς απέστειλε επιστολή στον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, προτείνοντας μια συνάντηση μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων σύντομα, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί η περαιτέρω κλιμάκωση. Αντίθετα, αυτή την εβδομάδα ο Τραμπ δήλωσε ότι ο πόλεμος θα τελειώσει μόνο «όταν το θελήσω εγώ».

Αυτή η κίνηση, σε συνδυασμό με την ανάρτησή του στο X το βράδυ της Τετάρτης, θεωρείται όλο και περισσότερο ως μια προσπάθεια του Βανς να λάβει όσο το δυνατόν μεγαλύτερες αποστάσεις από τον πόλεμο.

Το να αποτινάξει όμως την επιρροή του Τραμπ ενδέχεται να αποδειχθεί πιο περίπλοκο από όσο νομίζει, σύμφωνα με έναν σύμμαχο του Βανς που βρίσκεται κοντά στον Λευκό Οίκο και μίλησε στο Politico την Τετάρτη. Αν και είναι «δυνατό για αυτόν [τον Βανς] να διαφοροποιηθεί ήπια» από τον Τραμπ, η πηγή ανέφερε ότι δεν υπάρχει τρόπος να αποσυνδεθεί πλήρως.

Η ίδια πηγή πρόσθεσε χαρακτηριστικά: «Παραμένει ο αντιπρόεδρος του Τραμπ. Αυτός συνεχίζει να είναι ένας πόλεμος της κυβέρνησης Τραμπ. Παραμένουν και οι δύο μη δημοφιλείς. Δεν είναι τόσο μη δημοφιλής όσο ο Τραμπ, αλλά παραμένει μη δημοφιλής».

Από την πλευρά του, ο Πέπερ Κάλπεπερ, καθηγητής στο Blavatnik School of Government του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, δήλωσε ότι η τοποθέτηση του Βανς για το Ιράν «τον φέρνει σε δύσκολη θέση».

Ο κ. Κάλπεπερ εξήγησε: «Πιστεύω ότι αυτό που προσπαθεί να κάνει είναι να μεταδώσει το μήνυμα: "Ήμουν κατά του πολέμου και είμαι ο πιο αξιόπιστος εκφραστής της αντιπολεμικής θέσης χωρίς να έρθω σε αντιπαράθεση με το πρόσωπο που ξεκίνησε τον πόλεμο και το πρόσωπο που εξακολουθεί να θέλει τον πόλεμο, τον Ντόναλντ Τραμπ." Και κάθε άλλος υποψήφιος, [συμπεριλαμβανομένου] του Μάρκο Ρούμπιο, αντιμετωπίζει ακριβώς την ίδια πρόκληση».

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις της Τρίτης από τους The New York Times σχετικά με το ποιος προηγείται σε μια θεωρητική εσωκομματική κούρσα των Ρεπουμπλικανών για το προεδρικό χρίσμα, ο Βανς συγκεντρώνει 40%. Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ακολουθεί με 21%, παράλληλα με τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, επίσης στο 21%.

Ο Ρούμπιο δεν έχει ακόμη σχολιάσει την εκλογική συντριβή των Ρεπουμπλικανών. Ωστόσο, όπως και ο Βανς, είναι συνδεδεμένος με την κυβέρνηση Τραμπ, γεγονός που ενδέχεται να καταστήσει μια προεδρική υποψηφιότητα ιδιαίτερα απαιτητική.

Οποιοσδήποτε πιθανός υποψήφιος αντιμετωπίζει πλέον την επιλογή ανάμεσα σε δύο δρόμους, δήλωσε ο Πέιν. Ο ένας είναι «να αναζωογονήσει το κίνημα [Make America Great Again ή MAGA], πράγμα που περιμένω να είναι δύσκολο, επειδή ο Τραμπ το πέτυχε μέσω της απόλυτης δύναμης της προσωπικότητάς του, η οποία είναι δύσκολο να αναπαραχθεί».

Ο Πέιν πρόσθεσε ότι «ο δεύτερος δρόμος είναι να διατηρήσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της βάσης συσπειρωμένο, προσελκύοντας παράλληλα τις παραδοσιακές συντηρητικές ομάδες που απομακρύνθηκαν από το κόμμα την τελευταία δεκαετία, διευρύνοντας έτσι τη συμμαχία. Αν θέσει υποψηφιότητα, θεωρώ ότι ο Μάρκο Ρούμπιο έχει καλύτερες πιθανότητες να το επιτύχει αυτό».

Το «μπλε τσουνάμι» και οι τριγμοί στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα

Υπάρχουν και άλλοι πιθανοί υποψήφιοι που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Ο Τεντ Κρουζ, πρώην φαβορί για τις προεδρικές εκλογές του 2016 -οι οποίες οδήγησαν στην πρώτη θητεία του Τραμπ– είναι πλέον ο μοναδικός Ρεπουμπλικανός αξιωματούχος που κατέχει πολιτειακή θέση στο Τέξας.

Σε ανάρτησή του στο X μετά τα αποτελέσματα, ο Κρουζ έγραψε: «Το 2026 δεν ήταν απλώς ένα μπλε κύμα· ήταν ένα μπλε τσουνάμι. Ήταν μια συντριβή».

Στη συνέχεια ο ίδιος τόνισε: «Τα τρόφιμα είναι πολύ ακριβά, η βενζίνη είναι πολύ ακριβή, το πετρέλαιο κίνησης είναι πολύ ακριβό, οι ασφάλειες είναι πολύ ακριβές, η ίδια η ζωή είναι πολύ ακριβή. Οι δασμοί έκαναν τα πάντα υπερβολικά ακριβά και ο πόλεμος στο Ιράν τράβηξε πάρα πολύ. Θα έπρεπε να ήταν σύντομος, αποφασιστικός και να έχει τελειώσει».

Πρόσθεσε επίσης: «Όπως είναι αυτονόητο, ο κόσμος ήταν εξοργισμένος και οι εκλεγμένοι Ρεπουμπλικανοί δεν έκαναν αρκετά για να αντιμετωπίσουν τον πολύ πραγματικό πόνο τους. Λοιπόν, τι κάνουμε τώρα; Πρέπει να ακούσουμε και να ανταποκριθούμε. Πρέπει να προασπιστούμε οικονομικές πολιτικές που κάνουν ουσιαστική διαφορά στη ζωή των εργαζομένων και πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες».

Τον Σεπτέμβριο, η Wall Street Journal ανέφερε ότι ο Κρουζ βολιδοσκοπούσε το έδαφος για το χρίσμα του 2028. Όμως, ως ένας από τους πρώτους ένθερμους υποστηρικτές του πολέμου στο Ιράν, ο Κρουζ θα δυσκολευτεί να αποσυνδεθεί από αυτόν, πέρα από το να ασκήσει κριτική στον τρόπο εκτέλεσής του.

Καθώς η απόδοση ευθυνών συνεχίζεται, ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης της Φλόριντα, Ρον ΝτεΣάντις, περιέγραψε τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών ως «σχεδόν απειλή εξαφάνισης» για το κόμμα.

Ο ΝτεΣάντις δήλωσε χαρακτηριστικά: «Αν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δεν έχει το Τέξας ως άγκυρα, τότε δεν πρόκειται να είμαστε βιώσιμοι σε εθνικό επίπεδο στο μέλλον».

Παράλληλα συμπλήρωσε: «Βρισκόμαστε σε μια πολύ ασταθή πολιτική εποχή, τα πράγματα αλλάζουν γρήγορα και οι ηγέτες πρέπει απλώς να το αναγνωρίσουν αυτό».

Η θητεία του ΝτεΣάντις ως κυβερνήτη ολοκληρώνεται τον Ιανουάριο μετά από δύο θητείες, ωστόσο οι εικασίες έχουν αυξηθεί σχετικά με το αν επιθυμεί και ο ίδιος να εισέλθει στην κούρσα για το προεδρικό χρίσμα των ΗΠΑ, καθώς το τοπίο παραμένει εντελώς ανοιχτό.

Διαβάστε ακόμη

Τουρκικό ΥΠΕΞ: «Ακυρώσαμε» τις NAVTEX Αθήνας και Λευκωσίας για το γαλλικό πλοίο του καλωδίου

Αιματηρό επεισόδιο με πυροβολισμούς στον Κολωνό - Εντοπίστηκε τραυματίας σε αυτοκίνητο

Ο Τραμπ ξεκίνησε τις καρατομήσεις μετά την εκλογική ήττα: Έδιωξε τη Σούζι Γουάιλς από προσωπάρχη

Σοκαριστικό βίντεο: Η στιγμή που αστυνομικοί πυροβολούν φοιτητή επειδή τον... μπέρδεψαν με τον αδερφό του