Γιατί ο Νετανιάχου παραμένει στην εξουσία παρά την απώλεια πλειοψηφίας στο Ισραήλ;

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχασε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που τον κράτησε στην εξουσία τα τελευταία τέσσερα χρόνια, όμως παραμένει πρωθυπουργός του Ισραήλ ως επικεφαλής υπηρεσιακής κυβέρνησης, μέχρι να ορκιστεί νέα.

Δύο εβδομάδες μετά τις εθνικές εκλογές, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ έδωσε στον ηγέτη της αντιπολίτευσης, Γκάντι Άιζενκοτ, την ευκαιρία να σχηματίσει κυβέρνηση. Η αποστολή του, ωστόσο, κάθε άλλο παρά απλή είναι. Παρότι οι δυνάμεις που αντιτίθενται στον Νετανιάχου διαθέτουν αριθμητικά πλειοψηφία στην Κνεσέτ, δεν έχουν ακόμη ενιαία πολιτική γραμμή για το πώς θα κυβερνήσουν.

Στην ισραηλινή Βουλή των 120 εδρών απαιτούνται τουλάχιστον 61 έδρες για σταθερή κοινοβουλευτική στήριξη. Ο Νετανιάχου διαθέτει πλέον 46 βουλευτές που τον υποστηρίζουν, αριθμός πολύ μακριά από την απαιτούμενη πλειοψηφία. Από την άλλη πλευρά, ο Άιζενκοτ έχει θεωρητικά στήριξη 67 εδρών, όμως αυτές προέρχονται από έξι ιδεολογικά διαφορετικά κόμματα, από δεξιές έως αραβικές πολιτικές δυνάμεις.

Το σχέδιο Άιζενκοτ και ο ρόλος των αραβικών κομμάτων

Ο Άιζενκοτ επιδιώκει να σχηματίσει μια «κυβέρνηση εθνικής έκτακτης ανάγκης», όπως την αποκαλεί. Το σχέδιό του προβλέπει κυβέρνηση μειοψηφίας από τέσσερα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία συνολικά διαθέτουν 48 έδρες: το δικό του κόμμα Yashar, το Together των πρώην πρωθυπουργών Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ, το Ισραήλ Μπεϊτινού του Άβιγκντορ Λίμπερμαν και τους αριστερούς Δημοκράτες του Γιαΐρ Γκολάν.

Τα αραβικά κόμματα, η Joint List και το Raam, δεν θα συμμετείχαν στο κυβερνητικό σχήμα, αλλά θα μπορούσαν να παρέχουν εξωτερική κοινοβουλευτική στήριξη. Οι 19 έδρες τους καθίστανται κομβικές για οποιαδήποτε προσπάθεια αντικατάστασης του Νετανιάχου.

Αυτό ακριβώς είναι και ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια. Πολλοί Εβραίοι Ισραηλινοί, ακόμη και μεταξύ των αντιπάλων του Νετανιάχου, δεν θεωρούν τα αραβικά κόμματα αποδεκτούς κυβερνητικούς εταίρους. Η συμμετοχή ή έστω η εξωτερική στήριξή τους σε μια νέα κυβέρνηση παραμένει πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα στο Ισραήλ.

Το εμπόδιο Λίμπερμαν

Κεντρικό πρόσωπο στο αδιέξοδο είναι ο Άβιγκντορ Λίμπερμαν. Ο πρώην υπουργός Άμυνας, Εξωτερικών και Οικονομικών αρνείται να συμμετάσχει σε κυβέρνηση που θα εξαρτάται από τα αραβικά κόμματα. Υποστηρίζει ότι μια τέτοια κυβέρνηση μειοψηφίας θα ήταν βραχύβια και θα κατέληγε να ενισχύσει πολιτικά τον Νετανιάχου.

Αντί γι’ αυτό, προτείνει έναν διαφορετικό δρόμο: μια κυβέρνηση 61 εδρών με συμμετοχή των υπερορθόδοξων κομμάτων και χωρίς τα αραβικά κόμματα. Κατά την εκτίμησή του, εάν ένα τέτοιο σχήμα συγκροτηθεί, θα μπορούσαν στη συνέχεια να υπάρξουν αποσκιρτήσεις από το Likud του Νετανιάχου.

Το σχέδιο αυτό, όμως, σκοντάφτει σε μια από τις βασικές δεσμεύσεις της αντιπολίτευσης: τον τερματισμό της γενικής εξαίρεσης των υπερορθόδοξων ανδρών από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία. Τα υπερορθόδοξα κόμματα θέλουν να κατοχυρώσουν αυτή την εξαίρεση, ενώ ο Άιζενκοτ, ο Λίμπερμαν και άλλοι είχαν ταχθεί υπέρ της καθολικής υπηρεσίας.

Η United Torah Judaism, παραδοσιακός σύμμαχος του Νετανιάχου, δεν συνέστησε τον απερχόμενο πρωθυπουργό στις μετεκλογικές διαβουλεύσεις με τον πρόεδρο, γεγονός που αφήνει ένα μικρό περιθώριο για αποχή ή ακόμη και στήριξη μιας κυβέρνησης Άιζενκοτ. Ωστόσο, οποιαδήποτε τέτοια κίνηση θα συνοδευόταν πιθανότατα από απαιτήσεις παραχωρήσεων.

Τι εξουσίες έχει ο Νετανιάχου ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός

Μέχρι να ορκιστεί νέα κυβέρνηση, ο Νετανιάχου εξακολουθεί να ασκεί την πρωθυπουργία. Η ισραηλινή έννομη τάξη δεν βασίζεται σε ενιαίο Σύνταγμα, αλλά σε Θεμελιώδεις Νόμους. Με βάση τον Θεμελιώδη Νόμο για την Κυβέρνηση, η απερχόμενη κυβέρνηση συνεχίζει να λειτουργεί μέχρι να αντικατασταθεί.

Αυτό σημαίνει ότι ο Νετανιάχου διατηρεί τις εξουσίες διαχείρισης του κράτους, της ασφάλειας και των εξωτερικών σχέσεων. Ωστόσο, όπως σημειώνεται από αναλυτές που επικαλείται το Al Jazeera, η άσκηση αυτών των εξουσιών υπόκειται σε πολιτική και θεσμική αυτοσυγκράτηση, καθώς ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός δεν διαθέτει πλέον την ίδια λαϊκή εντολή.

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το πεδίο της ασφάλειας. Ο Νετανιάχου εξακολουθεί να έχει ρόλο στις αποφάσεις ασφαλείας και στους διορισμούς, ενώ η εσωτερική υπηρεσία πληροφοριών Shin Bet αναφέρεται απευθείας στον πρωθυπουργό. Δεν μπορεί, όμως, μόνος του να ξεκινήσει νέο πόλεμο: ο Θεμελιώδης Νόμος προβλέπει ότι απαιτείται απόφαση του υπουργικού συμβουλίου.

Παράλληλα, οι δυνατότητές του στο εσωτερικό και στη νομοθετική ατζέντα είναι πιο περιορισμένες. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να προωθήσει νέα νομοθεσία για να προστατευθεί από τη μακρόχρονη δίκη διαφθοράς που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Οι επόμενες κινήσεις

Ο Νετανιάχου πιέζει πολιτικά εναντίον κάθε μορφής εβραιοαραβικής συνεργασίας και έχει ζητήσει «κυβέρνηση εθνικής ενότητας», αλλά με τον ίδιο να παραμένει πρωθυπουργός και με συμμετοχή ολόκληρου του δεξιού και υπερορθόδοξου μπλοκ του. Ο Άιζενκοτ έχει απορρίψει αυτή τη ρητορική, χαρακτηρίζοντάς την πολιτικό ελιγμό.

Η αντιπολίτευση, ακόμη πριν σχηματίσει κυβέρνηση, σχεδιάζει να αξιοποιήσει την κοινοβουλευτική της πλειοψηφία για να πάρει τον έλεγχο της Κνεσέτ, αντικαθιστώντας τον πρόεδρο του σώματος και άλλους αξιωματούχους που είχαν διοριστεί επί Νετανιάχου.

Ο Άιζενκοτ έχει προθεσμία 28 ημερών από την περασμένη Κυριακή για να διαπραγματευθεί με το μπλοκ του για υπουργικές θέσεις, προϋπολογισμούς και πολιτικές. Μπορεί να ζητήσει παράταση 14 ημερών. Αν αποτύχει, η εντολή περνά σε άλλον υποψήφιο για ακόμη 28 ημέρες.

Έτσι, το Ισραήλ βρίσκεται σε μια πολιτική μεταβατική φάση όπου ο Νετανιάχου έχει χάσει την καθαρή κοινοβουλευτική αριθμητική, αλλά όχι ακόμη την πρωθυπουργία. Το εάν θα αποχωρήσει από την εξουσία θα εξαρτηθεί λιγότερο από το εκλογικό αποτέλεσμα και περισσότερο από το αν οι αντίπαλοί του μπορούν να συμφωνήσουν μεταξύ τους.

Διαβάστε ακόμη

Μίνι ανασχηματισμός μετά την παραίτηση Τσαβδαρίδη: Σπανάκης, Λιάκος, Βαρτζόπουλος υφυπουργοί

Νέο κεφάλαιο στη Nvidia: Ο σύζυγος της Άλις τη σύστησε στον Τζένσεν και ανεχόταν τη σχέση για 2 χρόνια

Πώς πωλητής μαντηλιών έγινε αξιοθέατο: Διώχνει τους πελάτες και εκείνοι... κάνουν ουρά για να τον δουν

Ο άνθρωπος που ανέβασε τη θλίψη του στην κορυφή του Έβερεστ και την κατέβασε με ένα ζευγάρι σκι