67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: 258 ταινίες, μεγάλα ονόματα και βραβεία άνω των 200.000 ευρώ

«Ο κινηματογράφος και οι τέχνες δεν μπορούν να αλλάξουν μεμιάς τον κόσμο. Μπορούν όμως να δώσουν λίγη ελπίδα, να απαλύνουν τον πόνο». Με αυτά τα λόγια ο Ορέστης Ανδρεαδάκης άνοιξε τη συνέντευξη Τύπου για το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, θέτοντας το ερώτημα για τον ρόλο του κινηματογράφου σήμερα. Πριν από την παρουσίαση των ταινιών και των προσκεκλημένων, ακούστηκαν προβληματισμοί για τους πολέμους, την άνοδο της ακροδεξιάς, την κλιματική κρίση και την αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δυνατότητα της τέχνης να διευρύνει τους ορίζοντές μας και να ενισχύει το κριτικό μας πνεύμα. Η ομάδα του Φεστιβάλ ξεκαθάρισε επίσης ότι η διοργάνωση δεν συνεργάζεται με κρατικούς φορείς, οργανισμούς και ινστιτούτα που εμπλέκονται σε εγκλήματα πολέμου. 

Η παρουσίαση του προγράμματος πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, ταυτόχρονα στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Από τις 5 έως τις 15 Νοεμβρίου θα προβληθούν 258 ταινίες στις αίθουσες Ολύμπιον και Παύλος Ζάννας, στις τέσσερις αίθουσες του λιμανιού και στον Μακεδονικόν, ενώ 58 θα είναι διαθέσιμες και στην ψηφιακή πλατφόρμα της διοργάνωσης. Κεντρική θέση στο πρόγραμμα έχει το αφιέρωμα «Καλώς ήρθατε στην έρημο», το οποίο επιμελείται ο Όλιβερ Λάσε. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης αφιερώματα στον Νίκο Γραμματικό και στον Εμίν Αλπέρ, συνάντηση με τη Λόρα Μάλβεϊ και προβολές σπάνιου υλικού από την ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου.

Στον χαιρετισμό του, ο υφυπουργός Πολιτισμού Ιάσωνας Φωτήλας αναφέρθηκε στον κυβερνητικό σχεδιασμό για επενδύσεις ύψους 750 εκατομμυρίων ευρώ στον οπτικοακουστικό τομέα, μέσω του προγράμματος Greece on Screen. Υπογράμμισε ακόμη τη συμβολή του καλλιτεχνικού κύρους του Φεστιβάλ στην ανάπτυξη διεθνών συνεργασιών για το ελληνικό σινεμά. Ξεχωριστή αναφορά έγινε στην Ελίζ Ζαλαντό, η οποία αποχώρησε πρόσφατα από τη γενική διεύθυνση της διοργάνωσης, έπειτα από δέκα χρόνια.

Η έρημος του Όλιβερ Λάσε

Ο Όλιβερ Λάσε, που το 2019 κέρδισε τον Χρυσό Αλέξανδρο με το «Θα ’ρθει η φωτιά», επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη έχοντας επιλέξει δεκαεπτά ταινίες για την έρημο. Το αφιέρωμα περιλαμβάνει έργα διαφορετικών εποχών και κινηματογραφικών ειδών, από τον «Λόρενς της Αραβίας» του Ντέιβιντ Λιν και τον «Σιμών της ερήμου» του Λουίς Μπουνιουέλ έως το «Fata Morgana» του Βέρνερ Χέρτσογκ και το «Beau Travail» της Κλερ Ντενί. Στις ταινίες αυτές, η έρημος γίνεται τόπος περιπέτειας, αναζήτησης και επιβίωσης, όπου οι άνθρωποι δοκιμάζουν τις αντοχές τους και τη σχέση τους με τον κόσμο.

Στις επιλογές του σκηνοθέτη βρίσκονται ακόμη το «Zabriskie Point» του Μικελάντζελο Αντονιόνι και το «Meek’s Cutoff» της Κέλι Ράινχαρντ, μαζί με τα δικά του «Mimosas» και «Sirat». Το πρόγραμμα δίνει έτσι την ευκαιρία στο κοινό να γνωρίσει καλύτερα τα κινηματογραφικά ενδιαφέροντα του Λάσε και να αναζητήσει συνδέσεις με το έργο του. Ο ίδιος θα μιλήσει για τη δουλειά του, σε ανοιχτή συζήτηση, ενώ το αφιέρωμα θα συνοδεύεται από ειδική δίγλωσση έκδοση.

Η συνεργασία επεκτείνεται και στους εκθεσιακούς χώρους του λιμανιού. Στο MOMUS Πειραματικό Κέντρο Τεχνών θα παρουσιαστεί οπτικοακουστική εγκατάσταση του Λάσε, σε παραγωγή του Μουσείου Reina Sofia της Μαδρίτης. Παράλληλα, το Δυτικό Φυλάκιο θα διαμορφωθεί σε σκηνικό ερήμου, σε επιμέλεια του Ορέστη Ανδρεαδάκη. Το κοινό θα μπορεί επίσης να παρακολουθήσει έργα εικονικής πραγματικότητας που συνδέονται με τη θεματική του αφιερώματος.

Η έρημος έχει επηρεάσει και τη φετινή οπτική ταυτότητα. Οι αφίσες βασίζονται στο έργο «spatial affects» της Σοφίας Ροζάκη, η οποία αντλεί έμπνευση από το αφιέρωμα και από τη συνύπαρξη των θεατών μέσα στην κινηματογραφική αίθουσα. Τα τέσσερα σποτ υπογράφει ο Σταύρος Μαρκουλάκης. Πρόκειται για τέσσερα μέρη μιας ιστορίας με ουράνια σώματα που περιφέρονται γύρω από τον ήλιο.

Τριάντα χρόνια από τους «Απόντες»

Το αφιέρωμα στον Νίκο Γραμματικό συμπίπτει με τη συμπλήρωση τριάντα χρόνων από τους «Απόντες». Η ταινία για μια παρέα φίλων που συναντιούνται στο νησί της καταγωγής τους, καθώς οι ζωές τους απομακρύνονται, επιστρέφει στην οθόνη μαζί με το υπόλοιπο έργο του σκηνοθέτη. Το Φεστιβάλ θα του απονείμει τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο για την προσφορά του στον κινηματογράφο και θα προβάλει τις μεγάλου και μικρού μήκους ταινίες του. 

Η αναδρομική παρουσίαση προσφέρει τη δυνατότητα να εξεταστεί το έργο του συνολικά και να αναζητηθούν οι σχέσεις ανάμεσα στις ταινίες του. Η φιλία, η κοινωνική απομόνωση και οι δυσκολίες της συνύπαρξης επανέρχονται σε ένα σινεμά που παρακολουθεί στενά τα πρόσωπά του και τις επιλογές τους. Η συγκέντρωση των έργων σε μία διοργάνωση έχει ιδιαίτερη σημασία και για τους νεότερους θεατές, οι οποίοι ενδέχεται να γνωρίζουν ορισμένους τίτλους κυρίως από την τηλεόραση ή από μεταγενέστερες συζητήσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρώτη προβολή της «Εξόδου» του 1995 σε κινηματογραφική αίθουσα, χάρη στην παραχώρηση της ταινίας από το Αρχείο της ΕΡΤ. Ο Νίκος Γραμματικός θα συναντήσει το κοινό σε ανοιχτή συζήτηση μαζί με ηθοποιούς, σεναριογράφους και άλλους συνεργάτες του. Οι προβολές θα συνδυαστούν έτσι με τις μαρτυρίες των ανθρώπων που συμμετείχαν στη δημιουργία των ταινιών.

Στο ίδιο πλαίσιο θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά το βιβλίο του Θεοδόση Μίχου «Απόντες, μια προφορική ιστορία», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες. Μέσα από τις μαρτυρίες των συντελεστών, η έκδοση επιστρέφει στις συνθήκες δημιουργίας της ταινίας. Αφιερωμένο στον Νίκο Γραμματικό θα είναι και το ειδικό τεύχος του «Πρώτου Πλάνου», με συνέντευξη, πρωτότυπα κείμενα και σπάνιες φωτογραφίες. Οι «Απόντες» και τα «Νυχτολούλουδα» θα προβληθούν με όρους καθολικής προσβασιμότητας.

Τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο θα παραλάβει και ο Σταύρος Ξαρχάκος για το σύνολο της πολιτιστικής του προσφοράς. Η βράβευσή του θα συνοδευτεί από την προβολή του «Ρεμπέτικου» του Κώστα Φέρρη. Η επιλογή επαναφέρει στη μεγάλη οθόνη μια από τις σημαντικότερες συναντήσεις της μουσικής του με τον ελληνικό κινηματογράφο, σε μια ταινία της οποίας τα τραγούδια απέκτησαν και αυτοτελή θέση στο ελληνικό ρεπερτόριο.

Ο Εμίν Αλπέρ και η Λόρα Μάλβεϊ

Στο ελληνικό πρόγραμμα συμμετέχουν 26 μεγάλου και 28 μικρού μήκους ταινίες. Ανάμεσα στις νέες παραγωγές ξεχωρίζει η «Θάλασσα από γυαλί» του Αλέξη Αλεξίου, που θα προβληθεί σε αβάν πρεμιέρ. Στον κινηματογράφο Απόλλων θα παρουσιαστεί «Το κλασικό αριστούργημα» του Ρένου Χαραλαμπίδη, ενώ το κοινό θα έχει την ευκαιρία να δει και τις βραβευμένες ταινίες του 49ου Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το υλικό από τα γυρίσματα της «Όπερας» του Ανδρέα Βελισσαρόπουλου, μιας ταινίας του 1976 που θεωρείται χαμένη εδώ και τρεις δεκαετίες. Το υλικό σε Super 8 εντοπίστηκε πρόσφατα και θα προβληθεί στο Φεστιβάλ, δίνοντας αφορμή για μια συζήτηση γύρω από την ταινία με συνεργάτες του σκηνοθέτη και μελετητές του queer κινηματογράφου. Στις προβολές παλαιότερων ελληνικών ταινιών περιλαμβάνονται επίσης η αποκατεστημένη κόπια της «Εύας» της Μαρίας Πλυτά, του 1953, και το «Χαρούμενο ξεκίνημα» του Ντίνου Δημόπουλου, του 1954, σε συνεργασία με τη Finos Film.

Στη Θεσσαλονίκη θα βρεθεί και ο Εμίν Αλπέρ, με αφορμή το αφιέρωμα στο έργο του. Το πρόγραμμα ξεκινά από το ντεμπούτο του, «Πέρα απ’ τον λόφο», και φτάνει έως τη «Λύτρωση», που απέσπασε την Αργυρή Άρκτο, Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής, στο Φεστιβάλ Βερολίνου. Μέσα από τις σχέσεις και τις συγκρούσεις των ηρώων του, ο Τούρκος σκηνοθέτης εξετάζει την κοινωνία στην οποία ζει. Ο ίδιος θα παρουσιάσει τις ταινίες του στο κοινό και θα συζητήσει μαζί του για τη δουλειά του.

Στο σινεμά της ευρύτερης περιοχής στρέφεται το «Balkan Horror», το αφιέρωμα της ενότητας Survey Expanded του Meet the Neighbors+. Τοπικοί μύθοι, δοξασίες και οικογενειακά μυστικά τροφοδοτούν ιστορίες τρόμου που συνδέονται με την πολιτική Ιστορία των Βαλκανίων. Ανάμεσα στις επιλογές βρίσκονται καλτ παραγωγές, B-movies και ταινίες που συνδυάζουν διαφορετικά κινηματογραφικά είδη, εξετάζοντας τους φόβους των ανθρώπων και τα τραύματα που περνούν από γενιά σε γενιά.

Ξεχωριστή θέση στις συζητήσεις του Φεστιβάλ έχει η συνάντηση με τη Λόρα Μάλβεϊ. Η σκηνοθέτρια, συγγραφέας και θεωρητικός θα μιλήσει για την οπτική απόλαυση, την επιθυμία και τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούμε και ερμηνεύουμε τις κινηματογραφικές εικόνες. Η συζήτηση θα είναι ανοιχτή στο κοινό, ενώ στην επιμέλεια του αφιερώματος συνεργάζεται η Γεωργία Κορώση από το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου, το BFI. Σε κοινή συζήτηση θα συμμετάσχουν επίσης η σκηνοθέτρια Σάρα Ντράιβερ, η ηθοποιός Τρίνε Ντίρχολμ και ο μοντέρ Γιώργος Μαυροψαρίδης, μαζί με τους παραγωγούς Κωνσταντίνο Κοντοβράκη και Ροντρίγκου Αρέιας, μεταφέροντας ο καθένας τη δική του οπτική για τη δημιουργία μιας ταινίας. Στους προσκεκλημένους της διοργάνωσης περιλαμβάνονται ακόμη ο Φατίχ Ακίν, που θα παρουσιάσει τη νέα του ταινία, και ο Δανός ηθοποιός Κλες Μπανγκ.

Ταινίες έναρξης και λήξης

Το Φεστιβάλ ανοίγει την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου με τον «Μινώταυρο» του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ, που απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στις Κάννες. Μετά την προβολή, ο Παύλος Παυλίδης θα δώσει συναυλία στην Αποθήκη Γ. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη, με απαραίτητη την έκδοση μηδενικού εισιτηρίου. Την αυλαία θα κλείσει την Κυριακή 15 Νοεμβρίου η «Άγνωστη γυναίκα» της Μάι ελ-Τούκι, η οποία τιμήθηκε με τον Χρυσό Λέοντα στη Βενετία. Η ταινία εξετάζει τη θέση των γυναικών που συνδέθηκαν με Γερμανούς στρατιώτες στη μεταπολεμική κοινωνία της Δανίας. Στην προβολή θα παρευρεθεί η πρωταγωνίστρια Ματίλντε Αρσέλ, που απέσπασε το Κύπελλο Βόλπι γυναικείας ερμηνείας.

View this post on Instagram

Στις φετινές αλλαγές περιλαμβάνεται η εξίσωση των χρηματικών επάθλων στα τρία βασικά διαγωνιστικά τμήματα. Κάθε Χρυσός Αλέξανδρος θα συνοδεύεται από 10.000 ευρώ και κάθε Αργυρός από 5.000 ευρώ. Όπως εξήγησε ο Ορέστης Ανδρεαδάκης, τα τρία τμήματα είναι διεθνή και ισότιμα, ενώ απονέμουν επίσης βραβεία ερμηνείας και σεναρίου ή καλλιτεχνικής επίτευξης. Νέα προσθήκη αποτελεί η ενότητα Taming Time, που εξερευνά διαφορετικούς τρόπους θέασης της κινούμενης εικόνας. Το πρόγραμμα συμπληρώνουν οι Ανοιχτοί Ορίζοντες, οι Ειδικές Προβολές και οι μεταμεσονύκτιες προβολές του ’Round Midnight. Στο διαγωνιστικό τμήμα των πόντκαστ συμμετέχουν οκτώ ελληνόφωνες και δύο αγγλόφωνες παραγωγές, ενώ άλλες δεκατρείς παρουσιάζονται στην ενότητα Nexus.

Τηλεοπτικές πρεμιέρες

Οι τηλεοπτικές σειρές διατηρούν τη θέση τους στο πρόγραμμα, με το Series Special Screenings να περιλαμβάνει τον «Άρχοντα των μυγών», το «Dear England» και το «Κάτω τα χέρια από το El Raval». Από την ελληνική παραγωγή θα προβληθούν επεισόδια από το «Σχέδιο Οδυσσέας» του Γιώργου Γκικαπέππα και το «Θάλασσες μας χώρισαν» του Χρήστου Δήμα, σε παραγωγή της ΕΡΤ και του ERTFLIX. Η Αγορά, με φετινό πρεσβευτή τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη, θα υποδεχθεί επαγγελματίες του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Μέσα από τα προγράμματά της, δημιουργοί και παραγωγοί θα παρουσιάσουν σχέδια σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης, αναζητώντας συνεργάτες και χρηματοδότηση. Τα σχέδια διεκδικούν χρηματικά βραβεία και παροχές υπηρεσιών, με την υποστήριξη του ευρωπαϊκού προγράμματος Creative Europe–MEDIA.

Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, στις 12 το μεσημέρι, θα μεταδοθεί στην αίθουσα Παύλος Ζάννας η ανακοίνωση των υποψηφιοτήτων των Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου, ενόψει της τελετής απονομής που θα φιλοξενήσει η Ελλάδα το 2027. Για τα παιδιά και τους εφήβους, το NextGen οργανώνει δωρεάν πρωινές προβολές για σχολεία στην αίθουσα Σταύρος Τορνές, στη Σταυρούπολη και στις Συκιές. Τα δύο Σαββατοκύριακα του Φεστιβάλ, η είσοδος στις προβολές του τμήματος θα είναι ελεύθερη για τους θεατές κάτω των 18 ετών, στο πλαίσιο του Kids / Teens Love Cinema. Η προπώληση των εισιτηρίων ξεκινά την Τρίτη 3 Νοεμβρίου. Το αναλυτικό πρόγραμμα είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του Φεστιβάλ.

Διαβάστε ακόμη

ΕΟΠΥΥ: Αυτές είναι οι 91 εξετάσεις που εξαιρούνται προσωρινά από την υποχρεωτική ανάρτησή τους στο ψηφιακό αποθετήριο

Pizza Fan: Διαπραγματεύσεις για άνοιγμα καταστημάτων και αποδέσμευση λογαριασμών

Χωριάτικο: Το μυστικό έγγραφο στο δημαρχείο Ρόδου, ο ρόλος του προϊσταμένου και η «αυτοκρατορία» με τα supercars

Όλες οι νέες σειρές και ταινίες που έρχονται τον Νοέμβριο στην πλατφόρμα του Netflix