Παγκόσμια Ημέρα Καφέ: Το νέο πρόσωπο του decaf... Πόσο καφές είναι τελικά ο ντεκαφεϊνέ;

Για χρόνια ο ντεκαφεϊνέ ήταν η επιλογή σε καφέ όσων ήθελαν ή έπρεπε να περιορίσουν την καφεΐνη, συνοδευόμενη συχνά από την αίσθηση ότι μαζί της θυσίαζαν σημαντικό κομμάτι της γεύσης και της απόλαυσης. Σήμερα, όμως, η εικόνα αλλάζει: καλύτερες πρώτες ύλες, εξελιγμένες μέθοδοι αποκαφεϊνοποίησης και η αυξανόμενη επιθυμία για λιγότερη καφεΐνη φέρνουν τον decaf στο προσκήνιο, με ολοένα περισσότερους καταναλωτές να τον επιλέγουν είτε αποκλειστικά είτε εναλλάξ με τον κλασικό καφέ. Γιατί ο καφές χωρίς καφεΐνη τείνει να θεωρείται πλέον απολύτως καφές.Και δεν πρόκειται για μια αυθαίρετη διαπίστωση. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Perfect Daily Grind, η συμμετοχή του decaf στην κατανάλωση καφέ στις ΗΠΑ αυξήθηκε από 9% το 2024 σε 12% το 2025, ενώ το ίδιο δημοσίευμα υποστηρίζει πως η ζήτηση αυξάνεται και στην Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, η βελτίωση των μεθόδων αποκαφεϊνοποίησης και η χρήση καλύτερων πράσινων καφέδων αλλάζουν την ποιότητα του τελικού προϊόντος. Δεν είναι τυχαίο ότι decaf καφέδες κάνουν πλέον την εμφάνισή τους ακόμη και σε διαγωνισμούς specialty coffee.Από τον «καφέ ανάγκης» στο specialty coffeeΗ μεγάλη αλλαγή της εικόνας του βρίσκεται ακριβώς εδώ. Ο ντεκαφεϊνέ δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως αναγκαστική λύση για όσους αποφεύγουν την καφεΐνη. Οι specialty roasters επενδύουν σε ποιοτικότερους κόκκους και δίνουν μεγαλύτερη προσοχή τόσο στην προέλευση της πρώτης ύλης όσο και στη μέθοδο αποκαφεϊνοποίησης. Η ίδια η διαδικασία έχει εξελιχθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν, όταν ο decaf συνδεόταν συχνά με επίπεδα αρώματα, υπερβολικό καβούρντισμα, αίσθηση «καμένου» και μια χαρακτηριστική «χημική» επίγευση. Το νεό πρόσωπο των decaf δεν είναι μόνο αποτέλεσμα μάρκετινγκ αλλά και ουσίας. Ο decaf Typica, που κέρδισε το US Brewers Cup το 2024, κατέδειξε στην πράξη ότι ένας αποκαφεϊνοποιημένος καφές μπορεί να σταθεί σε έναν σημαντικό διαγωνισμό του specialty χώρου.Πώς φεύγει η καφεΐνη;Η αποκαφεϊνοποίηση γίνεται πριν από το καβούρδισμα και δεν υπάρχει μία μόνο μέθοδος. Νερό, διοξείδιο του άνθρακα και διαλύτες χρησιμοποιούνται σε διαφορετικές διαδικασίες. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, διευρύνονται οι μέθοδοι που υπόσχονται απομάκρυνση της καφεΐνης χωρίς να χαθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καφέ. Υπάρχει, πάντως, και μια σημαντική παράμετρος στη συζήτηση για τις μεθόδους αποκαφεϊνοποίησης και τη χρήση ορισμένων βιομηχανικών διαλυτών, όπως το χλωριούχο μεθυλένιο, που βρίσκεται εδώ και καιρό υπό επανεξέταση στις ΗΠΑ, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση η χρήση του παραμένει επιτρεπτή, με ανώτατο όριο υπολειμμάτων 2 mg/kg στον καβουρδισμένο καφέ. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν το ενδιαφέρον για εναλλακτικές μεθόδους αποκαφεϊνοποίησης. Γιατί τον θέλουμε χωρίς καφεΐνη;Η άνοδος του decaf συνδέεται και με μια ευρύτερη αλλαγή στη σχέση των καταναλωτών με την καφεΐνη. Δεν θέλουν όλοι να την κόψουν εντελώς, αρκετοί όμως θέλουν απλώς να την περιορίσουν ή να επιλέγουν σε τι ποσότητα θα την καταναλώσουν μέσα στη μέρα. Έτσι, ο decaf μπορεί να γίνει ο απογευματινός ή βραδινός καφές ή να αποτελεί τη σταθερή επιλογή κάποιου που προτιμά τον καφέ για τη γεύση και την τελετουργία του και όχι για την καφεΐνη. Το Perfect Daily Grind επικαλείται στοιχεία της Euromonitor σύμφωνα με τα οποία το ενδιαφέρον των καταναλωτών για μείωση ή διακοπή της καφεΐνης έφτασε το 46% το 2024.Και η επιστήμη τι λέει;Για τον Edward Giovannucci, καθηγητή Επιδημιολογίας και Διατροφής της Σχολή Δημόσιας Υγείας του Harvard (Harvard T.H. Chan School of Public Health) οι συσχετίσεις της κατανάλωσης καφέ με ορισμένα οφέλη για την υγεία δεν φαίνεται να εξαρτώνται αποκλειστικά από την παρουσία καφεΐνης. Σε άρθρο του Consumer Reports υποστηρίζει ότι ο καφές περιέχει εκατοντάδες βιοδραστικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων πολυφαινόλες και άλλα φυτικά συστατικά, που συσχετίζονται με ευεργετικές δράσεις. Σε αυτές ο ίδιος περιλαμβάνονται τον χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη, καρδιακών παθήσεων και χρόνιων αναπνευστικών παθήσεων, ενώ σημειώνει και τις ενδείξεις ότι η ίδια η ιεροτελεστία της κατανάλωσης καφέ συμβάλλει στην εγρήγορση και την ικανότητα συγκέντρωσης είτε πρόκειται για ντεκαφεϊνέ είτε για καφέ με καφεΐνη. Το ερώτημα «πόσο καφές είναι ο ντεκαφεϊνέ;» έχει αλλάξει πλέον νόημα, καθώς η εμπειρία του καφέ δεν εξαρτάται μόνο από το πόση καφεΐνη περιέχει το φλιτζάνι, αλλά πόση γεύση και πόσο άρωμα καφέ εξακολουθεί να βρίσκεται εκεί. Και η απάντηση είναι: περισσότερο απ’ όσο του αναγνωρίζαμε μέχρι χθες.