Τέμπη: Αβεβαιότητα για την πυραντοχή των καθισμάτων των τρένων - Τι καταγγέλλουν οι συγγενείς και πραγματογνώμονες

Σε γκρίζα ζώνη παραμένει το ζήτημα της πυρασφάλειας των επιβατικών βαγονιών των τρένων που ακόμα και σήμερα σχεδόν τρία χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών με τα 57 θύματα, εξακολουθούν να διατρέχουν τον ελληνικό σιδηρόδρομο μεταφέροντας χιλιάδες επιβάτες.

Το συμπληρωματικό πόρισμα του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης και Ασφάλειας των Μεταφορών (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) για την πυραντοχή των καθισμάτων, όπως ανέφερε αναλυτικά το «ethnos.gr» σε ρεπορτάζ του, κατέδειξε σαφώς όχι μόνο διαφορετικές συστάσεις των δειγμάτων που λήφθηκαν από καθίσματα της μοιραίας αμαξοστοιχίας, αλλά και απουσία του δύσφλευκτου υλικού που υπήρχε στα παλαιότερα καθίσματα και έλειπε από τα ανακαινισμένα προχωρώντας μάλιστα σε σύσταση ασφαλείας για πλήρη απογραφή.

Στη διαπίστωση αυτή είχε καταλήξει και η Επιτροπή Διερεύνησης Ανεξάρτητων Πραγματογνωμόνων Οικογενειών (ΕΔΑΠΟ) με τον Κώστα Λακαφώση να επισημαίνει σε συνεντευξη τύπου την Τετάρτη ότι το γεγονός πως έλειπε το στρώμα αραμιδίου όχι μόνο επηρέασε την πυραντοχή των καθισμάτων, αλλά πρακτικά λειτούργησε ως ...προσάναμμα κάνοντας τη μικρή εστία φωτιάς που προκλήθηκε από βραχυκύκλωμα στο βαγόνι Β2 να γιγαντωθεί και ουσιαστικά να προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον δύο ανθρώπων που είχαν εγκλωβιστεί και έχει πλέον τεκμηριωθεί ότι έως εκείνη την ώρα διατηρούσαν τις αισθήσεις τους.

Τόσο οι συγγενείς όσο και οι τεχνικοί τους σύμβουλοι υπογραμμίζουν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά και το παρόν καθώς άγνωστος αριθμός βαγονιών ενδέχεται να κυκλοφορεί σήμερα με τα ίδια χαρακτηριστικά, χωρίς επαρκή πυρασφάλεια.

Ο δικηγόρος και πατέρας της αδικοχαμένης Μάρθης, Αντώνης Ψαρόπουλος έχοντας αφήσει σαφείς αιχμές για απροθυμία των δικαστικών αρχών να διερευνήσουν το ζήτημα του εσωτερικού εξοπλισμού του τρένου την ώρα που έκλεισαν άρον άρον τη διαδικασία δύο μέρες πριν έρθουν τα αποτελέσματα του γερμανικού εργαστηρίου, ανέφερε ότι πλέον αναμένει σαφή και συγκεκριμένα μέτρα από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών κι όχι απλώς την επιβολή προστίμων. Η απάντησή του σε σχετική ερώτηση του «ethnos.gr» ήταν ξεκάθαρη: «Εχουμε στείλει δύο φορές εξώδικο στη ΡΑΣ να πράξει τα δέοντα, να κάνει αυτοψία και έλεγχο σε όσα περισσότερα βαγόνια γίνεται και εφόσον διαπιστωθεί πρόβλημα να μην επιβάλλει μόνο πρόστιμα. Εγώ περιμένω μέτρα απαγόρευσης χρήσης των βαγονιών. Τι να το κάνω το πρόστιμο αν την επόμενη στιγμή μπορεί να προκληθεί σπινθήρας και να καούν κι άλλοι άνθρωποι. Αυτό περιμένω από τη ΡΑΣ. Θέλουμε άμεσα μέτρα και περιμένουμε το συντομότερο δυνατό να καταθέσει το πόρισμά της», τόνισε.

Οπως ανέφερε ο κ. Λακαφώσης, σήμερα με βάση δήλωση της Hellenic Train στον ανακριτή, στο ελληνικό δίκτυο κυκλοφορούν 120 βαγόνια στα οποία υπάρχουν περίπου 10.000 καθίσματα: «Παλαιότερα καθίσματα τουλάχιστον ακολουθούν τις παλιές προδιαγραφές. Καθίστε στο ταλαιπωρημένο βαγόνι», προέτρεψε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι φάκελοι πιστοποίησης της ΗΤ πιθανότατα να είναι ελλιπείς και σημείωσε ότι θα έπρεπε να ζητηθούν και άλλα δείγματα από καινούρια καθίσματα από την εταιρεία προκειμένου να διερευνηθεί η πυραντοχή τους.

Υπενθυμίζεται ότι η σύσταση ασφαλείας του ΕΟΔΑΣΑΑΜ ζητά από την Hellenic Train και τον ΟΣΕ υπό την εποπτεία της ΡΑΣ να προχωρήσουν σε εκτεταμένη απογραφή, αξιολόγηση και - εφόσον απαιτηθεί - αναβάθμιση, ώστε να επιτευχθεί ομοιομορφία στο επίπεδο πυραντοχής του εσωτερικού εξοπλισμού.

Η σύσταση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ στηρίζεται στα ευρήματα του εξειδικευμένου εργαστηρίου που ανέδειξαν κρίσιμες αστοχίες κυρίως στις μετέπειτα επεμβάσεις συντήρησης και αντικατάστασης υλικών.

Σύμφωνα μάλιστα με τον κ. Ψαρόπουλο, η ανακαίνιση των βαγονιών «βαφτίστηκε» από την ιταλική εταιρεία επισκευή προκειμένου να μην απαιτηθεί επαναπιστοποίηση. «Αυτό που μεθοδεύεται όλα αυτα τα χρόνια από την πλευρά της σιδηροδρομικής επιχειρησης είναι ένας αυθαίρετος χαρακτηρισμός της πλήρους ή εκτεταμένης ανακαίνισης που υποβαθμίζεται σε απλή επισκευή. Αυτό γίνεται γιατί αν διατυπωθεί ως ανακαίνιση θα πρέπει να ανανεωθεί ο τεχνικός φάκελος και να υπάρξει εκ νέου πιστοποίηση μέσω της ΡΑΣ από τον ERA. Ανακαινίσεις βαγονιών βαφτίστηκαν επισκευές για να αποφευχθεί ο έλεγχος με όποια τραγική συνέπεια είχαμε για τη συγκεκριμένη αμαξοστοιχία και για την ασφάλεια σε ό,τι άλλο κυκλοφορεί», τόνισε.

Με βάση, πάντως, το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ όλα τα καθίσματα των επιβαταμαξών θα πρέπει να μπουν στο μικροσκόπιο, ενώ και η ΡΑΣ βρίσκεται σε φάση αναζήτησης μέτρων προκειμένου η πυρασφάλεια στα κυκλοφορούντα τρένα να φτάσει στα επίπεδα του νεότερου πιο αυστηρού ευρωπαικού κανονισμού. «Δεν ξέρουμε τι προσωρινά μέτρα θα λάβει με την ανάθεση σε εξωτερικό σύμβουλο. Κάποιο εφεύρημα περιμένουμε να δούμε», ανέφερε ο κ. Λακαφώσης.

Πηγές του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, πάντως, μιλούν για επείγουσα εντολή στην Hellenic Train να ελεγχθούν όλα τα καθίσματα των τρένων που βρίσκονται σε κυκλοφορία. Παραπέμπουν μάλιστα σε Κοινή Υπουργική Απόφαση του περασμένου Οκτωβρίου, η οποία δίνει αυτή τη δυνατότητα. Ωστόσο η εν λόγω ΚΥΑ είχε εκδοθεί στο πλαίσιο της μεταφοράς του τροχαίου υλικού από τη ΓΑΙΑΟΣΕ στον ΟΣΕ ρυθμίζοντας σειρά θεμάτων και υποχρέωνε τον δεύτερο να προβεί σε τεχνική αξιολόγηση του τροχαίου υλικού χωρίς ωστόσο να προκύπτει το επείγον του χαρακτήρα δεδομένου ότι έδινε προθεσμία ενός έτους από την ανάθεση της εργασίας σε ανάδοχο.

Βάσει της ΚΥΑ, η διαδικασία τεχνικής αξιολόγησης περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον την ταυτοποίηση, αξιολόγηση, εκτίμηση και έλεγχο του συνόλου του τροχαίου υλικού - μισθωμένου και μη μισθωμένου και σύνταξη Αναφοράς Τεχνικού Ελέγχου - Due Diligence για κάθε μονάδα που θα περιλαμβάνει: έλεγχο ανταπόκρισης του τροχαίου υλικού στις απαιτήσεις της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας ιδίως προς τις απαιτούμενες Τεχνικές Προδιαγραφές Διαλειτουργικότητας τροχαίου υλικού (όπως ιδίως: φέρουσα κατασκευή και μηχανικά μέρη, [...] πυρασφάλεια και εκκένωση, τρέχουσα συντήρηση, τεκμηρίωση για τη λειτουργία και τη συντήρηση)».

Σχολιάζοντας την εν λόγω ΚΥΑ ο κ. Ψαρόπουλος ανέφερε στο περιθώριο της συνέντευξης τύπου πως το περιεχόμενό της θα έπρεπε να είναι πιο συγκεκριμένο προκειμένου να ανταποκρίνεται στα ευρήματα και το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.

Να σημειωθεί, πάντως, ότι και ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ στο πόρισμά του δεν θέτει συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο για την καταγραφή και την ενδεχόμενη λήψη μέτρων κάνοντας λόγο μόνο για «εύλογο χρονικό διάστημα», ενώ διευκρινίζει πως δεν ζητά καταστροφικό έλεγχο ούτε εισηγείται διακοπή κυκλοφορίας ή ακινητοποίηση των τρένων.

Ψαρόπουλος: Από την υπόθεση έλειψε το αυτεπάγγελτο

Σοβαρές ανεπάρκειες στην ανακριτική διαδικασία όσον αφορά το ζήτημα της πυρασφάλειας, κατήγγειλε για ακόμα μία φορά ο κ. Ψαρόπουλος. Υπενθύμισε ότι 27 άνθρωποι βρέθηκαν απανθρακωμένοι, αλλά εξαιτίας των κενών στην έρευνα δεν μπορεί να διαπιστωθεί με απόλυτη βεβαιότητα αν όλοι έχασαν ζωή τους από τη φωτιά αν και για κάποια θύματα είναι ήδη αποδεδειγμένο, όπως είπε.

Σημείωσε ότι από τις οικογένειες το θέμα της πυρασφάλειας τέθηκε από πολύ νωρίς. Το πρώτο σχετικό ερώτημα κατατέθηκε προς τον ανακριτή στις 17 Μαρτίου 2023 και ακολούθησαν τουλάχιστον δέκα ακόμη. «Από την αρχή ψάχναμε όλα τα αίτια που προκάλεσαν ή ενίσχυσαν την πυρκαγιά, η οποία οδήγησε στον θάνατο των ανθρώπων μας», είπε ο κ. Ψαρόπουλος για να προσθέσει πως υπήρξε απροθυμία να ελεγχθεί ουσιαστικά το θέμα της πυρασφάλειας των καθισμάτων. «Με τόσους απανθρακωμένους ανθρώπους, έπρεπε να είχε επιδειχθεί πολύ μεγαλύτερη προσοχή και επιμέλεια. Το χρεώνω ευθέως στην ανάκριση, δεν θα χαριστώ».

Σύμφωνα με όσα περιέγραψε, η δειγματοληψία καθισμάτων υλοποιήθηκε το 2023. Όταν όμως ζητήθηκε πραγματογνωμοσύνη επί της πυρανθεκτικότητάς τους, εκδόθηκε απορριπτική διάταξη και η διερεύνηση δεν προχώρησε περαιτέρω στο πλαίσιο της ανακριτικής διαδικασίας. Ενεπλάκη ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, μετά από αιτήματα των συγγενών. Νέα δείγματα καθισμάτων ελήφθησαν και στάλθηκαν σε εργαστήριο του εξωτερικού, καθώς στην Ελλάδα δεν υπήρχε πιστοποιημένο εργαστήριο για ασφαλή αποτελέσματα.

Η διαδικασία αυτή, όπως υποστήριξε ο Ψαρόπουλος, θα μπορούσε να είχε ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα, πριν κλείσει η ανάκριση, κάτι που δεν κατέστη δυνατό καθώς δεν είχε γίνει η πληρωμή του εργαστηρίου από το αρμόδιο υπουργείο. «Μετά από πιέσεις, κατέστη δυνατή η εξόφληση και τα αποτελέσματα επρόκειτο να παραδοθούν τον Αύγουστο του 2025. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η ανάκριση δεν θα έκλεινε άμεσα, «ως εκ θαύματος», δύο ημέρες πριν την παράδοση των αποτελεσμάτων, το Εφετείο έκλεισε την ανάκριση. Δεν το θεωρώ συμπτωματικό. Ο ανακριτής όφειλε να περιμένει τα αποτελέσματα και είτε να διατάξει περαιτέρω διερεύνηση είτε να αιτιολογήσει ρητά γιατί δεν το κάνει», τόνισε.

Η μη λήψη υπόψη των αποτελεσμάτων για τα καθίσματα είχε, κατά τον ίδιο, βαρύτατες συνέπειες. Παρά το υπόμνημα 30 οικογενειών προς τον ανακριτή, τον εισαγγελέα και τον πρόεδρο Εφετών Λάρισας, κανείς δεν έλαβε υπόψη το αίτημα για συνέχιση της ανάκρισης. Το ίδιο υπόμνημα κατατέθηκε και στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, η οποία δήλωσε αναρμόδια. «Δεν εισακουστήκαμε, και γνωρίζουν τον λόγο όσοι χειρίστηκαν την υπόθεση», ανέφερε.

Για τον ίδιο, είναι σαφές ότι υπήρξε έλλειμμα στη διερεύνηση του ζητήματος των καθισμάτων. «Τα καθίσματα εμφανέστατα δεν παρείχαν καμία ασφάλεια, αλλά κάποιοι δεν προέβησαν σε περαιτέρω ενέργειες». Η ανάκριση περατώθηκε στις 20 - 25 Σεπτεμβρίου, ενώ εκκρεμούσε το κρίσιμο ζήτημα της πυρανθεκτικότητας, ιδίως στο βαγόνι Β2.

Ακολούθησε εξώδικο προς τη ΡΑΣ, την ΗΤ και την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου. «Το θεωρήσαμε μείζον ζήτημα, όχι μόνο για τους ανθρώπους που χάθηκαν, αλλά και για τη γενικότερη ασφάλεια βαγονιών που συνεχίζουν να κυκλοφορούν», εξήγησε.

Μέχρι σήμερα, όπως ανέφερε, δεν υπήρξε ανταπόκριση: «Αναμένω αυτεπάγγελτη αντίδραση. Αν κάτι πάσχει σε αυτή τη διερεύνηση, είναι η έλλειψη του αυτεπάγγελτου. Πράγματα αυτονόητα έγιναν μόνο μετά από αφόρητα και επαναλαμβανόμενα αιτήματα των συγγενών».

Ο ίδιος ωστόσο δεν αναμένει κάποια αναβάθμιση της κατηγορίας των δύο στελεχών της ΗΤ σε κακούργημα στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δίκης. Προσδοκά όμως να δημιουργηθεί μια νέα δικογραφία που θα επιλαμβάνεται του συγκεκριμένου θέματος: «Εμείς δεν θα κουραστούμε να το ζητάμε», είπε προσθέτοντας πως εάν αποδειχθεί πλημμέλεια από δικαστικούς λειτουργούς ο ίδιος θα ζητήσει όχι μόνο πειθαρχικό, αλλά και ποινικό έλεγχο.

Τρεις οι εστίες φωτιάς

Σε ό,τι αφορά τη φωτιά, ο κ. Λακαφώσης ανέφερε πως εντοπίστηκαν τρεις διαφορετικές εστίες: μία η οποία ήταν κατάλοιπο της πυρόσφαιρας, η δεύτερη στο κυλικείο και μία τρίτη αρχικά μικρή εστία, η οποία η ΕΔΑΠΟ εκτιμά ότι τροφοδοτήθηκε από τον εσωτερικό εξοπλισμό του βαγονιού και συνδέεται ευθέως με την ακαταλληλότητα υλικών στο εσωτερικό του.

Σύμφωνα με τον ίδιο, από την πρώτη στιγμή τέθηκε το θέμα των υλικών: κουρτίνες, καθίσματα, αφρώδη υλικά. Τα καινούρια υλικά, όπως ανέφερε, ήταν «σκέτο πανί, σαν καναπέδες σπιτιού». Τα παλαιότερα καθίσματα διέθεταν ενδιάμεσο πυράντοχο στρώμα (αραμίδιο), που καθυστερούσε τη φωτιά, κάτι που στα νεότερα έλειπε. Αποτέλεσμα ήταν τα εργαστηριακά τεστ να δείξουν ότι ένα νέο κάθισμα είχε μέτρηση 192, όταν το όριο είναι 50.

Ο πραγματογνώμνονας ανέφερε ότι στο βαγόνι Β2, την ώρα της σύγκρουσης, υπήρχαν 46 επιβάτες: 11 θύματα και 35 επιζώντες. Η ομάδα έκανε 64 συνεντεύξεις με επιζώντες, οι οποίοι περιγράφουν μικρές εστίες φωτιάς που αναζωπυρώνονταν όσο προσπαθούσαν να διαφύγουν, καπνό που εξαπλωνόταν σταδιακά και αφόρητες συνθήκες ορατότητας και αναπνοής.

Χαρακτηριστική ήταν η μαρτυρία της Ελευθερίας Δρίγκα: «Στην αρχή είδα ένα πορτοκαλί χρώμα, νόμιζα πως ήταν σπίθες από τον εκτροχιασμό. Μετά, υπήρχε μαύρος καπνός, ασφυκτικός», ανέφερε.

Διαβάστε ακόμη

Η τακτική που φέρνει θύματα μετανάστες, οι βολικά απενεργοποιημένες κάμερες του Λιμενικού και το κακό τάιμινγκ του επιτελείου του Τσίπρα

Τέμπη: Αβεβαιότητα για την πυραντοχή των καθισμάτων των τρένων - Τι καταγγέλλουν οι συγγενείς και πραγματογνώμονες

Διπλωματικό «σπριντ» δύο εβδομάδων - Η δύσκολη γεωπολιτική εξίσωση και οι κινήσεις της Αθήνας

Προβλήματα από την κακοκαιρία στην Κέρκυρα - Ανεμοστρόβιλος στον Αφιώνα προκάλεσε ζημιές σε σπίτια