Σοκαριστικά στοιχεία για την εργασία στην Ελλάδα: Αυτοκτονίες και έκρηξη θανάτων

Σε πεδίο όλο και υψηλότερου κινδύνου μετατρέπονται χρόνο με τον χρόνοι οι χώροι εργασίας στην Ελλάδα όχι μόνο για τη σωματική ακεραιότητα των εργαζομένων, αλλά και για την ψυχική τους υγεία, την ώρα που η χώρα μας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με αποσπασματικές και καθυστερημένες ετήσιες εγκυκλίους τον εχθρό της θερμικής καταπόνησης που οφείλεται στην κλιματική κρίση.Παρά την επιχείρηση αμφισβήτησής της από την κυβέρνηση στον απόηχο του τραγικού δυστυχήματος στην Βιολάντα με τις πέντε νεκρές εργάτριες, η ανεξάρτητη έρευνα της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ) αποτυπώνει για άλλη μια φορά μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί.406359_1Τα συγκεντρωτικά στοιχεία των τελευταίων ετών, τα οποία παρουσίασε σε συνέντευξη τύπου την Τρίτη με αφορμή τη χθεσινή παγκόσμια ημέρα για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας και του Ευρωπαικού Οργανισμού για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, Ανδρέας Στοϊμενίδης δείχνουν μια ανησυχητικά αυξητική τάση των ανθρώπων που πηγαίνουν στην εργασία τους και δεν επιστρέφουν ποτέ.Σύμφωνα με αυτά, ενώ το 2019 καταγράφηκαν 51 θάνατοι που το 2020 μειώθηκαν σε 41 και το 2021 σε 31, η εικόνα από το 2022 και μετά αλλάζει δραματικά. Το 2022 σημειώθηκαν 104 θάνατοι και 140 σοβαροί τραυματισμοί. Το 2023 οι θάνατοι εκτοξεύθηκαν στους 179 και οι σοβαροί τραυματισμοί στους 287. Το 2024 καταγράφηκαν 149 θάνατοι και 232 σοβαροί τραυματισμοί, ενώ το 2025 αποτέλεσε χρονιά μαύρου ρεκόρ με 201 νεκρούς και 332 σοβαρά τραυματίες και στο πρώτο τετράμηνο του 2026, καταγράφηκαν 47 θάνατοι και 88 σοβαροί τραυματισμοί.Η ανάλυση ανά τετράμηνο αποκαλύπτει μάλιστα ότι η αύξηση είναι σταθερή. Το 2025, στο πρώτο τετράμηνο σημειώθηκαν 67 θάνατοι, στο δεύτερο 81 και στο τρίτο 53, ενώ βάσει των στοιχείων και το 2026 εξελίσσεται με παρόμοιο ρυθμό.Ο κατασκευαστικός τομέας αναδεικνύεται στον πιο «θανατηφόρο» κλάδο μετρώντας 50 θύματα το 2025, τα περισσότερα από κάθε άλλον. Ακολουθούν οι αγρότες με 48 θανάτους, μια κατηγορία εργαζομένων που συχνά μένει εκτός ελέγχων και θεσμικής προστασίας με τις απώλειες να υποκαταγράφονται. Την περσινή χρονιά στη δουλειά έχασαν επίσης τη ζωή τους και 17 οδηγοί, 15 εργαζόμενοι στον τουρισμό, τα ναυπηγεία και 11 απασχολούμενοι σε λιμενικές δραστηριότητες. Σημαντικός αριθμός θανάτων καταγράφεται επίσης από την έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ σε βιομηχανία, υγεία, υπηρεσίες γραφείου, ακόμη και στα μέσα ενημέρωσης.Για το 2026, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν παρόμοια κατανομή, καθώς στον κατασκευαστικό τομέα έχουν ήδη καταγραφεί 11 θάνατοι, στη βιομηχανία 7 και μεταξύ των αγροτών 6.Μας έχουν θορυβήσει οι αυτοκτονίεςΚαι μπορεί οι αριθμοί των άμεσων θανάτων από εργατικά δυστυχήματα να είναι αμείλικτοι, ωστόσο οι υπεύθυνοι της έρευνας εμφανίζονται θορυβημένοι και από μια λιγότερο ορατή κατηγορία απωλειών, αυτή των αυτοκτονιών που συνδέονται με την εργασία και τις συνθήκες της.Οπως επεσήμανε ο κ.Στοϊμενίδης, το 2025 καταγράφηκαν οκτώ αυτοκτονίες με δύο εργαζομένους να δίνουν τέλος στη ζωή τους την ημέρα της απόλυσής τους. Πρόκειται για έναν 50χρονο που απανθρακώθηκε και για έναν 33χρονο Πολωνό, ο οποίος απαγχονίστηκε, ενώ καταγράφηκαν και τρεις αυτοκτονίες αστυνομικών, η αυτοκτονία 50χρονου εργάτη σε ρυμουλκό, ενός δικαστικού υπαλλήλου στα δικαστήρια και ενός μέλους πληρώματος σε ημερόπλοιο.Το ζήτημα των ψυχοκοινωνικών ζητημάτων που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι λαμβάνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις, δεδομένου ότι σύμφωνα με τα δεδομένα που συνοδεύουν την έρευνα, παράγοντες κινδύνου, όπως το υπερβολικό ωράριο, η πίεση για παραγωγικότητα, η εργασιακή ανασφάλεια, η παρενόχληση και η έλλειψη ελέγχου πάνω στην εργασία, συνδέονται παγκοσμίως με περισσότερους από 840.000 θανάτους ετησίως. Σε αυτούς περιλαμβάνονται θάνατοι από καρδιαγγειακά νοσήματα και ψυχικές διαταραχές, αλλά και οι αυτοκτονίες.Την ίδια στιγμή το 35% των εργαζομένων διεθνώς εργάζεται περισσότερες από 48 ώρες την εβδομάδα, κάτι που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ψυχικής εξουθένωσης. Παράλληλα, το 23% δηλώνει ότι έχει βιώσει κάποια μορφή βίας ή παρενόχλησης στον χώρο εργασίας.Εγκύκλιοι αντί για νόμο για την θερμική καταπόνησηΟπως ανέλυσε ο κ. Στοϊμενίδης, η θερμική καταπόνηση αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που επιβαρύνει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία. Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 22 θάνατοι που συνδέονται με υψηλές θερμοκρασίες. Από τα διεθνή στοιχεία προκύπτει πως όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 30°C, ο κίνδυνος ατυχημάτων αυξάνεται κατά 5 - 7%, ενώ πάνω από τους 38°C αυξάνεται έως και 15%. Οι συνθήκες αυτές δεν επηρεάζουν μόνο τη φυσική αντοχή, αλλά και τη γνωστική λειτουργία και την ψυχική κατάσταση των εργαζομένων.Βάσει των διεθνών δεδομένων, υπήρξε αύξηση 42% στους θανάτους στον χώρο εργασίας που σχετίζονται με τη θερμότητα στην ΕΕ από το 2000 (η ταχύτερη αύξηση από οποιοδήποτε άλλο μέρος του κόσμου), ενώ εκτιμάται ότι ο αριθμός των ατόμων που εκτίθενται σε κύματα καύσωνα στην εργασία στην ΕΕ έχει αυξηθεί κατά 60% τα τελευταία 20 χρόνια. Το 47% των ανθρώπων λένε ότι έχουν νιώσει υπερβολική ζέστη στην εργασία, αλλά μόνο το 15% δηλώνει ότι έχουν ληφθεί μέτρα για την ασφάλειά τους.Παρόλα αυτά στην Ελλάδα το ζήτημα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με εγκυκλίους: «Δεν είναι δυνατόν να ξεκινάμε με μια τυπική εγκύκλιο τον Ιούνιο και τον Μάιο να έχει περάσει το πρώτο κύμα καύσωνα που είναι και το πιο επικίνδυνο», επεσήμανε ο κ. Στοϊμενίδης. Ο ίδιος χαρακτήρισε αδιανότητο να εκδίδεται κάθε μέρα και μια διαφορετική εγκύκλιος, «άλλες φορές με δείκτη θερμοκρασίας, άλλες με τον δείκτη δυσφορίας και να ορίζει ως όριο τους 38 ή τους 40 βαθμούς. Μα είναι δυνατον; Δεν μπορούμε στο γραφείο να δουλεψουμε με 35 βαθμούς, θα δουλέψουν οι άνθρωποι στην οικοδομη ή στο χωράφι με αυτή τη θερμοκρασία»;Εξήγησε πως και όταν πηγαίνουν οι επιθεωρητές εργασίας για ελέγχους, συχνά τους αναφέρουν ότι η εγκύκλιος είναι μια παραίνεση και δεν δημιουργεί νομική δέσμευση.Απομονωμένη από τους κοινωνικούς εταίρους η Επιθεώρηση ΕργασίαςΜία από τις βασικές προτάσεις της ΟΣΕΤΕΕ αφορά την αναβάθμιση του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας σε ισχυρή Γενική Γραμματεία καθώς όπως επισημάνθηκε, σήμερα είναι αποδυναμωμένη διοικητικά, στελεχιακά και τεχνολογικά και πλήρως αποκομμένη από τους κοινωνικούς εταίρους, την ώρα που σε όλη την Ευρώπη οι κοινωνικοί εταίροι είτε μετέχουν στα ΔΣ ή υπάρχει θεσμική διαδικασία συνεννόησης.«Εδώ με την ανεξαρτητοποιηση της Επιθεώρησης Εργασίας το 2021, καθορίστηκε η πλήρης αποκοπή απο το υπουργείο και τους κοινωνικους εταίρους με αποτέλεσμα να δίνει λόγο μόνο στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής μια φορά τον χρόνο», τόνισε ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας συμπληρώνοντας ότι η Αρχή παραμένει ακέφαλη από τον περασμένο Νοέμβριο.Οι οκτώ προτάσεις της Ομοσπονδίας στοχεύουν σε βαθιές θεσμικές αλλαγές στο σύστημα Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία και συνοψίζονται στα εξής:Αναβάθμιση του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας σε ισχυρή Γενική ΓραμματείαΕνίσχυση με προσωπικό και τεχνολογικά μέσα για ουσιαστικούς ελέγχουςΔημιουργία ενιαίου επιτελικού κέντρου συντονισμού όλων των αρμόδιων φορέωνΕνεργοποίηση του Συμβουλίου ΥΑΕ με συμμετοχή εργαζομένων και εργοδοτώνΣύσταση μόνιμης Task Force για ανάλυση ατυχημάτων και άμεσες παρεμβάσειςΊδρυση Φορέα Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου με οικονομική ευθύνη εργοδοτώνΥποχρεωτικές επιτροπές ΥΑΕ σε επιχειρήσεις και κάλυψη μικρότερων μέσω συλλογικών σχημάτωνΛειτουργία περιφερειακών δομών και εργαστηρίων για ελέγχους και μετρήσεις κινδύνωνΤα στοιχεία μας δεν είχαν αμφισβητηθεί ποτέ πριν τη ΒιολάνταΟ κ. Στοιμενίδης έδωσε απαντήσεις και στην πρωτοφανή κυβερνητική επίθεση που είχε δεχτεί αναφορικά με την ακρίβεια των στοιχείων της ανεξάρτητης έρευνας που διενεργεί κάθε χρόνο η ΟΣΕΤΕΕ, σημειώνοντας με νόημα πως ουδέποτε είχαν αμφισβητηθεί τα στοιχεία της πριν το δυστύχημα στη Βιολάντα.Προσέθεσε ότι η έρευνα είναι αποδεκτή από σημαντικούς πανεπιστημιακούς φορείς, ενώ αποτελεί τμήμα της βιβλιοθήκης του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου: «Κανείς δεν μπορεί να μας υποδείξει πως θα κάνουμε την έρευνά μας, τη μεθοδολογία που θα χρησιμοποιήσουμε και τον τρόπο με τον οποίο θα φωτίσουμε τις ανθρώπινες απώλειες στους χώρους εργασίας», ανέφερε συμπληρώνοντας ότι οι ελληνικές αρχές κάνουν συστηματική υποκαταγραφή των ατυχημάτων και δυστυχημάτων, δεν μετρούν τις σχετιζόμενες με την εργασία ασθένειες, ενώ αφαιρούν ολόκληρους κλάδους από τις καταγραφές τους.«Στις επίσημες καταγραφές δεν υπάρχουν οι εργαζόμενοι στα λατομεία, τα ναυτικά επαγγέλματα, τα Σώματα Ασφαλείας και τις Ενοπλες Δυνάμεις, τα αγροτικά τροχαία, οι απώλειες κατά την μετάβαση και την επιστροφή από την εργασία, οι αυτοαπασχολούμενοι, τα μπλοκάκια, οι ανασφάλιστοι. Οι στατιστικές της ΕΛΣΤΑΤ κλείνουν στα δύο χρόνια, αλλά εμείς περιμένουμε να εκδοθούν οι δικαστικές αποφάσεις μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει έως και 7 χρόνια», τόνισε προσθέτοντας πως παρά τις δεσμεύσεις μετά την τραγωδία της Βιολάντα όχι μόνο δεν ελήφθη κανένα μέτρο, αλλά το αρμόδιο υπουργείο δεν εμφανίστηκε ποτέ ώστε να γίνει η συνεδρίαση της Επιτροπής για την Ασφάλεια και την Υγεία στην εργασία.