«Προγραμματισμένοι» για καταστολή με στρατιωτικό εξοπλισμό: Η έκθεση της Διεθνούς Αμνησίας για την αστυνομική βία

Ο μόνος στόχος είναι η βίαιη καταστολή -ακόμα κι αν αυτή περιλαμβάνει τη χρήση μέσων και όπλων που μετατρέπουν τις διαδηλώσεις σε πεδία μάχης. Κι αυτό είναι πλέον ένα δεδομένο. Η πρόσφατη έρευνα της Διεθνούς Αμνηστίας έρχεται να αποτυπώσει με στοιχεία αυτό που βλέπουμε στους δρόμους: μια διαρκή κουλτούρα ατιμωρησίας και μια Ελληνική Αστυνομία που μοιάζει να έχει «αγκαλιάσει» το μανιφέστο «Αυθαιρεσίας και Καταστολής με κάθε τρόπο», σαν να τους το μοιράζουν από την πρώτη μέρα.

Και ενώ το πρόβλημα δείχνει να μην ελέγχεται και αντιθέτως διαρκώς να μεγαλώνει, υπάρχει κάτι που δεν έχουν υπολογίσει: τις live μεταδόσεις, τις φωτογραφίες, τα βίντεο, τα άρθρα. Τη φωνή.

Ως δημοσιογράφος το 2026, η αλήθεια είναι πως δεν νιώθεις κάθε μέρα περήφανος για το επάγγελμα. Αυτό, όμως, το κεκτημένο με την καταγραφή της αστυνομικής βίας είναι κάτι που αξίζει να σε κάνει να νιώθεις -αν όχι περηφάνια- τουλάχιστον καλά που κάνεις αυτή τη δουλειά. Γιατί αυτό το κεκτημένο δεν θα υπήρχε χωρίς τους φωτορεπόρτερ, που με ξεκάθαρο κίνδυνο κάθε φορά, αλλά με τόσο μεγάλο ζήλο, είναι εκεί για αυτά τα δύσκολα «κλικ».

Η στοχοποίηση

Ένας από αυτούς τους ανθρώπους της πρώτης γραμμής, ο φωτορεπόρτερ Μάριος Λώλος, περιέγραψε σε συνέντευξη Τύπου της Διεθνούς Αμνηστίας πώς αυτή η καταγραφή μετατρέπει τους ίδιους σε στόχους των αστυνομικών δυνάμεων. Όπως εξήγησε, οι χειροβομβίδες κρότου-λάμψης που δέχονται οι ίδιος και οι συνάδελφοί του δεν είναι τυχαίες, ούτε αποτέλεσμα «παράπλευρων απωλειών» μέσα στο πλήθος. Ρίχνονται συνειδητά, την ώρα που οι φωτογράφοι ξεχωρίζουν καθαρά, ακόμα και σε στιγμές που δεν υπάρχει καμία εστία επεισοδίων στο σημείο.

«Οι αστυνομικοί των ΜΑΤ απειλούνται από τις φωτογραφικές μηχανές, λες κι εμείς κρατάμε εν δυνάμει φονικά όπλα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Μάριος Λώλος. «Δηλαδή ο ΜΑΤατζής απειλείται από τη φωτογραφική μηχανή, λες κι εγώ κρατάω Καλάσνικοφ».

Σχολιάζοντας μια πρόταση που έχει ακούσει στο παρελθόν από την πολιτική ηγεσία για χρήση διακριτικών γιλέκων, ο φωτορεπόρτερ έθεσε το ζήτημα στην πραγματική του βάση: «Εγώ γιλέκο φωτογραφικό φόρεσα σε εμπόλεμη ζώνη. Αν θεωρούμε ότι το Σύνταγμα είναι εμπόλεμη ζώνη, πες το μας να βάλουμε. (...) Άρα λοιπόν θα βάλουμε γιλέκα, θα συνεχίσουν να μας δέρνουν».

Το μόνιμο κόστος και η ατιμωρησία

Οι συνέπειες αυτής της βίας δεν παραμένουν αποτυπωμένες μόνο στις κάμερες και τα social media, αλλά αφήνουν ανθρώπους με μόνιμα προβλήματα. Ο Μάριος Λώλος αναφέρθηκε ονομαστικά σε συναδέλφους του, όπως ο Χριστοφάκης και ο Παναγιώτου, που υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς, μιλώντας και για το δικό του προσωπικό κόστος. Μετά από χτύπημα από κρότου-λάμψης, η ακοή στο αριστερό του αυτί έχει μειωθεί μόνιμα, με αποτέλεσμα σήμερα να χρειάζεται ακουστικό βαρηκοΐας.

Το πιο εξοργιστικό, ωστόσο, παραμένει το τείχος της ατιμωρησίας και η υποκρισία της πολιτικής ηγεσίας. Όπως σημείωσε, παρά τις διαμαρτυρίες στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και τις υποσχέσεις ότι «θα το κοιτάξουν», μόλις έναν μήνα μετά την επίθεση που είχε δεχθεί εκείνος, ακόμα ένας συνάδελφός του έπεφτε θύμα της ίδιας ακριβώς επίθεσης.

Το αίτημα των ανθρώπων που καταγράφουν την αλήθεια στους δρόμους παραμένει απλό, αλλά για κάποιον λόγο περίπλοκο για τις ελληνικές κυβερνήσεις: «Εμείς αυτό που ζητάμε είναι να τιμωρηθούν. Εμείς αυτό που ζητάμε είναι να έχουν εμφανή διακριτικά στα κράνη τους. Εμείς αυτό που ζητάμε, το ζητάμε από την πολιτική ηγεσία. Να βάλει κανόνες για να τους τιμωρήσει».

Βίντεο που έχει επαληθευτεί από τη Διεθνή Αμνηστία επιβεβαιώνει τη μαρτυρία του Λώλου και υποδηλώνει ότι ο αστυνομικός τον στόχευσε σκοπίμως.

Όταν και το πανεπιστήμιο μετατρέπεται σε πεδίο μάχης

Η κουλτούρα της αστυνομικής αυθαιρεσίας, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις διαδηλώσεις. Εισβάλλει και μέσα στα ελληνικά πανεπιστήμια, εκεί όπου η κρατική καταστολή παίρνει τη μορφή πολεμικής επιχείρησης. Η περίπτωση του φοιτητή Γιώργου Μαύρου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) το 2022, αποτελεί μια ζωντανή απόδειξη.

Όλα ξεκίνησαν όταν οι δυνάμεις των ΜΑΤ περικύκλωσαν τη σχολή του, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί το εργαστήριό του. Η χρήση χημικών και κρότου-λάμψης στον εσωτερικό χώρο ανάγκασε φοιτητές, τεχνικό και διοικητικό προσωπικό να «πνίγονται σαν τα ποντίκια» μέσα στα αμφιθέατρα. Όταν οι φοιτητές συγκεντρώθηκαν στην Πρυτανεία ζητώντας εξηγήσεις για το πώς το πανεπιστήμιο μετατράπηκε σε πεδίο μάχης, η απάντηση της αστυνομίας ήταν η βία. Παρά το γεγονός ότι η ένταση είχε ηρεμήσει και οι φοιτητές απλώς οπισθοχωρούσαν χωρίς να επιτίθενται, οι αστυνομικοί πέταξαν δύο χειροβομβίδες κρότου-λάμψης. Η δεύτερη βρήκε τον Γιώργο κατευθείαν στο κεφάλι.

Τα πρώτα δευτερόλεπτα ήταν ένα χάος: ολική απώλεια όρασης, ακοής και ισορροπίας. Κανένας αστυνομικός δεν τον πλησίασε για να του προσφέρει τις πρώτες βοήθειες. «Προσπαθούσα βασταζόμενος από τα παρκαρισμένα αμάξια να απομακρυνθώ και να καταλάβω τι λείπει από το κεφάλι μου και τι υπάρχει ακόμα στη θέση του», περιγράφει ο ίδιος. «Τα μαλλιά μου είχαν γίνει στάχτη, τα αίματα έτρεχαν από το αυτί και το κρανίο μου, το οποίο είχε ανοίξει».

Στο νοσοκομείο, όπου μπήκε εσπευσμένα στο χειρουργείο λόγω της κρισιμότητας της κατάστασής του, οι γιατροί αντιμετώπισαν βαθιές πληγές και εγκαύματα από τα δάχτυλα μέχρι τον ώμο, ενώ το αίμα μέσα στο αυτί του ήταν τόσο πολύ, που αρχικά δεν επέτρεπε ούτε τη διάγνωση για το αν είχε τρυπήσει το τύμπανο.

Το δικαστικό παράλογο και το «όνειρο θερινής νυκτός»

Αν η σωματική βία σοκάρει, τα όσα ακολούθησαν για Δικαιοσύνη προκαλούν οργή. Η πρώτη προσπάθεια του Γιώργου και της οικογένειάς του να καταγγείλουν το γεγονός στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα είδε τον δρόμο για το αρχείο μέσα σε λίγους μήνες, χωρίς καμία επίπτωση για τη γνωστή -κατά τα άλλα- διμοιρία.

Η συνέχεια δόθηκε με τον φοιτητή να καταθέτει μήνυση και αγωγή, συνοδευόμενη από βίντεο που κατέγραφε πεντακάθαρα την έκρηξη της κρότου-λάμψης πάνω στο κεφάλι του. Φτάνοντας στο σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά το περιστατικό, τον Οκτώβριο του 2025, η απόφαση της εισαγγελέως ήταν απορριπτική. Το σκεπτικό; Παράλογο. Επειδή, όπως περιέγραψε ο ίδιος ο Γιώργος, σε άλλα σημεία του πανεπιστημίου είχε σημειωθεί ένταση με άλλες ομάδες, η επίθεση στο σημείο όπου βρισκόταν ο Γιώργος, κρίθηκε... «δικαιολογημένη λόγω άμυνας».

«Είναι οκ να διώξεις επιπτώσεις από κάποια κακώς κείμενα τα οποία έπραξες, αλλά τώρα να τρέμω κάθε φορά που ακούω ένα καπάκι κάδου να κλείνει επειδή πήγα στο εργαστήριό μου είναι λίγο προβληματικό», τονίζει ο Γιώργος Μαύρος. Όσο για την ελπίδα να καταδικαστούν οι υπεύθυνοι; Τη χαρακτηρίζει πλέον «μακρινό σενάριο και όνειρο θερινής νυκτός».

Το τραύμα που αφήνει πίσω της αυτή η στρατηγική δεν είναι μόνο σωματικό ή ψυχολογικό. Είναι βαθιά πολιτικό, καθώς ο απώτερος σκοπός είναι ο εκφοβισμός. «Βλέπω ότι καλλιεργείται ένας φόβος, μια φίμωση», καταλήγει ο Γιώργος, αποτυπώνοντας την ουσία της έρευνας της Διεθνούς Αμνηστίας.

Μια έκθεση-κόλαφος: Η «ακτινογραφία» της αυθαιρεσίας

Οι «κραυγές» των θυμάτων έρχονται πλέον να επιβεβαιωθούν με τον πιο επίσημο και μεθοδικό τρόπο. Η νέα έρευνα της Διεθνούς Αμνηστίας με τίτλο «Η διαμαρτυρία δεν είναι πεδίο μάχης: Μοτίβα παράνομης χρήσης αστυνομικής βίας και ατιμωρησίας», η οποία βασίστηκε σε δύο χρόνια ενδελεχούς έρευνας, έρχεται να γκρεμίσει το αφήγημα περί «μεμονωμένων περιστατικών».

Μέσα από συνεντεύξεις με περισσότερους από 100 διαδηλωτές, δημοσιογράφους και δικηγόρους, αλλά και την εξέταση οπτικοακουστικού υλικού, ο διεθνής οργανισμός καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στην Ελλάδα το δικαίωμα στη διαμαρτυρία παραβιάζεται βάναυσα, τόσο στην πράξη όσο και στη νομοθεσία.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά:

• Στοχαστική χρήση κρότου-λάμψης: Από τους 67 ανθρώπους που μίλησαν για παράνομη βία, οι 30 περιέγραψαν πώς οι αστυνομικοί έριχναν χειροβομβίδες κρότου-λάμψης απευθείας πάνω τους, στα πόδια τους ή μέσα σε πυκνά πλήθη. Μάλιστα, η Διεθνής Αμνηστία επαλήθευσε οπτικό υλικό που επιβεβαιώνει ότι στην περίπτωση του Μάριου Λώλου, ο αστυνομικός τον στόχευσε σκοπίμως, γνωρίζοντας ότι είναι φωτορεπόρτερ.
• Έφοδοι με γκλομπ και χημικά: Καταγράφονται συστηματικές επιθέσεις με γκλομπ εναντίον ειρηνικών διαδηλωτών, ακόμα και σε ανθρώπους που είχαν ήδη τεθεί υπό τον έλεγχο των αρχών, καθώς και παράνομη χρήση αύρας (οχημάτων εκτόξευσης νερού) και χημικών.
• Καταχρηστικές προσαγωγές και εξευτελισμός: Η αστυνομία χρησιμοποιεί τις ευρείες εξουσίες της για να προσαγάγει πολίτες προληπτικά, εμποδίζοντάς τους να διαδηλώσουν. Χαρακτηριστική είναι η καταγγελία της δημοσιογράφου Μαρίνας Μεϊντάνη, η οποία υποβλήθηκε σε εξευτελιστικό σωματικό έλεγχο με μερική αφαίρεση ρούχων.

Το αποτέλεσμα της «επιβολής του νόμου»

Η έκθεση φέρνει στο φως ακόμη μία σοκαριστική ιστορία, αυτή της ηθοποιού και σκηνοθέτιδας Αναστασίας Πολίτη, η οποία τον Οκτώβριο του 2025 δέχτηκε αναίτια επίθεση από δίκυκλη αστυνόμευση κατά τη διάρκεια πορείας αλληλεγγύης για την Παλαιστίνη.

Δύο αστυνομικοί με μοτοσυκλέτα πέρασαν ξυστά από πάνω της, με τον έναν να την χτυπάει με γκλομπ στην πλάτη. «Έσκασα κάτω σαν καρπούζι», περιγράφει η ίδια. Το αποτέλεσμα της «επιβολής του νόμου»; Ένα σπασμένο χέρι, ένα σπασμένο πλευρό, ελαφρές εγκεφαλικές κακώσεις και βαθιά τραύματα στα πόδια.

Και η Δικαιοσύνη... δεν αχνοφαίνεται καν: 7 καταδίκες σε 181 υποθέσεις

Γιατί όμως οι αστυνομικοί συνεχίζουν να δρουν ως στρατός στους δρόμους και στα πανεπιστήμια; Η απάντηση μάλλον κρύβεται στα επίσημα νούμερα της ντροπής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΜΚΟ Greek Helsinki Monitor που περιλαμβάνονται στην έκθεση, από το 2019 έως τον Νοέμβριο του 2025, οι εισαγγελικές αρχές διερεύνησαν 181 υποθέσεις για σοβαρά αδικήματα και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από αστυνομικούς. Πόσες από αυτές κατέληξαν σε καταδίκη; Μόλις επτά.

Ανησυχητικό και το στατιστικό για τα βασανιστήρια: Από τις 60 υποθέσεις που ερευνήθηκαν, μόνο 4 έφτασαν στο δικαστήριο και υπήρξε μόλις μία καταδίκη.

Όπως υπογραμμίζει η Κονδύλια Γώγου, Περιφερειακή Ερευνήτρια της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ευρώπη, συσκευές στρατιωτικού τύπου, όπως οι χειροβομβίδες κρότου-λάμψης, δεν έχουν καμία θέση στην αστυνόμευση διαδηλώσεων. Ο οργανισμός καλεί την ελληνική κυβέρνηση να απαγορεύσει άμεσα τη χρήση τους και να σταματήσει να νομοθετεί περιορισμούς (όπως η πρόσφατη διάταξη του 2025 που απαγορεύει τις συγκεντρώσεις σε τμήματα της Πλατείας Συντάγματος).

Η διαμαρτυρία είναι δικαίωμα, όχι έγκλημα. Και όσο η πολιτική ηγεσία επιλέγει να εξοπλίζει την αστυνομία με όρους πολέμου και να την προστατεύει, η αλήθεια θα συνεχίσει να γράφεται με τον ιδρώτα -και το αίμα- των ανθρώπων που αρνούνται να σωπάσουν. Είτε κρατούν ένα πανό, είτε μια φωτογραφική μηχανή...

Διαβάστε ακόμη

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: «Ήθελε να χωρίσει να φύγει, αλλά δεν είχε πού να πάει» - Προθεσμία στον 41χρονο

Ούτε ευρώ από τον περασμένο Αύγουστο οι γιατροί της Αθήνας για το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» - Οι καταγγελίες

«Προγραμματισμένοι» για καταστολή με στρατιωτικό εξοπλισμό: Η ακτινογραφία της αστυνομικής βίας στην Ελλάδα

Και επίσημα τέλος στην ΚΟ της Νέας Αριστεράς - Το σχόλιο Κωνσταντοπούλου για Τσίπρα