«Έξυπνες Γέφυρες»: Δείχνουν τον δρόμο για να κερδηθεί το μεγάλο στοίχημα της συντήρησης των υποδομών

Το μείζον ζήτημα της ανακατεύθυνσης των διαθέσιμων πόρων ώστε σημαντικό τμήμα τους να οδηγηθεί προς τη συντήρηση και τη μακροχρόνια λειτουργία των υποδομών και να μην διατίθεται αποκλειστικά σε νέα έργα, επανήλθε στο προσκήνιο στο πλαίσιο της παρουσίασης του έργου «Έξυπνες Γέφυρες», με τον πρόεδρο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), Γιώργο Στασινό, να υποστηρίζει ότι η χώρα καλείται να αλλάξει προτεραιότητες και να επενδύσει περισσότερο στη διατήρηση και την ανθεκτικότητα των υφιστάμενων έργων.

Όπως ανέφερε, τόσο η Ελλάδα όσο και συνολικά η Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωπες με μια νέα πραγματικότητα, καθώς μεγάλο μέρος των υποδομών γερνά και απαιτεί πλέον συστηματική παρακολούθηση, συντήρηση και έγκαιρες παρεμβάσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατασκευή νέων έργων παραμένει σημαντική, ωστόσο δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα των υποδομών σε βάθος χρόνου.

Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε την επέκταση μοντέλων όπως οι παραχωρήσεις και οι Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), ώστε να εξασφαλιστούν σταθεροί πόροι για τη συντήρηση και τη διαχείριση υφιστάμενων έργων. Παράλληλα, κάλεσε την κυβέρνηση να διεκδικήσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο τη δυνατότητα χρηματοδότησης παρεμβάσεων συντήρησης από τα επόμενα κοινοτικά προγράμματα, σημειώνοντας ότι το ζήτημα της γήρανσης των υποδομών αφορά πλέον ολόκληρη την ήπειρο.

Υπάρχει κόστος στη συντήρηση, αλλά η αδράνεια είναι ευθύνη

Αναφορικά με το οικονομικό σκέλος της ανθεκτικότητας, ο κ. Στασινός δεν έκρυψε πως η ενίσχυση των υποδομών είναι κάτι που κοστίζει. Όπως τόνισε, η προστασία της ανθρώπινης ζωής, της δημόσιας περιουσίας και των κρίσιμων υποδομών απαιτεί επενδύσεις και νέους πόρους. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι το κόστος της πρόληψης είναι χαμηλότερο από το τεράστιο κόστος της αδράνειας, καθώς η καθυστέρηση των αναγκαίων παρεμβάσεων οδηγεί συχνά σε εκτεταμένες βλάβες, αυξημένες δαπάνες αποκατάστασης και σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των πολιτών: «Η αδράνεια είναι ευθύνη», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ παραδέχτηκε ότι η πολιτική συζήτηση γύρω από τη χρηματοδότηση της συντήρησης παραμένει δύσκολη, καθώς συνδέεται με το πολιτικό κόστος. Παρ’ όλα αυτά, υπογράμμισε ότι η χώρα οφείλει να εξετάσει στοχευμένους μηχανισμούς χρηματοδότησης που θα κατευθύνονται αποκλειστικά στη διατήρηση και αναβάθμιση των υποδομών, ώστε να αντιμετωπιστούν έγκαιρα οι ανάγκες που συσσωρεύονται.

«Η Ευρώπη το κάνει και σ΄αυτήν την περίοδο και στην επόμενη προγραμματική. Καθιερώνει νέους πόρους, νέα έσοδα. Πρέπει κι εμείς να το κάνουμε. Έξυπνα και στοχευμένα με τη μικρότερη επιβάρυνση για τους πολίτες. Αλλά ναι, επιβάρυνση θα υπάρχει. Εχει κόστος η ανθεκτικότητα και η διασφάλιση της ασφάλειας της περιουσίας και της ζωής των πολιτών, αλλά αν είμαστε ξεκάθαροι, αν οι πόροι είναι στοχευμένοι, και κατευθύνονται αποδεδειγμένα σε έργα συντήρησης, η κοινωνία θα τα δεχτεί. Γιατί ξέρει να βλέπει τις ανάγκες της», υπογράμμισε.

Στο πλαίσιο της παρέμβασής του, ο κ. Στασινός παρουσίασε τέσσερις προτάσεις που, όπως εκτίμησε, μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά την ανθεκτικότητα των υποδομών της χώρας και συγκεκριμένα:

• Η Πολιτεία πρέπει να καταστήσει υποχρεωτική την ένταξη όλων των υπδομών στο Εθνικό Μητρώο Υποδομών ώστε να διαπιστωθεί με ακρίβεια η κατάσταση των υφιστάμενων υποδομών.

• Ο προσεισμικός έλεγχος πρέπει να επεκταθεί άμεσα στο σύνολο των δημοσίων κτιρίων και των κρίσιμων υποδομών της χώρας.

• Η μελέτη στατικότητας των κτιρίων πρέπει να συνδεθεί με την ενεργειακή τους αναβάθμιση και με κάθε πρόγραμμα στέγασης - ανακαίνισης με έναν όρο: με την παροχή ισχυρών οικονομικών κινήτρων κι επιδοτήσεων για τους ιδιοκτήτες «ώστε να λειτουργεί ως κίνητρο ασφάλειας και όχι ως ένα γραφειοκρατικό εμπόδιο ή αντικίνητρο για να παγώσει η αγορά».

• Το έξυπνο δικτυο γεφυρών πρέπει να αξιοποιηθεί άμεσα ως ένα δυναμικό εργαλείο πολιτικών αποφάσεων στρατηγικού σχεδιασμού, ανέφερε ο κ. Στασινός: «Πρέπει να απαντήσουμε ένα πολύ κρίσιμο ερώτημα και να οργανώσουμε την κρατική λειτουργία κατάλληλα και άμεσα. Ποιος θα βλέπει, ποιος θα διαχειρίζεται αυτόν τον τεράστιο όγκο δεδομένων και κυρίως ποιος θα έχει την ευθύνη να χτυπήσει το καμπανάκι αν υπάρξει κίνδυνος ωστε μέσα από το εθνικό μητρώο υποδομών να ξέρουμε μετά ποιος πρέπει να δράσει. Δεν φτάνει να έχουμε αισθητήρες. Πρέπει να έχουμε ένα ξεκάθαρο θεσμοθετημένο επιχειρησιακό μοντέλο λειτουργίας με συγκεκριμένους ρόλους για το υπουργείο Υποδομών, την πολιτική προστασία, την Αυτοδιοίκηση και όλους τους αρμόδιους φορείς ώστε η πληροφορία να μετατρεεται αμέσως σε απόφαση που προστατευει και σώζει ζωές γιατί η ασφάλεια των πολιτών είναι αδιαπραγμάτευτη».

Οι έξυπνες γέφυρες

Οι προτάσεις αυτές συνδέονται άμεσα με το ίδιο το έργο «Έξυπνες Γέφυρες», το οποίο φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούνται και συντηρούνται οι γέφυρες της χώρας. Το πρόγραμμα υλοποιείται από το ΤΕΕ για λογαριασμό του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Αντικείμενο είναι η παρακολούθηση της κατάστασης 271 γεφυρών σε όλη την Ελλάδα μέσω σύγχρονων τεχνολογικών συστημάτων. Από αυτές, οι 150 ανήκουν στο οδικό δίκτυο και οι 121 είναι σιδηροδρομικές. Το έργο έχει χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης με 222 εκ. ευρώ, ενώ είναι εξασφαλισμένη και η συντήρηση των συστημάτων για μία διετία. Να σημειωθεί ότι παράλληλα «τρέχει» και πρόγραμμα εγκατάστασης συστήματος παρακολούθησης σε επιπλέον γέφυρες που υπάγονται στις 13 Περιφέρειες της χώρας.

Στο πλαίσιο του έργου εγκαθίστανται ειδικοί αισθητήρες και συστήματα μέτρησης που επιτρέπουν την καταγραφή της δομικής συμπεριφοράς των γεφυρών σε πραγματικό χρόνο. Οι αισθητήρες συλλέγουν δεδομένα για κρίσιμες παραμέτρους, όπως τα φορτία που δέχονται οι κατασκευές, οι παραμορφώσεις, η δομική τους τρωτότητα, οι περιβαλλοντικές συνθήκες, η στάθμη των υδάτων και άλλα στοιχεία που επηρεάζουν τη συνολική τους κατάσταση.

Τα δεδομένα μεταφέρονται σε κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα, όπου αναλύονται μέσω εξειδικευμένων αλγορίθμων. Μέσα από αυτή τη διαδικασία δημιουργείται για κάθε γέφυρα ένα «ψηφιακό δίδυμο» (digital twin), δηλαδή μια πλήρης ψηφιακή αναπαράσταση της κατασκευής, η οποία επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση της κατάστασής της.

Η λειτουργία του συστήματος δίνει τη δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού φθορών, αστοχιών ή άλλων προβλημάτων, πριν αυτά εξελιχθούν σε σοβαρές βλάβες. Παράλληλα, επιτρέπει στους αρμόδιους φορείς να προγραμματίζουν εγκαίρως τις απαραίτητες εργασίες συντήρησης και ενίσχυσης, εξοικονομώντας πόρους και περιορίζοντας τον κίνδυνο ατυχημάτων.

Τέλος στη διάχυση ευθυνών

Μιλώντας στην ίδια εκδήλωση ο υφυπουργός Υποδομών, Νίκος Ταχιάος χαρακτήρισε το πρόγραμμα «άλμα στο μέλλον» για τη διαχείριση των υποδομών. Όπως σημείωσε, η συντήρηση των γεφυρών και γενικότερα των υποδομών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ανεπτυγμένες χώρες, καθώς μεγάλο μέρος των έργων έχει πλέον εισέλθει σε φάση γήρανσης.

Ο κ. Ταχιάος υπογράμμισε ότι ο βασικός στόχος του έργου είναι να καταστεί πλήρως λειτουργικό και να δημιουργήσει ένα ξεκάθαρο πλαίσιο ευθυνών για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Όπως ανέφερε, οι φορείς που διαχειρίζονται τις γέφυρες θα διαθέτουν πλέον συγκεκριμένα δεδομένα για την κατάστασή τους και θα είναι υποχρεωμένοι να αναλαμβάνουν τις απαραίτητες πρωτοβουλίες όταν προκύπτουν προβλήματα, διαφορετικά θα υπάρχουν συνέπειες.

Παράλληλα, επισήμανε ότι το νέο σύστημα θα είναι πλήρως διαλειτουργικό με το Μητρώο Δημοσίων Υποδομών και το Μητρώο Γεφυρών που αναπτύσσει το υπουργείο, δημιουργώντας ένα ενιαίο περιβάλλον παρακολούθησης και διαχείρισης.

Αναφερόμενος στο ζήτημα της συντήρησης, ο υφυπουργός τόνισε ότι η εμπειρία από μεγάλα έργα υποδομών έχει αποδείξει πως το κόστος συντήρησης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από την αρχή του σχεδιασμού κάθε έργου. Όπως σημείωσε, όσο οι υποδομές γερνούν και όσο καθυστερούν οι αναγκαίες παρεμβάσεις, τόσο αυξάνεται το κόστος των εργασιών που θα απαιτηθούν στο μέλλον.

«Η παρακολούθηση της ποιότητας ενός δρόμου ή μιας γέφυρας αποτελεί μια διαρκή και σύνθετη ευθύνη», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η συστηματική συλλογή δεδομένων θα επιτρέψει πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις συντήρησης.

Διαβάστε ακόμη

Η «ακτινογραφία» της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή: Η αβεβαιότητα ήρθε για να μείνει

«Έξυπνες Γέφυρες»: Δείχνουν τον δρόμο για να κερδηθεί το μεγάλο στοίχημα της συντήρησης των υποδομών

Το δύσκολο Λεκανοπέδιο για το ΠΑΣΟΚ, η δημοσκοπική καθίζηση της ΝΔ και οι ανέφικτες (;) συνεργασίες

Στο Καστράκι της Ασίνης: αρχαιότητες, μνήμες πολέμου και βουτιές στον Αργολικό