Λειψυδρία: Οι τεράστιες ποσότητες νερού που χάνονται στην Ελλάδα από διαρροές και η μεγάλη «ανάσα» στην Αττική

Την ώρα που το ένα μετά το άλλο τα ελληνικά νησιά κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, με τις τελευταίες αποφάσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να αφορούν την Αλόννησο, την Τήνο, το Μεγανήσι, την Κάρπαθο, την Αστυπάλαια και τη Λέρο, τεράστιες ποσότητες υδάτων εξακολουθούν να χάνονται από διαρροές πριν καν φτάσουν στις βρύσες των καταναλωτών.Σύμφωνα με την πρώτη συγκριτική έκθεση της Ένωσης Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών Ύδατος (WAREG), στη συγγραφή της οποίας η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) είχε κεντρικό ρόλο, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται μεταξύ των χωρών με υψηλά ποσοστά απωλειών νερού στα δίκτυα ύδρευσης.411990_1Συγκεκριμένα κατατάσσεται στην ενδιάμεση αλλά ιδιαίτερα προβληματική κατηγορία του 30% - 40%, μαζί με την Ιρλανδία και την Πορτογαλία. Το ποσοστό του μη τιμολογούμενου νερού (Non-Revenue Water - NRW) στην Ευρώπη εκτιμάται σε περίπου 10% έως και πάνω από 50%, ενώ στην κορυφή των επιδόσεων βρίσκονται το Βέλγιο, η Τσεχία, η Εσθονία και η Λετονία, όπου οι απώλειες περιορίζονται μεταξύ 10% και 20%.Όπως προκύπτει από την έκθεση, στην Ελλάδα σχεδόν τέσσερα στα δέκα κυβικά μέτρα νερού που εισέρχονται στα δίκτυα ύδρευσης δεν καταλήγουν ποτέ να τιμολογηθούν, καθώς χάνονται είτε από πραγματικές διαρροές είτε από τεχνικές και λειτουργικές απώλειες του συστήματος. «Η Ελλάδα είναι μεταξύ των 12 χωρών που αντιμετωπίζουν σοβαρά θέματα απώλειας πόσιμου νερού λόγω των παλαιωμένων υποδομών ύδρευσης, για τις οποίες στη χώρα μας τόσο οι πάροχοι όσο και οι αρμόδιοι φορείς (μεταξύ αυτών και η ΡΑΑΕΥ) καταβάλλουν προσπάθειες εκσυγχρονισμού και αναβάθμισής τους», διαπιστώνει η Αρχή σε ανακοίνωσή της.Η πλειονότητα των Ρυθμιστικών Αρχών θεωρεί ότι το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι επαρκές για να ενθαρρύνει δράσεις περιορισμού των απωλειών. Ωστόσο δεν παύουν να υπάρχουν μεγάλες προκλήσεις με σημαντικότερες:η γήρανση των δικτύων ύδρευσης,η έλλειψη χρηματοδότησης,η περιορισμένη διαθεσιμότητα δεδομένων,οι ελλείψεις εξειδικευμένου προσωπικού,η χαμηλή πολιτική προτεραιοποίηση του ζητήματος.Η ανάσα από τις βροχές στην Αθήνα απομακρύνει τον ΕύρυτοΠάντως την ίδια στιγμή που η χώρα μας εξακολουθεί να καταγράφει υψηλά ποσοστά απωλειών νερού στα δίκτυα ύδρευσης, με την κατάσταση να είναι εξαιρετικά πιεστική στα νησιά μεσούσης της τουριστικής περίοδου, η Αθήνα φαίνεται πως έχει πάρει μια ανάσα. Οι βροχές της τελευταίας υδρολογικής περιόδου έχουν ενισχύσει αισθητά τα διαθέσιμα αποθέματα της ΕΥΔΑΠ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, στις 19 Ιουνίου 2026 τα συνολικά αποθέματα στους ταμιευτήρες της ανέρχονταν σε 743,68 εκατ. κυβικά μέτρα, έναντι 583,23 εκατ. κυβικών μέτρων την αντίστοιχη ημέρα του 2025, καταγράφοντας αύξηση άνω των 160 εκατ. κυβικών μέτρων μέσα σε έναν χρόνο.Το γεγονός αυτό δικαιολογεί πιθανότατα και το ότι το μεγάλο σχέδιο του Εύρυτου που στόχο είχε να μην διψάσει το λεκανοπέδιο και είχε ανακοινωθεί από τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, έχει προσώρας παγώσει. Η μπάλα είναι πλέον στο γήπεδο του αρμόδιου υπουργείου Περιβάλλοντος με την ΕΥΔΑΠ να έχει ολοκλήρώσει την προκαταρκτική μελέτη και να αναμένει το πράσινο φως από την κυβέρνηση. Κάτι τέτοιο ωστόσο δεν θα πρέπει να αναμένεται άμεσα. Οι αρκετές βροχοπτώσεις του προηγούμενου διαστήματος, ιδιαίτερα από τον Μάρτιο και μετά, φαίνεται πως αφαίρεσαν σε πρώτη φάση την ένδειξη του κατεπείγοντος από το έργο. Ταυτόχρονα η άτυπη προεκλογική περίοδος που έχει ξεκινήσει εκτιμάται ότι θα μπλοκάρει τις γρήγορες αποφάσεις για έναρξη των διαδικασιών ενός τόσο ακριβού έργου. Υπενθυμίζεται ότι ο Εύρυτος που αφορά τη μερική εκτροπή υδάτων από τους ποταμούς Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη προς τον Εύηνο, με βασικό πλεονέκτημα ότι η μεταφορά του νερού μπορεί να γίνεται με φυσική ροή και χωρίς ενεργειακό κόστος άντλησης, είχε αρχικώς κοστολογηθεί στα 550 εκ. ευρώ. Ωστόσο πρόσφατες αναφορές της διοίκησης της ΕΥΔΑΠ είχαν ανεβάσει περαιτέρω το κόστος της παρέμβασης που προσεγγίζει πλέον τα 750 εκ. ευρώ.Σε κάθε περίπτωση η εταιρεία ύδρευσης της πρωτεύουσας που έχει επανειλημμένα μιλήσει για την αναγκαιότητα του έργου δεν κάνει πόντο πίσω ως προς την κρισιμότητά του για την υδρολογική θωράκιση του λεκανοπεδίου μακροπρόθεσμα.Ταυτόχρονα όμως διατηρεί στην κορυφή της ατζέντας της και το έργο της εγκατάστασης έξυπνων υδρομετρητών προκειμένου να μειωθούν διαρροές και απώλειες. Στο πλαίσιο αυτό, ύστερα από αλλεπάλληλες καθυστερήσεις, αναμένεται εντός του έτους να προκηρυχθεί ο διαγωνισμός για την προμήθεια και εγκατάσταση 2,1 εκατομμυρίων ψηφιακών υδρόμετρων. Πρόκειται για έργο προϋπολογισμού περίπου 300 εκατ. ευρώ, το οποίο θα οδηγήσει σε σταδιακή αντικατάσταση του συνόλου των υφιστάμενων μετρητών σε βάθος δεκαετίας. Η ΕΥΔΑΠ αναζητεί εταιρείες που διαθέτουν την τεχνολογική δυνατότητα να υποστηρίξουν ένα τόσο εκτεταμένο σύστημα τηλεμέτρησης, μέσω του οποίου θα καθίσταται εφικτός ο άμεσος εντοπισμός ασυνήθιστων καταναλώσεων, πιθανών διαρροών και λειτουργικών προβλημάτων του δικτύου ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο χρόνος αποκατάστασης των προβλημάτων.Πενταετές σχέδιο για διαχείριση νερού και κινδύνωνΜπορεί, πάντως, ο εφιάλτης της λειψυδρίας να απομακρύνθηκε επί του παρόντος από την Αττική, αλλά η ΕΥΔΑΠ προετοιμάζεται για κάθε σενάριο. Στο πλαίσιο αυτό σύμφωνα με σύμβαση που υπέγραψε με τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, τίθεται σε εφαρμογή πενταετές πρόγραμμα διαχείρισης των υδατικών πόρων που τροφοδοτούν την Αθήνα, συνολικού προϋπολογισμού 198.400 ευρώ με ΦΠΑ.Το αντικείμενο του έργου αφορά τη σύνταξη και διαρκή επικαιροποίηση του «Διαχειριστικού Σχεδίου Υδατικών Πόρων για την ύδρευση της Αθήνας», όπως προβλέπεται από τις υποχρεώσεις της ΕΥΔΑΠ στο πλαίσιο της λειτουργίας του Εξωτερικού Υδροδοτικού Συστήματος. Οπως επισημαίνεται στη σύμβαση, το Διαχειριστικό Σχέδιο θα εκπονείται τόσο για την αντιμετώπιση γεγονότων κανονικής και έκτακτης λειτουργίας όσο και γεγονότων ακραίων υδρολογικών φαινομένων.Γίνεται μάλιστα σαφής αναφορά στην ανάγκη ανάπτυξης νέων εργαλείων και μεθοδολογιών για την αντιμετώπιση περιόδων ανομβρίας, φαινομένων λειψυδρίας, αλλά και ενδεχόμενης «μακροπρόθεσμης εμμονικής ξηρασίας», τα οποία «θα στηρίζονται στην εφαρμογή καινοτόμων μεθόδων ποσοτικοποίησης, προσομοίωσης και διαχείρισης της υδρολογικής αβεβαιότητας».Το έργο προβλέπει επίσης την ανάπτυξη εφαρμογής διαχείρισης, ελέγχου και ανάλυσης των δεδομένων εποπτείας και διαχείρισης του ΕΥΣ με συνεχή καταγραφή και αξιολόγηση των δεδομένων εποπτείας και λειτουργίας, όπως αποτυπώνονται σε χάρτες γεωπληροφορικών συστημάτων (στάθμες δεξαμενών Μονάδων Επεξεργασίας Νερού και ταμιευτήρων, κλπ). Με τον τρόπο αυτό θα επικαιροποιούνται διαρκώς οι εισροές και εκροές νερού, οι απώλειες, τα αποθέματα, οι καταναλώσεις καθώς και οι δείκτες απόδοσης του συστήματος.Παράλληλα στο πλαίσιο του έργου θα εκπονηθούν σχέδια και για περιπτώσεις νέων αναγκών υδροδότησης.