Νερό: ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ μετατρέπονται σε... υπερ-παρόχους - Τι σημαίνει για τιμολόγια, εργαζομένους και δήμους

Δύο... υπερ-παρόχους νερού δημιουργεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με το σχέδιο νόμου, το οποίο ανάρτησε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου. Βάσει της μεταρρύθμισης, η οποία κυοφορείται εδώ και χρόνια ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ μεγεθύνονται σημαντικά αναλαμβάνοντας δεκάδες δημοτικές επιχειρήσεις και άλλους φορείς που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν αυτόνομα, σηματοδοτώντας τη σταδιακή απομάκρυνση των δήμων από τη διαχείριση του νερού.Συγκεκριμένα, η ΕΥΔΑΠ επεκτείνει τη χωρική της αρμοδιότητα σε ολόκληρη την ηπειρωτική Αττική, καθώς και στην Αίγινα, το Αγκίστρι, τη Βοιωτία, τη Φωκίδα και την Εύβοια, με εξαίρεση τη Σκύρο. Παράλληλα αποκτά για πρώτη φορά αρμοδιότητα και στην άρδευση, αναλαμβάνοντας όχι μόνο τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης αλλά και τη διαχείριση των αρδευτικών υποδομών.414396_1Στην εταιρεία ενσωματώνονται 43 φορείς: 26 δημοτικές υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης, επτά ΔΕΥΑ, οκτώ ΤΟΕΒ και οι αρμοδιότητες άρδευσης που σήμερα ασκούνται από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας στην περιοχή της πρώην Κωπαΐδας. Αντίστοιχα, η ΕΥΑΘ επεκτείνει τη δραστηριότητά της σε ολόκληρες τις Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, αναλαμβάνοντας συνολικά 25 φορείς: πέντε δημοτικά τμήματα, οκτώ ΔΕΥΑ, έντεκα ΤΟΕΒ και έναν ΓΟΕΒ.Το νομοσχέδιο προβλέπει τη μεταφορά στις δύο εταιρείες του συνόλου της δραστηριότητας ύδρευσης και αποχέτευσης στις περιοχές που εντάσσονται στο νέο καθεστώς, μαζί με δίκτυα, εγκαταστάσεις, έργα, συμβάσεις, προσωπικό, οικονομικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις.Οι ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ αναλαμβάνουντο σύνολο του ενεργητικού και του παθητικού των παρόχων που απορροφούν (με την εξαίρεση τυχόν νομικών και φορολογικών υποχρεώσεων που αφορούν περίοδο προ της απορρόφησης), ενώ το κράτος καλύπτει τουλάχιστον το 75% των χρεών των ΔΕΥΑ προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, δηλ. για τις περιοχές της Βοιωτίας, της Φωκίδας, της Εύβοιας και των περιοχών εντός της Αττικής τουλάχιστον 34,59 εκ. ευρώ από τα συνολικά χρέη των 40,69 εκ. και για την περιοχή της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής τουλάχιστον 20,16 εκ. ευρώ από τα συνολικά χρέη των 23,71 εκ. Για την κάλυψη των αναγκών, όπως σημειώνεται, θα διατεθούν συνολικά 200 εκ. ευρώ.Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, σήμερα στην επικράτεια λειτουργούν περισσότεροι από 735 φορείς που σχετίζονται με τη διαχείριση του νερού. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η πολυδιάσπαση αυτή οδηγεί σε κατακερματισμό αρμοδιοτήτων, διαφορετικά επίπεδα υπηρεσιών, αυξημένο λειτουργικό κόστος και δυσκολία στην υλοποίηση μεγάλων επενδύσεων. Το νομοσχέδιο επιχειρεί να απαντήσει σε αυτή την εικόνα συγκεντρώνοντας περίπου 70 παρόχους γύρω από τις δύο μεγάλες εταιρείες, ενώ όπως προκύπτει από τα αναφερόμενα σε ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου, το μοντέλο αυτό θα αποτελέσει «πιλότο» για το σύνολο της μεταρρύθμισης που σχεδιάζεται και αφορά τη διαχείριση των υδάτων.Μολονότι στην περίπτωση των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, η απορρόφηση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης (ΔΕΥΑ) είναι υποχρεωτική, το σχέδιο νόμου αφήνει παράθυρο για περαιτέρω διεύρυνση των ορίων των δύο υπερ-παρόχων μέσω εθελοντικών συνενώσεων και άλλων όμορων ΔΕΥΑ. Ως κίνητρο γι' αυτό και υπό την προϋπόθεση ότι οι ενδιαφερόμενοι δήμοι θα κινηθούν ταχύτατα εντός τριμήνου λαμβάνοντας και τη σχετική έγκριση της ΡΑΑΕΥ, δίνει την ανάληψη μέρους των υπέρογκων οφειλών τους στους παρόχους ενέργειας.Για την επέκταση των δύο εταιρειών το νομοσχέδιο εισάγει τον θεσμό της «ειδικής εκ του νόμου διαδοχής». Οι δύο εταιρείες καθίστανται οι καθολικοί διαχειριστές της συγκεκριμένης δραστηριότητας στις περιοχές που εντάσσονται στο νέο καθεστώς, αναλαμβάνοντας όχι μόνο τα περιουσιακά στοιχεία αλλά και όλες τις έννομες σχέσεις που συνδέονται με την παροχή των υπηρεσιών με τη μεταφορά να πραγματοποιείται αυτοδικαίως και ατελώς, χωρίς φόρους ή άλλες οικονομικές επιβαρύνσεις.Τα τιμολόγιαΑν και στην περίπτωση του αρδευτικού νερού, το νομοσχέδιο ορίζει ρητά ότι στις περιοχές όπου οι αρμοδιότητες άρδευσης μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ ή στην ΕΥΑΘ, τα ισχύοντα τιμολόγια θα διατηρηθούν αμετάβλητα για τουλάχιστον τρία χρόνια από την ολοκλήρωση της μεταφοράς, αντίστοιχη πρόβλεψη για την ύδρευση δεν υπάρχει με το τοπίο στο ζήτημα αυτό να παραμένει θολό.Αυτό που αναφέρεται στο νομοσχέδιο είναι ότι η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων έχει την αρμοδιότητα να εγκρίνει ή να απορρίπτει τα τιμολόγια όλων των παρόχων υπηρεσιών ύδατος μέσα σε προθεσμία πενήντα ημερών από την υποβολή τους.Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ αναλαμβάνει την εποπτεία της εφαρμογής της μεθόδου κοστολόγησης και τιμολόγησης. Εφόσον διαπιστώσει ότι δεν εφαρμόζονται σωστά οι κανόνες κοστολόγησης ή ότι δε διασφαλίζεται η ορθή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου, μπορεί να ζητήσει από τον πάροχο την τροποποίηση ακόμη και τιμολογίων που έχουν ήδη εγκριθεί ή θεωρούνται σιωπηρά εγκεκριμένα.Ο οδικός χάρτης της μετάβασηςΠρώτο βήμα αποτελεί ο οικονομικός, τεχνικός και νομικός έλεγχος κάθε φορέα που συγχωνεύεται. Στόχος είναι να αποτυπωθούν με ακρίβεια η περιουσιακή κατάσταση, οι οικονομικές υποχρεώσεις, οι εκκρεμείς συμβάσεις, τα συγχρηματοδοτούμενα έργα και κάθε στοιχείο που σχετίζεται με τη λειτουργία του.Ακολουθεί η σύνταξη έκθεσης αποτίμησης, στην οποία προσδιορίζονται η καθαρή παρούσα αξία του φορέα, το προτεινόμενο τίμημα μεταβίβασης και η έκθεση υποβάλλεται στη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία έχει την αρμοδιότητα να την εγκρίνει, να ζητήσει διορθώσεις, κλπ.Έναν μήνα μετά την κοινοποίηση της απόφασης της ΡΑΑΕΥ στους ενδιαφερόμενους δήμους εκδίδεται η διαπιστωτική πράξη του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Το νομοσχέδιο θέτει ως ανώτατο χρονικό όριο τους δώδεκα μήνες από την έναρξη ισχύος του νόμου για την έκδοση της διαπιστωτικής πράξης, επιχειρώντας να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα στην εφαρμογή της μεταρρύθμισης.Περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης και συμμετοχής για τους δήμουςΤο νομοσχέδιο δίνει τη δυνατότητα σε έναν δήμο να μη μεταβιβάσει την κυριότητα συγκεκριμένων παγίων, ωστόσο η παροχή των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης δεν αναστρέφεται και εξακολουθεί να μεταφέρεται στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ. Στην περίπτωση αυτή ο δήμος διατηρεί την κυριότητα των υποδομών, αλλά οι δύο εταιρείες αποκτούν το δικαίωμα χρήσης τους για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, με την καταβολή του προβλεπόμενου ανταλλάγματος.Για τη διατήρηση διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των δήμων και των δύο εταιρειών, το νομοσχέδιο θεσπίζει τον ειδικό συντονιστή. Κάθε ΟΤΑ που υπάγεται στις νέες ρυθμίσεις ορίζει, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, έναν ειδικό συντονιστή με τριετή θητεία, η οποία μπορεί να παραταθεί για ακόμη τρία χρόνια.Ο ρόλος του, ωστόσο, παραμένει περιορισμένος και δεν συνοδεύεται από αποφασιστικές αρμοδιότητες. Δεν συμμετέχει στα διοικητικά συμβούλια της ΕΥΔΑΠ ή της ΕΥΑΘ, δεν λαμβάνει μέρος στη λήψη αποφάσεων και δεν μπορεί να δεσμεύσει τις εταιρείες ως προς την τιμολογιακή πολιτική ή τον σχεδιασμό έργων.Οι αποφάσεις των διοικητικών συμβουλίων που αφορούν τον οικείο δήμο, ιδίως για τα τιμολόγια και τον προγραμματισμό έργων υποδομής, πρακτικά θα του κοινοποιούνται προκειμένου να ενημερώνει τον δήμο, ενώ ο ίδιος μπορεί να μεταφέρει αιτήματα προς τις εταιρείες και να ζητεί την εισαγωγή σχετικών θεμάτων στην ημερήσια διάταξη των διοικητικών συμβουλίων.Παράλληλα, συγκροτείται Συμβουλευτικό Συμβούλιο Συντονιστών, στο οποίο συμμετέχουν όλοι οι ειδικοί συντονιστές. Το όργανο αυτό έχει αποκλειστικά συμβουλευτικό χαρακτήρα, καθώς οι εισηγήσεις του προς τα διοικητικά συμβούλια των δύο εταιρειών είναι ρητά μη δεσμευτικές και αφορούν κυρίως την ανταλλαγή πληροφοριών, τον συντονισμό και την υποβολή προτάσεων για τον σχεδιασμό έργων.Για τη θέση προβλέπεται μηνιαία αποζημίωση 1.000 ευρώ, η οποία καταβάλλεται από την ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, ανάλογα με την περιοχή αρμοδιότητας.Τι θα ισχύσει για τους εργαζομένουςΤο νομοσχέδιο προβλέπει ότι το προσωπικό των φορέων που εντάσσονται στο νέο μοντέλο μεταφέρεται στην ΕΥΔΑΠ ή στην ΕΥΑΘ με την ίδια εργασιακή σχέση και διατηρεί τα ίδια δικαιώματα που είχαν πριν από τη μεταφορά.Για το προσωπικό που απασχολείται με συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου συστήνονται προσωποπαγείς θέσεις, ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η εργασιακή σχέση.Παράλληλα προβλέπεται ότι οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα όπου υπηρετούν σήμερα, σε σημείο το οποίο μπορεί, πάντως, να απέχει δεκάδες χιλιόμετρα από το αρχικό. Συγκεκριμένα ορίζεται ότι για χρονικό διάστημα πέντε ετών από την ολοκλήρωση της απορρόφησης, ο νέος τόπος εργασίας μπορεί να απέχει έως και 40 χιλιόμετρα από εκείνον στον οποίο υπηρετούσαν πριν από τη μεταφορά, αυξάνοντας σε πολλές περιπτώσεις τις ανάγκες και τα κόστη μετακίνησης.