Η αλλόκοτη ιστορία της πρώτης χρήσης LSD στον κόσμο: «Ένα είδος ονειρικού κόσμου εμφανίστηκε»

Ο Δρ Άλμπερτ Χόφμαν, Ελβετός χημικός, εργαζόταν σε ένα συνηθισμένο πείραμα σε μια φαρμακευτική εταιρεία στην πόλη της Βασιλείας όταν έκανε μια τυχαία ανακάλυψη που άλλαξε τον κόσμο.

Η πρώτη του εμπειρία με αυτό που αργότερα έγινε γνωστό ως LSD ήταν ήπια και συναρπαστική. Η απόφασή του να λάβει την ψυχεδελική ουσία τρεις ημέρες αργότερα είχε ως αποτέλεσμα τρομακτικά οράματα και μία από τις πιο ασυνήθιστες διαδρομές με ποδήλατο που έχουν γίνει ποτέ.

Η ιστορία ξεκίνησε την Παρασκευή 16 Απριλίου 1943, όταν ο Χόφμαν ετοίμαζε μια νέα παρτίδα διαιθυλαμίδιο του λυσεργικού οξέος, μιας ένωσης που είχε συνθέσει για πρώτη φορά πέντε χρόνια νωρίτερα. Ο 37χρονος μελετούσε φαρμακευτικά φυτά πειραματιζόμενος με την ερυσίβη, έναν μύκητα που αναπτύσσεται στο καλαμπόκι, για να δει αν ένα φάρμακο που προέρχεται από αυτόν θα μπορούσε να βοηθήσει τις μαίες να αποτρέψουν αιμορραγίες μετά τον τοκετό. Λόγω της γερμανικής του ονομασίας, Lysergsaurediethylamid, η ένωση είναι πλέον περισσότερο γνωστή ως LSD.

Ένα ακούσιο... overdosing

Σε συνέντευξη στο BBC το 1986, ο Χόφμαν είπε ότι η απροσδόκητη πρώτη του εμπειρία με την ουσία του θύμισε «μυστικιστικές» παιδικές στιγμές σε δάση. Η αίσθηση του «να βλέπει κανείς τις πραγματικές όψεις της φύσης, την ομορφιά» τον γέμισε χαρά. Ο Χόφμαν αναρωτήθηκε αν αυτή η ευχάριστη και ονειρική κατάσταση σχετιζόταν με τους κρυστάλλους LSD που δημιουργούσε. Αν και δεν είχε καταπιεί σκόπιμα την ουσία, μπορεί να είχε έρθει σε επαφή με αυτήν στα δάχτυλά του. Αυτό θα σήμαινε ότι η ουσία ήταν εξαιρετικά ισχυρή. Αποφάσισε να το διαπιστώσει πειραματιζόμενος ο ίδιος όταν θα επέστρεφε στη δουλειά τη Δευτέρα.

Επιφυλακτικός από τη φύση του, ξεκίνησε με αυτό που πίστευε ότι ήταν η μικρότερη δόση που θα μπορούσε να έχει επίδραση. «Ξεκίνησα με 0,25 χιλιοστόγραμμα», θυμήθηκε, σχεδιάζοντας να αυξήσει την ποσότητα μόνο αν δεν συνέβαινε τίποτα. «Αλλά αυτή η πολύ μικρή δόση, η πρώτη δόση των πειραμάτων μου που είχα σχεδιάσει, ήταν πολύ, πολύ ισχυρή», είπε. Μετά τη λήψη της ουσίας, ο Χόφμαν άρχισε να αισθάνεται άρρωστος και επέστρεψε στο σπίτι του με το ποδήλατο ασταθής μέσα στους δρόμους της Βασιλείας. Καθώς η διαδρομή συνεχιζόταν, τα πράγματα έγιναν παράξενα. Η όρασή του παραμορφώθηκε σαν να κοιτούσε μέσα από καθρέφτη λούνα παρκ. Μέχρι να φτάσει στο σπίτι, η αίσθηση της πραγματικότητας είχε διαλυθεί.

Όταν ο Χόφμαν μπήκε στο καθιστικό του, σοκαρίστηκε από το πόσο τελείως διαφορετικό φαινόταν. «Το ίδιο το δωμάτιο και τα αντικείμενα μέσα σε αυτό είχαν εντελώς διαφορετικό σχήμα, διαφορετικό χρώμα, διαφορετικό νόημα», είπε στο BBC. Ακόμη και μια απλή καρέκλα έμοιαζε με «ζωντανό αντικείμενο», σαν να κινούνταν από μέσα. «Αυτό ήταν τόσο ασυνήθιστο που πραγματικά φοβήθηκα ότι είχα τρελαθεί», είπε. Οι παράξενες παραισθήσεις συνεχίστηκαν όλο το βράδυ. Μια ευγενική γειτόνισσα που του έφερε γάλα ως αντίδοτο του φάνηκε σαν να είχε μεταμορφωθεί σε μάγισσα. «Κάποιες στιγμές, ο Χόφμαν ένιωθε σαν να ήταν νεκρός και να είχε φτάσει στην Κόλαση», ανέφερε ο δημοσιογράφος του BBC. Ο χημικός άρχισε να αισθάνεται ότι επιστρέφει στον φυσιολογικό κόσμο περίπου έξι ώρες αφότου είχε πάρει για πρώτη φορά την ουσία.

Παρά αυτή την ανησυχητική εμπειρία, πήρε LSD αρκετές φορές τα επόμενα χρόνια για να παρατηρήσει τις επιδράσεις του. Η διαδρομή του με το ποδήλατο από το εργαστήριο τιμάται κάθε χρόνο στις 19 Απριλίου από ανθρώπους που εμπνέονται από το LSD, είτε επιστημονικά είτε δημιουργικά. Το 1985, ο καθηγητής Τόμας Μπ. Ρόμπερτς καθιέρωσε το όνομα «Bicycle Day» για την επέτειο.

Ο Χόφμαν ανέφερε την ανακάλυψή του στο αφεντικό του στη φαρμακευτική εταιρεία Sandoz. Από την επίδραση που είχε το LSD σε αυτόν, υπολόγισε ότι ένα κουταλάκι του γλυκού θα αρκούσε για να επηρεάσει 50.000 ανθρώπους. Είπε ότι ο ίδιος και οι συνάδελφοί του «συνειδητοποίησαν αμέσως ότι ήταν ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που θα μπορούσε να είναι χρήσιμος στην ψυχιατρική και στην έρευνα». Η Sandoz άρχισε να διανέμει το LSD σε ψυχιατρικά νοσοκομεία ως πειραματικό φάρμακο με το όνομα Delysid. Ορισμένοι ψυχίατροι το χρησιμοποίησαν σε ασθενείς για τις επιδράσεις του στο υποσυνείδητο, επιτρέποντας την απελευθέρωση καταπιεσμένων αναμνήσεων και ψυχικών συγκρούσεων.

Το LSD εξαπλώνεται σε όλο τον κόσμο

Οι επιδράσεις αυτού του ισχυρού νέου φαρμάκου τράβηξαν την προσοχή του αμερικανικού στρατού, ο οποίος ξεκίνησε ένα άκρως απόρρητο ερευνητικό πρόγραμμα με την κωδική ονομασία MK-Ultra. Ένας πολίτης που εκτέθηκε στο LSD κατά τη διάρκεια αυτής της έρευνας ήταν ο Κεν Κίζι, ο οποίος αργότερα έγραψε το «Στη Φωλιά του Κούκου». Είπε στο BBC: «Αποφάσισα ότι αυτό ήταν πολύ σημαντικό για να το αφήσουμε στα χέρια της κυβέρνησης». Εντυπωσιασμένος από τις παραισθησιογόνες ιδιότητες της ακόμη νόμιμης ουσίας, ο Κίζι άρχισε να τη διανέμει στους φίλους του και, το 1964, συγκέντρωσε μια ομάδα ομοϊδεατών γνωστή ως Merry Pranksters και ξεκίνησε ένα ταξίδι στις ΗΠΑ με ένα πολύχρωμο λεωφορείο. Το LSD διέρρεε από τα εργαστήρια σε όλη τη χώρα και τροφοδοτούσε την αντικουλτούρα.

Μέχρι τότε ήταν γνωστό ότι οι χρήστες κινδύνευαν να βιώσουν λεγόμενα «bad trips», τρομακτικά σπιράλ πανικού και φόβου που μπορούν να προκαλέσουν μακροχρόνια ψυχολογική βλάβη. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί που το έπαιρναν ήταν ενθουσιώδεις για τις δυνατότητές του να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο.

Ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του ήταν ο πρώην ψυχολόγος του Harvard Τίμοθι Λίρι, του οποίου το σύνθημα «turn on, tune in, drop out» έγινε χαρακτηριστικό της ψυχεδελικής εποχής. Ο λίρι είχε γράψει στην ελβετική φαρμακευτική εταιρεία το 1963 για να παραγγείλει 100 γραμμάρια LSD, αρκετά για δύο εκατομμύρια δόσεις. Η επιστολή απευθυνόταν στον Χόφμαν. Ήδη ανήσυχος για την μη ιατρική κατάχρηση της ανακάλυψής του, ο Χόφμαν συμβούλεψε τη Sandoz να μην προμηθεύσει τον Λίρι. «Κατάλαβα αμέσως ότι θα ήταν επικίνδυνο, επειδή μια ουσία με τόσο βαθιά επίδραση πρέπει να χρησιμοποιείται προσεκτικά», είπε στο BBC.

Ο Χόφμαν σημείωσε ότι τα παραισθησιογόνα είχαν χρησιμοποιηθεί για αιώνες από αρχαίους πολιτισμούς και αυτόχθονες κοινότητες, αλλά μόνο σε θρησκευτικά πλαίσια και πάντα «στα χέρια του σαμάνου, όχι του κοινού». Στη σύγχρονη κοινωνία, πρόσθεσε, το αντίστοιχο του σαμάνου είναι ο ψυχίατρος, και τέτοια φάρμακα «πρέπει να παραμένουν στα χέρια του σαμάνου». Γι’ αυτό φοβόταν από την αρχή ότι «κακά πράγματα θα μπορούσαν να συμβούν» από απερίσκεπτη χρήση, φόβος που αργότερα δικαιώθηκε.

Το LSD στο σήμερα

Μέχρι το 1969, πάνω από ένα εκατομμύριο Αμερικανοί εκτιμάται ότι είχαν δοκιμάσει LSD χωρίς ιατρική επίβλεψη. Πολλοί βίωσαν τη σκοτεινή πλευρά των επιδράσεών του, αλλά ο Χόφμαν έλεγε ότι δεν ένιωσε ποτέ ενοχή επειδή «δεν είναι το LSD που είναι κακό». Όταν χρησιμοποιείται σωστά, υποστήριζε, δεν είναι επιβλαβές. Γίνεται «πολύ, πολύ επικίνδυνο» μόνο όταν λαμβάνεται απρόσεκτα και χωρίς σεβασμό για τη «βαθιά του επίδραση στην κοινωνία και ακόμη και στη συνείδηση». Όμως, με τόσους πολλούς ανθρώπους να το χρησιμοποιούν απρόσεκτα και με αυξανόμενες αναφορές στα μέσα ενημέρωσης για τις βλαβερές του επιπτώσεις, η νομική ρύθμιση έγινε αναπόφευκτη. Το LSD τέθηκε υπό αυστηρό διεθνή έλεγχο με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τις Ψυχοτρόπες Ουσίες το 1971 και απαγορεύτηκε σε πολλές χώρες.

Σήμερα, το LSD είναι παράνομο σχεδόν σε κάθε χώρα του κόσμου και όπου επιτρέπεται για ιατρική έρευνα, παραμένει αυστηρά ελεγχόμενο. Η ισχυρή του επίδραση στο μυαλό και ο κίνδυνος μακροχρόνιων ανακλήσεων (flashbacks) το έχουν κατατάξει μαζί με ουσίες όπως η κοκαΐνη και η ηρωίνη για υψηλό κίνδυνο κατάχρησης. Ο Χόφμαν πέθανε το 2008 σε ηλικία 102 ετών. Είπε στο BBC ότι η κύρια επίγνωση που απέκτησε από την εμπειρία του με το LSD ήταν ότι «η πραγματικότητα δεν είναι κάτι σταθερό αλλά μάλλον αμφίσημη». Είπε: «Πριν, πάντα πίστευα ότι υπάρχει μόνο μία πραγματικότητα, μια αληθινή πραγματικότητα, και τότε συνειδητοποίησα ότι υπάρχουν και άλλες διαστάσεις».

Παρότι ο τίτλος της αυτοβιογραφίας του, «LSD: My Problem Child», αντανακλούσε τη διττή του στάση απέναντι στην ουσία, διατήρησε την πίστη του στη θεραπευτική της δυνατότητα. Έγραψε: «Πιστεύω ότι αν οι άνθρωποι μάθουν να χρησιμοποιούν πιο σοφά την ικανότητα του LSD να προκαλεί οράματα, υπό κατάλληλες συνθήκες, στην ιατρική πράξη και σε συνδυασμό με τον διαλογισμό, τότε στο μέλλον αυτό το προβληματικό παιδί μπορεί να γίνει ένα θαυματουργό παιδί».

Διαβάστε ακόμη

Wall Street Journal: Η Ευρώπη καταστρώνει πλάνο για ΝΑΤΟ χωρίς Ηνωμένες Πολιτείες - Το τελικό «ok» της Γερμανίας

Νεκρή 19χρονη στην Κεφαλονιά: «Καθάρισαν τον χώρο, έκρυψαν το κινητό της» - Νέα στοιχεία για τους συλληφθέντες στην υπόθεση θανάτου της Μυρτούς

Ολοκληρώθηκε επιτυχώς ο εμβολισμός του ανευρύσματος - Κρίσιμες οι επόμενες ώρες για τον Γιώργο Μυλωνάκη

Τουρκία: Νέο περιστατικό με πυροβολισμούς σε σχολείο - Αναφορές για 4 νεκρούς και 20 τραυματίες