Κοινωνική Πολιτική: Ανταπόκριση ως επένδυση ή ως επούλωση;

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με αρκετή προσπάθεια και αγώνα, η κοινωνική πολιτική, λαμβάνει τον σημαίνοντα και καθοριστικό ρόλο που της αναλογεί ως στρατηγικό και πολιτικό εργαλείο ανάπτυξης για κάθε κοινωνία.

Οι αιτίες είναι προφανείς. Μεταξύ πολλών άλλων καταγράφονται οι πολλαπλές κοινωνικο-οικονομικές μεταβολές, η πανδημική κρίση, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις και αναταραχές που έχουν ως αποτέλεσμα μεταναστευτικές ροές, δημογραφική πρόκληση, γήρανση του πληθυσμού και άλλα.

Τα οφέλη της κοινωνικής πολιτικής ως επένδυση και όχι ως «φάρμακο» είναι πολλαπλάσια. Και αυτό γιατί ένα ισχυρό κοινωνικό δίχτυ αυξάνει την εμπιστοσύνη των πολιτών, μειώνει τις ανισότητες, ενισχύει την κοινωνική συνοχή - μια από τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ - και βοηθά να αντιμετωπιστούν με πιο ανθεκτικό τρόπο οι κρίσεις και οι προκλήσεις του μέλλοντος.

Η κοινωνική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτει σήμερα ένα εκτεταμένο σύνολο εργαλείων, χρηματοδοτικών μηχανισμών και στρατηγικών κατευθύνσεων. Και οι πολιτικοί, διοικητικοί και τεχνοκρατικοί μηχανισμοί των θεσμών του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος που ασχολούνται με την Ευρωπαϊκή Κοινωνική Πολιτική τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όσο και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πιστώνονται με βούληση και όραμα για ένα συντονισμένο, μακροχρόνιο σχεδιασμό σε ένα περιβάλλον ταχέως μεταβαλλόμενων κοινωνικών αναγκών.

Σαφέστατα, το ευρωπαϊκό μοντέλο κοινωνικής πολιτικής χρήζει βελτίωσης καθώς η όλη δομή χαρακτηρίζεται από γραφειοκρατία και δαιδαλώδεις διαδικασίες που προκαλούν διοικητικές καθυστερήσεις, με συνεπακόλουθο την απώλεια πολύτιμων πόρων. Ιδίως σε τομείς όπου οι κοινωνικές ανάγκες εξελίσσονται ταχύτερα από τους πολιτικούς και διοικητικούς κύκλους, η καθυστέρηση μετατρέπεται σε δομικό πρόβλημα πολιτικής.

Η απλοποίηση των διαδικασιών για τη μέγιστη δυνατή απορρόφηση κοινωνικών κονδυλίων από τα κράτη-μέλη αναδεικνύεται ως ένα εκ των πλέον σημαντικών αιτημάτων σε σχέση με τους σχεδιασμούς για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, ιδιαίτερα σε μια Ευρώπη που η δημογραφική γήρανση έχει μεταβάλει την ηλικιακή δομή του ευρωπαϊκού πληθυσμού, με τα κράτη μέλη να πιέζονται στους τομείς της υγείας, της φροντίδας, των εξειδικευμένων κέντρων αποκατάστασης, της εξεύρεσης φροντιστών και της κατάρτισης τους. Σε μια Ευρώπη με μια δυσμενή δυναμική στον τομέα της νευροαναπτυξιακής υγείας και ειδικότερα στη ραγδαία αύξηση των διαγνώσεων αυτισμού, η οποία έχει ήδη δημιουργήσει αυξημένες και διαχρονικές ανάγκες πέραν από την υγεία και τη φροντίδα και στην υποστηριζόμενη διαβίωση.

Και ενώ οι πολιτικές επιλογές θα ορίσουν την κατεύθυνση της κοινωνικής πολιτικής, ταυτόχρονα δεν πρέπει να είμαστε αγνώμονες και να διακατεχόμαστε από ειλικρίνεια και πλήρη αυτογνωσία: Το γεγονός ότι υπάρχουν πόροι που έχουν αξιοποιηθεί μεταξύ άλλων για τη δημιουργία δομών, οικογενειακού τύπου για παιδιά υπό τη φροντίδα του κράτους, κέντρα ημέρας για άτομα με αναπηρίες, για ενήλικα άτομα με αναπηρία που αποφοιτούν από ειδικά σχολεία, για δομές 24ωρης φροντίδας, σχέδια για επιχορήγηση διδάκτρων για βρεφονηπιακούς σταθμούς, κέντρα απασχόλησης ηλικιωμένων, χρηματοδοτήσεις για υπηρεσίες προς ΑμεΑ, αποτελούν καλές πρακτικές της ΕΕ για τις οποίες χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, θα πρέπει να χρωστάμε παντοτινή ευγνωμοσύνη που ανήκουμε σε αυτό το οικοδόμημα και έχουμε αυτή τη δυνατότητα ανάπτυξης.

Σαφέστατα υπάρχουν εξαίρετες παρεμβάσεις τόσο στα προαναφερθέντα θέματα, όσο και σε άλλα. Για παράδειγμα ο κοινωνικός αποκλεισμός και ο στιγματισμός. Ένα τεράστιο θέμα για το οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αναλώνουν πράγματι διοικητικό χρόνο εξεύρεσης λύσεων, διαθέτουν εργαλεία, τα οποία κάθε κράτος-μέλος αξιοποιεί, έστω μέσω των γραφειοκρατικών διαδικασιών και ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων. Και είναι ευχής έργο το ότι υπάρχουν και διατίθενται έτσι ώστε να είμαστε σε θέση να βελτιώνουμε την κοινωνική μας πολιτική.

Την ίδια ώρα, σε εθνικό επίπεδο, η κοινωνική πολιτική στον δημόσιο διάλογο εξακολουθεί να προκύπτει ως θέμα συζήτησης κυρίως ως μέσο ανταπόκρισης σε κάποιο συγκεκριμένο κοινωνικό φαινόμενο ή συμβάν, από αρκετούς αντιμετωπίζεται αποσπασματικά και όχι ως ολιστική πολιτική, για άλλους είναι κόστος ή σπατάλη και για τους περισσότερους αναλυτές τοποθετείται στο περιθώριο των πιο «σοβαρών» ή «μεγάλων» πολιτικών επιλογών, αντιμετωπιζόμενη κυρίως ως πεδίο διαχείρισης αναγκών και όχι ως στρατηγικό εργαλείο ανάπτυξης.

Η προσέγγιση αυτή, δεν αντανακλά ούτε την έκταση των κοινωνικών μεταβολών που συντελούνται στην Ευρώπη, ούτε τη σημασία που έχει η κοινωνική πολιτική για τη μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα και κοινωνική συνοχή.

Κοινωνική προστασία, πρόσβαση στην υγεία και στην ψυχική υγεία, ενεργή αγορά εργασίας και κατάρτιση, μέτρα αντιμετώπισης της ανεργίας, πολιτικές ενσωμάτωσης, αντιμετώπισης του κοινωνικού αποκλεισμού, ενεργούς γήρανσης, διευκόλυνσης οικογενειών, κοινωνικής συμπερίληψης παιδιών μέσω προγραμμάτων και κέντρων ημερήσιας φροντίδας, ενίσχυσης ασθενέστερων τάξεων, συμβάλλουν βραχυπρόθεσμα, αλλά πολύ περισσότερο μακροπρόθεσμα σε υγιείς, ανθεκτικές και παραγωγικές κοινωνίες. Η εργασία είναι ο πυλώνας της ανάπτυξης και η στήριξη των πιο ευάλωτων δεν αποτελεί απλώς μια δαπάνη, αλλά επένδυση στον ίδιο τον Άνθρωπο.

Ξεφεύγοντας από τη στενή οπτική της «επούλωσης πληγών», η οποία σαφώς και περιλαμβάνεται στην ευρύτερη ολιστική στρατηγική, η κοινωνική πολιτική δεν είναι λοιπόν απλώς πολυδιάστατη. Είναι ένα κεφάλαιο στο οποίο κάθε κοινωνία οφείλει να αντικρίσει ως κοινωνική ανάπτυξη και να επενδύσει αφειδώλευτα. Αποτελεί επένδυση, και μάλιστα με μακροπρόθεσμα οφέλη που μεταφράζονται και σε αριθμούς.

Διαβάστε ακόμη

Ραγδαίες εξελίξεις: Συνελήφθη ξανά ο ιδιοκτήτης του εργοστασίου «Βιολάντα» για την πολύνεκρη έκρηξη

Έκθεση πέντε χωρών για θάνατο Ναβάλνι: «Δηλητηριάστηκε με τοξίνη βατράχου - Η Ρωσία είχε τα μέσα για να τον σκοτώσει»

Έκτακτο δελτίο επιδείνωσης του καιρού: Νέα πορτοκαλί προειδοποίηση για ισχυρές βροχές

Solo Valentine: Ναι, μπορείς να βγεις ραντεβού με τον εαυτό σου και να περάσεις τέλεια