Το γέρικο σκυλί και τα παλιά κόλπα

Υπάρχει μια παλιά φράση που λέει πως δεν μπορείς να μάθεις νέα κόλπα σε ένα γέρικο σκυλί. Ισως, όμως, το ζήτημα να βρίσκεται αλλού.

Στον αθλητισμό, για παράδειγμα, συμβαίνει κάτι που είναι λογικό και σύνηθες. Ενας αθλητής δουλεύει καθημερινά για να μάθει. Νέα τεχνική, νέο σύστημα, καλύτερη φυσική κατάσταση, καλύτερη διαχείριση της πίεσης.

Ο προπονητής προσπαθεί να προσθέσει.

Να χτίσει πάνω σε όσα ήδη υπάρχουν.

Πόσο συχνά, όμως, αναρωτιόμαστε αν και τι πρέπει πρώτα να "ξεχαστεί" από το ίδιο το νεαρό άτομο πριν μάθει;

Ένας νέος άνθρωπος που μπαίνει σε μια ακαδημία ή ομάδα δεν φέρνει μόνο ένα σώμα έτοιμο να προπονηθεί. Φέρνει μαζί του έναν μικρό κόσμο. Τον τρόπο με τον οποίο έμαθε να αντιλαμβάνεται την ήττα, τη νίκη, την αποτυχία, τον αντίπαλο, την επιτυχία. Φέρνει φράσεις που άκουσε στο σπίτι: «μην αφήσεις κανέναν να σε περάσει», «ο δεύτερος είναι ο πρώτος χαμένος», «δείξε ότι είσαι καλύτερος», «μη γκρινιάζεις», «οι άλλοι θέλουν να σε εκμεταλλευτούν». Φέρνει, ακόμη φόβους και ανασφάλειες που μπορεί κανείς να μην έχει αντιληφθεί.

Και εμείς, πολλές φορές, του λέμε απλώς: ξεκίνα προπόνηση.

Ίσως θα έπρεπε, πριν του μάθουμε πώς να τρέχει, να σουτάρει ή να αγωνίζεται, να του δώσουμε λίγο χρόνο για να καταλάβει γιατί αγωνίζεται. Οχι για να τον «διορθώσουμε», ούτε επειδή θεωρούμε ότι κάθε νεος άνθρωπος κρύβει κάποιο πρόβλημα, αλλά για να του δώσουμε τη δυνατότητα να γνωρίσει τον εαυτό του από μια άλλη οπτική.

Ενας αθλητικός ψυχολόγος, ένας κατάλληλα εκπαιδευμένος σύμβουλος, άνθρωποι που γνωρίζουν την παιδική και εφηβική ανάπτυξη και όχι μόνο, μπορούν να βοηθήσουν όχι δημιουργώντας ένα ακόμη τεστ που θα βαθμολογεί το παιδί, αλλά ανοίγοντας μια συζήτηση. Τι πιστεύεις για τον ανταγωνισμό; Τι σημαίνει για σένα να χάνεις; Τι αισθάνεσαι όταν κάποιος παίζει καλύτερα; Εξαρτάται η αξία σου από το αποτέλεσμα;

Και κυρίως: ποια από αυτά που έμαθες μέχρι σήμερα θέλεις πραγματικά να κρατήσεις;

Αυτό είναι ίσως το κομμάτι της γενικότερης εκπαίδευσης που παραμελούμε περισσότερο. Διδάσκουμε συνεχώς την απόκτηση γνώσης και σπανιότερα την επιλογή της. Θεωρούμε ότι η εξέλιξη είναι να προσθέτεις. Μπορεί όμως να είναι και το αντίθετο: να ξεχωρίζεις τα αγριόχορτα από τα λουλούδια.

Αυτό δεν σημαίνει οτι αυτά που μας δίδαξαν οι προηγούμενες γενιές είναι ακατάλληλα.

Το αντίθετο. Το σπίτι δίνει ρίζες. Αλλά μαζί με τις ρίζες πρέπει να δίνει και τα αντίστοιχα φτερά.

Η οικογένεια δίνει αξίες, μνήμη, στήριξη και ταυτότητα. Αλλά η πραγματική ενηλικίωση αρχίζει όταν αποκτούμε και το δικαίωμα να εξετάσουμε ποιες από αυτές τις ρίζες θέλουμε να κρατήσουμε και ποιες διδαχές, όσο καλοπροαίρετες και αν είναι, μας εμποδίζουν από το να εξελιχθούμε με βάση την προσωπικότητά και την ατομικότητά μας.

Αυτό αφορά σαφώς τον αθλητή,αλλά δεν αφορά μόνο τον αθλητισμό.

Αφορά τον μαθητή που φοβάται να κάνει λάθος, τον εργαζόμενο που πιστεύει ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύει την αξία του, τον άνθρωπο που μπαίνει σε μια σχέση κουβαλώντας συμπεριφορές που θεωρούσε φυσιολογικές επειδή τις είδε μεγαλώνοντας. Αφορά όλους μας. Γιατί η μόρφωση και η παιδεία δεν είναι μόνο όσα μαθαίνουμε.Είναι και η ικανότητα να ξανακοιτάζουμε όσα μάθαμε.

Ισως, λοιπόν, ο πραγματικά καλός προπονητής, ο καλός εκπαιδευτικός, ακόμη και ο καλός γονιός, να μην είναι εκείνος που τροφοδοτεί περισσότερο τον μαθητευόμενο αλλά να είναι εκείνος που τον βοηθά να έχει και προσωπικό χώρο.

Να αφήσει κάτω έναν φόβο. Μια λανθασμένη πεποίθηση. Μια ανάγκη να νικά διαρκώς. Εναν τρόπο σκέψης που κάποτε τον προστάτευσε αλλά σήμερα τον περιορίζει. Και η τελική επιλογή να είναι δική του.

Για να μπορέσει μετά να μάθει κάτι καινούργιο.

Μπορεί τελικά να μη γίνεται να μάθουμε νέα κόλπα στο "γέρικο σκυλί", αλλά σίγουρα μπορούμε να βοηθήσουμε το νέο να μάθει αυτά που το ίδιο προτιμά.

Διαβάστε ακόμη

Τη Δευτέρα η κηδεία του Γιώργου Μαζωνάκη - Οι γιατροί έψαχναν στο ΑΙ πώς να τον επαναφέρουν

Πέθανε το ιστορικό στέλεχος του ΚΚΕ, Σπύρος Χαλβατζής

«Ευτυχώς που δεν παντρεύτηκα»: Πώς η οικονομία της μοναξιάς στην Κίνα προσφέρει μια ματιά στο μέλλον

Μικρός πιανίστας συγκίνησε παίζοντας τη μελωδία από το «Ώρες μικρές» του Γιώργου Μαζωνάκη στο Σύνταγμα