Υγεία: Γνωρίστε τους «Super-Αgers» - Αυτές είναι οι συνήθειες τους για να είναι 20 χρόνια νεότεροι στην βιολογική ηλικία

Είναι ένα από τα θεμελιώδη ερωτήματα που απασχολούν τους επιστήμονες στον χώρο της υγείας εδώ και δεκαετίες: πώς μπορούμε να προβλέψουμε πόσο θα ζήσει κάποιος; Και όταν ορισμένοι άνθρωποι δείχνουν από τη φύση τους νεότεροι από την ηλικία τους ή φτάνουν τα 100 έτη, ποιο είναι το μυστικό τους; Είναι άραγε γραμμένο στο DNA τους, είναι απλώς τύχη ή μήπως μπορούμε να μάθουμε κάτι από τον τρόπο ζωής τους για να ενισχύσουμε τη δική μας υγεία, τη μακροζωία αλλά και την εμφάνισή μας;

Αυτή η συζήτηση συναρπάζει τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό ειδικών που εργάζονται στην επιστήμη της μακροζωίας, τον τομέα δηλαδή της υγιούς γήρανσης. Για χρόνια, διάφορες μελέτες έχουν αναλύσει τεράστιο αριθμό ανθρώπων –συμπεριλαμβανομένων των λεγόμενων «super-agers» που ζουν εντυπωσιακά πολλά και υγιή χρόνια– για να εξετάσουν τους παράγοντες που επηρεάζουν τη γήρανση. Μας συμφέρει να συμπεράνουμε ότι το θέμα είναι σε μεγάλο βαθμό εκτός του ελέγχου μας και ότι τα γονίδια που κληρονομούμε καθορίζουν τη διάρκεια της ζωής μας. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν κάτι μάλλον αναπάντεχο: ότι η γενετική μας ταυτότητα, η οποία ορίζει τα πάντα, από το χρώμα των ματιών μέχρι την προδιάθεση για ασθένειες, συμβάλλει στην πραγματικότητα μόνο κατά περίπου 20%.

Ο τρόπος ζωής –δηλαδή η διατροφή και η άσκηση– θεωρείται συντριπτικά πιο σημαντικός. Μελέτες υποδηλώνουν επίσης ότι αν φαίνεστε τουλάχιστον πέντε χρόνια νεότεροι από την πραγματική σας ηλικία, μπορεί να διατρέχετε μικρότερο κίνδυνο για ορισμένες από τις πιο κοινές παθήσεις της γήρανσης, από την οστεοπόρωση μέχρι τις πνευμονοπάθειες, την απώλεια ακοής και τον καταρράκτη. Η νεανική εμφάνιση έχει επίσης συνδεθεί με καλύτερες δεξιότητες σκέψης και μνήμης. Για να το διαπιστώσει αυτό στην πράξη, η Δρ Έλι Κάνον, αρθρογράφος της Mail on Sunday, ζήτησε από τους αναγνώστες να επικοινωνήσουν μαζί της αν πίστευαν ότι φαίνονται νεότεροι από την ηλικία τους.

Δεκάδες άνθρωποι ηλικίας από 62 έως 90 ετών έστειλαν φωτογραφικές αποδείξεις και η εφημερίδα Daily Mail μίλησε με τρεις από αυτούς, οι οποίοι φαίνονται πολύ πιο νέοι από όσο αναγράφει το διαβατήριό τους. Οι εμπειρίες τους συνθέτουν μια ενδιαφέρουσα εικόνα των παραγόντων που επηρεάζουν την υγιή γήρανση. Όλοι τους, για παράδειγμα, μαγειρεύουν μόνοι τους και αποφεύγουν τις πολύ επεξεργασμένες τροφές. Κανείς δεν είναι υπέρβαρος ούτε αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας, και κανείς δεν καπνίζει ούτε πίνει πολύ αλκοόλ. Σε κάθε περίπτωση, ζουν γεμάτες και κοινωνικές ζωές με ευρύ κύκλο φίλων. Οι περισσότεροι ασκούνται τακτικά ή τουλάχιστον παραμένουν δραστήριοι. Σίγουρα κανένας τους δεν βλέπει την ηλικία του ως εμπόδιο για να ζει τη ζωή του στο έπακρο, και όλοι βλέπουν τον κόσμο μέσα από έναν θετικό και αισιόδοξο φακό.

Ενώ ορισμένοι έχουν γονείς ή παππούδες που έζησαν μέχρι τα 90 τους και παραπάνω, άλλοι κατάφεραν να φτάσουν σε μεγάλη ηλικία παρά το γεγονός ότι έχασαν γονείς και αδέλφια πολύ νωρίτερα. Αυτό σημαίνει ότι ίσως όλοι θα μπορούσαμε να μάθουμε κάτι από αυτούς.

Όπως το έθεσε ο 76χρονος Μπάρι Σκουάνς, ένας αυτοαποκαλούμενος «αιώνιος αισιόδοξος»: «Ποτέ δεν θεωρώ τη ζωή δεδομένη, την αρπάζω και με τα δύο χέρια και τη ζω στο έπακρο».

Μια άλλη αναγνώστρια, η 72χρονη Γκίλι Κόγκλαν, η οποία την προηγούμενη νύχτα της συνέντευξης ήταν σε συναυλία και επέστρεψε στις 2 τα ξημερώματα, δήλωσε: «Τίποτα δεν με τρομάζει περισσότερο από τη ρουτίνα ή το να “νοικοκυρευτώ”. Θα είμαι ο εαυτός μου για πάντα – η ηλικία μου είναι εντελώς άσχετη».

Είναι επίσης ενθαρρυντικό το κύριο μήνυμα των ειδικών ότι ποτέ δεν είναι αργά για αλλαγές που θα μπορούσαν όχι μόνο να παρατείνουν τη ζωή σας, αλλά και να σας χαρίσουν περισσότερα χρόνια καλής υγείας. Η καθηγήτρια Ιλάρια Μπελαντουόνο από το Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ εξηγεί ότι αν φαίνεστε νεότεροι, αυτό μπορεί να είναι ένας δείκτης για το τι συμβαίνει στο υπόλοιπο σώμα σας. Σίγουρα σημαίνει ότι είστε υγιείς, οι μύες σας είναι σε καλύτερη κατάσταση και δεν έχετε πρόωρες ρυτίδες από το κάπνισμα ή άλλες ανθυγιεινές συνήθειες. «Αλλά ποτέ δεν είναι αργά για να αρχίσετε να είστε υγιείς. Μπορείτε να επιβραδύνετε τη γήρανση ή να την επιταχύνετε, ανάλογα με το τι κάνετε», προσθέτει.

Πολλά από όσα γνωρίζουν οι ειδικοί για την καλή γήρανση προέρχονται από τις λεγόμενες «Μπλε Ζώνες» –γεωγραφικές περιοχές όπως η Σαρδηνία στην Ιταλία και η Οκινάουα στην Ιαπωνία– όπου οι άνθρωποι ζουν, κατά μέσο όρο, τις μεγαλύτερες και υγιέστερες ζωές στον κόσμο, ξεπερνώντας συχνά τα 100 χρόνια. Αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από το μέσο προσδόκιμο ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο, που είναι τα 79,1 έτη για τους άνδρες και τα 83 για τις γυναίκες. Οι κάτοικοι αυτών των κοινοτήτων μοιράζονται βασικά χαρακτηριστικά: η διατροφή τους είναι πλούσια σε όσπρια (φακές, φασόλια), φρέσκα φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής αλέσεως. Διατηρούν τις μερίδες μικρές και δεν τρώνε μέχρι να νιώσουν εντελώς χορτάτοι.

Ο Δρ Άντριου Στιλ σημειώνει ότι οι μελέτες δείχνουν συνεπώς πως οι άνθρωποι που παίρνουν πρωτεΐνες από όσπρια και ξηρούς καρπούς κερδίζουν επιπλέον χρόνια ζωής και υγείας. Αυτή η διατροφή έχει τέτοιο αντίκτυπο επειδή είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, ένα κρίσιμο θρεπτικό συστατικό που ενισχύει την υγεία του εντέρου. Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι επεξεργασμένες τροφές συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο χρόνιων ασθενειών και πρόωρο θάνατο. Μια μεγάλη μελέτη διαπίστωσε πέρυσι ότι οι άνθρωποι που κατανάλωναν τις περισσότερες υπερ-επεξεργασμένες τροφές ήταν επιρρεπείς σε ταχύτερη βιολογική γήρανση.

Η δραστηριότητα –τόσο κοινωνική όσο και σωματική– είναι επίσης κρίσιμη. Οι άνθρωποι στις Μπλε Ζώνες έχουν μια πολύ ενεργή ζωή και αίσθηση σκοπού, ενώ είναι ριζωμένοι στην κοινότητα με πολλές κοινωνικές επαφές. Είναι δραστήριοι όχι απαραίτητα επειδή πηγαίνουν γυμναστήριο, αλλά επειδή μπορεί να φροντίζουν έναν λαχανόκηπο ή να βγαίνουν κάθε μέρα με φίλους για περπάτημα. Οι αναγνώστες της Mail on Sunday επιβεβαίωσαν αυτό το μοντέλο. Ο κ. Σκουάνς παίζει γκολφ, περπατάει και κάνει ποδήλατο, ενώ ασχολείται με το ερασιτεχνικό θέατρο για πάνω από 50 χρόνια, κάτι που κρατά το μυαλό του σε εγρήγορση λόγω της αποστήθισης ρόλων. Η Γκίλι Κόγκλαν παραμένει πολυάσχολη προωθώντας τη βιογραφία του συζύγου της, Τζον (ντράμερ των Status Quo), και δηλώνει ότι η λέξη «συνταξιοδότηση» δεν επιτρέπεται στο σπίτι τους.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι «ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσετε» την άσκηση. Ακόμα και το να σηκώνεστε μια φορά την ώρα για ένα σύντομο περπάτημα ή να κάνετε μερικά καθίσματα κάθε 15 λεπτά μπορεί να βοηθήσει. Επιπλέον, η αισιόδοξη κοσμοθεωρία συνδέεται στενά με τη μακροζωία. Μια μεγάλη αμερικανική μελέτη του 2019 διαπίστωσε ότι οι πιο αισιόδοξοι άνθρωποι είχαν σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες να ζήσουν πάνω από τα 85. Οι ειδικοί λένε ότι δεν είναι η αισιοδοξία από μόνη της που παρατείνει τη ζωή, αλλά το γεγονός ότι οι αισιόδοξοι άνθρωποι τείνουν να ασκούνται περισσότερο, να τρέφονται υγιεινά και να κοινωνικοποιούνται, ενώ διαχειρίζονται καλύτερα το στρες.

Τέλος, αν και η γενετική παίζει αναμφίβολα ρόλο –με κάποιες μελέτες να ανεβάζουν το ποσοστό της ακόμα και στο 50%– ένα μέρος αυτού μπορεί να είναι πολιτισμικό. Οι οικογένειες μοιράζονται κοινή κουλτούρα και οι άνθρωποι τείνουν να ακολουθούν παρόμοιο τρόπο ζωής με τους γονείς τους. Αν οι γονείς σας μαγείρευαν υγιεινά και ήταν δραστήριοι, πιθανότατα θα κάνετε το ίδιο. Ή μπορείτε να επιλέξετε να γίνετε το δικό σας παράδειγμα, όπως η Γκίλι, που συμβουλεύει: «Η θεωρία μου για να μένεις νέος βασίζεται στα τρία S: sunshine (ήλιος), shopping (ψώνια) και sex. Συνεχίστε να διασκεδάζετε πολύ».

Πηγή: athensmagazine.gr

Διαβάστε ακόμη

Τα συγκλονιστικά σημειώματα των 200 στην Καισαριανή - «Πατερούλη, πάω για εκτέλεση, να 'σαι περήφανος για το μονάκριβο γιο σου»

Τέμπη: Άμεσες εκταφές 9 σορών ζητά η Εισαγγελία Πρωτοδικών Λάρισας - «Κοροϊδία» καταγγέλλει η Καρυστιανού

Στον κύκλο του Έπσταϊν και η Ναόμι Κάμπελ - Ο ρόλος της στη «στρατολόγηση» κοριτσιών

Ρόμπερτ Ντιβάλ: Πέθανε ο θρυλικός ηθοποιός σε ηλικία 95 ετών