Εθνικές ομάδες ή… μεταγραφικά funds; To stop της World Athletics στην Τουρκία βάζει τέλος στη «βιομηχανία υπηκοοτήτων» στον παγκόσμιο στίβο
Γιατί η διεθνής ομοσπονδία στίβου έβαλε φρένο στο τουρκικό σχέδιο που θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου🕛 χρόνος ανάγνωσης: 8 λεπτά ┋
Γράφει ο Γιάννης Σκόκας
Η World Athletics δεν απέρριψε απλώς 11 αιτήματα αλλαγής αθλητικής υπηκοότητας προς την Τουρκία. Στην πράξη, έβαλε φρένο σε ένα οργανωμένο σχέδιο άμεσης ενίσχυσης της εθνικής ομάδας στίβου ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Άντζελες το 2028.
Στην απόφασή του, το αρμόδιο πάνελ έκανε λόγο για «συντονισμένη στρατηγική στρατολόγησης» από την τουρκική κυβέρνηση, μέσω ενός κρατικά χρηματοδοτούμενου συλλόγου, με στόχο να προσελκύσει ξένους αθλητές με προσοδοφόρα συμβόλαια προκειμένου να τους παρουσίασει υπό την τουρκική σημαία στις μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις. Η World Athletics έκρινε ότι αυτό το μοντέλο συγκρούεται με τον πυρήνα των κανονισμών της, δηλαδή με την απαίτηση να υπάρχει πραγματική και ουσιαστική σύνδεση ανάμεσα στον αθλητή και τη χώρα που εκπροσωπεί.
Η λίστα των 11 ονομάτων δείχνει και το εύρος του σχεδίου μαζικής εθνικοποίησης από την Τουρκία. Ανάμεσά τους βρίσκονται η πρώην παγκόσμια ρέκορντγουμαν και ασημένια Ολυμπιονίκης του μαραθωνίου Μπρίτζιντ Κόσγκεϊ, ο ασημένιος Ολυμπιονίκης των 5.000 μ. Ρόναλντ Κουεμόι, αλλά και τέσσερις εξαιρετικοί Τζαμαϊκανοί αθλητές: ο χρυσός Ολυμπιονίκης της δισκοβολίας Ρότζε Στόνα, ο ασημένιος Ολυμπιονίκης του μήκους Γουέιν Πίνοκ, ο χάλκινος Ολυμπιονίκης της σφαιροβολίας Ρατζίντρα Κάμπελ και ο παγκόσμιος ρέκορντμαν κάτω των 20 ετών και τέταρτος στο τριπλούν στους Ολυμπιακούς του Παρισιού, Τζέιντον Χίμπερτ. Η απόφαση της World Athletics δεν απαγορεύει στους εν λόγω αθλητές να ζουν ή να αγωνίζονται στην Τουρκία σε διεθνή μίτινγκ, αλλά τους κλείνει την πόρτα της εκπροσώπησης της χώρας σε Ολυμπιακούς Αγώνες, Παγκόσμια και Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα.
Η λίστα των 11 που… κόπηκαν
- Ρότζε Στόνα (Τζαμάικα) – Δισκοβολία
- Μπρίτζιντ Κόσγκεϊ (Κένυα) – Μαραθώνιος
- Γουέιν Πίνοκ (Τζαμάικα) – Άλμα εις μήκος
- Ρόναλντ Κουεμόι (Κένυα) – 5.000 μέτρα
- Ρατζίντρα Κάμπελ (Τζαμάικα) – Σφαιροβολία
- Τζέιντον Χίμπερτ (Τζαμάικα) – Τριπλούν
- Φέιβορ Οφίλι (Νιγηρία) – 200 μέτρα
- Κάθριν Ρελίν Αμανανγκόλε (Κένυα) – Ημιμαραθώνιος
- Μπράιαν Κίμπορ (Κένυα) – Ημιμαραθώνιος
- Νέλβιν Τζεπκέμποϊ (Κένυα) – 10 χλμ.
- Σοφία Γιακουσίνα (Ρωσία) – Έπταθλο
Ελεύθερη αγορά μεταλλίων
Είναι προφανές ότι η World Athletics, που σε μεμονωμένες περιπτώσεις κατά το παρελθόν μπορεί να είχε κάνει και τα στραβά μάτια, στην προκειμένη περίπτωση θέλησε να βάλει τέλος στη… βιομηχανοποίηση των εθνικοποιήσεων. Γι’ αυτό και χτύπησε το ίδιο το μοντέλο. Στην ανακοίνωσή της, υπογράμμισε ότι αν ενέκρινε αυτές τις «μεταγραφές», ουσιαστικά θα υπονόμευε την ακεραιότητα και την αξιοπιστία των διεθνών διοργανώσεων, ενώ παράλληλα θα έστελνε το λάθος μήνυμα στις ομοσπονδίες που πραγματικά επενδύουν στην εγχώρια ανάπτυξη ταλέντου. Άρα αυτό που λέει πλέον ξεκάθαρα η World Athletics είναι ότι το διεθνές σύστημα της βιομηχανίας του στίβου δεν μπορεί να λειτουργεί σαν ελεύθερη αγορά μεταλλίων, όπου μια χώρα που διαθέτει κρατικούς πόρους, αγοράζει έτοιμους πρωταθλητές αντί να τους παράγει.
Η Τουρκία δεν είναι πρωτάρα σε αυτή την πρακτική. Το έχει ξανακάνει και μάλιστα σε μεγάλη κλίμακα. Στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2016 η τουρκική ομάδα περιελάμβανε επτά αθλητές από την Κένυα, δύο από την Τζαμάικα, έναν από την Αιθιοπία, έναν από την Κούβα, έναν από την Ουκρανία, έναν από τη Νότια Αφρική και έναν από το Αζερμπαϊτζάν. Αργότερα, ο Ραμίλ Γκουλίεφ, που είχε αλλάξει αθλητική υπηκοότητα, εγκαταλείποντας τη σημαία του Αζερμπαϊτζάν για την Τουρκία, χάρισε στη χώρα το χρυσό μετάλλιο στα 200 μ. στο Παγκόσμιο του 2017.
🔙 6 yıl önce bugün
— TRT Spor Yıldız (@trtsporyildiz) August 10, 2023
Milli atletimiz Ramil Guliyev, Londra'da 200 metre yarışında dünya şampiyonu oldu. pic.twitter.com/CY5iy5Hqsz
Αναλύοντας τα οικονομικά δεδομένα της υπόθεσης και το υψηλό κόστος για τις «μεταγραφές» αυτού του τύπου, μπορεί να αντιληφθεί κανείς ότι η τουρκική πλευρά επιθυμούσε διακαώς την προβολή της μέσω του αθλητισμού. Το Reuters είχε αποκαλύψει ότι ο Ρατζίντρα Κάμπελ και ο Ροτζέ Στόνα θα λάμβαναν μπόνους υπογραφής 500.000 δολαρίων και μηνιαία οικονομική υποστήριξη για να αγωνίζονται υπό την τουρκική σημαία.
Είναι προφανές ότι για αθλητές που προέρχονται από ομοσπονδίες με προβλήματα χρηματοδότησης, αβεβαιότητα στις επιχορηγήσεις και περιορισμένη στήριξη, αυτό το πακέτο είναι ξεκάθαρα δελεαστικό. Στην περίπτωση της Φέιβορ Οφίλι, το ESPN σημείωσε ότι η προσπάθειά της να αλλάξει αθλητική υπηκοότητα συνδεόταν και με τη μεγάλη απογοήτευσή της από τη διαχείριση της καριέρας της από τη νιγηριανή ομοσπονδία. Άρα, η ιστορία δεν είναι απόλυτα άσπρο-μαύρο αλλά υπάρχει και η πίεση-ανάγκη των ίδιων των αθλητών για να βρουν ένα πιο ευνοϊκό και λειτουργικό περιβάλλον. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι στον στίβο δεν μιλάμε πάντοτε για αθλητές σουπερστάρ, τύπου ποδοσφαίρου και μπάσκετ, με μεγάλα συμβόλαια από τους συλλόγους τους και «χρυσές» χορηγίες.
H σκληρή γλώσσα του Σεμπάστιαν Κόε
Το πρόβλημα στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι η World Athletics κουβαλά εδώ και χρόνια καχυποψία απέναντι στα λεγόμενα «flags of convenience», κάτι σαν υπηκοότητες ευκαιρίας, και ο πρόεδρος Σεμπάστιαν Κόε έχει μιλήσει πολύ ανοιχτά γι’ αυτό. Το 2017 η τότε IAAF πάγωσε προσωρινά όλες τις αλλαγές αθλητικής υπηκοότητας, με τον Κόε να δηλώνει ότι οι ισχύοντες κανόνες «δεν είναι πλέον κατάλληλοι για τον σκοπό τους» και ότι «πολλές ομοσπονδίες λαμβάνουν τακτικά αναφορές για αθλητές που είναι διαθέσιμοι για εμπόριο». Το 2020 πήγε ακόμη παραπέρα, λέγοντας ότι ορισμένες περιπτώσεις έμοιαζαν σχεδόν με «human trafficking». Οι κανονισμοί που αυστηροποιήθηκαν από το 2019 και μετά φτιάχτηκαν ακριβώς για να χτυπήσουν τέτοιες πρακτικές.
Τι είναι όμως αυτό που ωθεί την Τουρκία σε μια τέτοια βιομηχανία μεταγραφής αθλητών από άλλες χώρες; Η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι στην Τουρκία το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον στίβο αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη κρατική λογική αθλητικής ενίσχυσης μέσω πολιτογράφησης. Το 2019, ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είχε δηλώσει δημόσια ότι η χώρα ήθελε να δώσει υπηκοότητα στον Σέιν Λάρκιν για να αγωνιστεί με την εθνική μπάσκετ, λέγοντας: «Θα κάνουμε ό,τι χρειάζεται. Θα θέλαμε να δούμε έναν τόσο επιτυχημένο μπασκετμπολίστα στην εθνική μας ομάδα. Ο Λάρκιν μπορεί να μας οδηγήσει σε πολύ καλά αποτελέσματα». Η δήλωση αυτή δείχνει ξεκάθαρα μια σταθερή κρατική λογική που θέλει τον αθλητισμό ως εργαλείο άμεσης ενίσχυσης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας και, τελικά, του εθνικού πρεστίζ. Περισσότερες διακρίσεις, περισσότερα μετάλλια, περισσότερες φορές η τουρκική σημαία στον ιστό, περισσότερες φορές η ανάκρουση του τουρκικού εθνικού ύμνου. Διπλό το κέρδος για τον Ερντογάν: περισσότερη διαφήμιση για τη χώρα εκτός συνόρων και ακόμη περισσότερη εθνική υπερηφάνια για τον μέσο Τούρκο πολίτη.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Shane Larkin ile ilgili "Vatandaşlık konusunda biz gereğini yaparız. Böyle başarılı bir basketbolcuyu milli takımımızda da görmek isteriz" açıklamasında bulundu. pic.twitter.com/XHjTRndqCm
— Tivibu Spor (@tivibuspor) December 15, 2019
Αυτό εξηγεί και γιατί η υπόθεση συνδέθηκε τόσο καθαρά με το Λος Άντζελες 2028. Η World Athletics αναφέρει ρητά ότι ο στόχος ήταν να καταστούν αυτοί οι αθλητές επιλέξιμοι για τους επόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες. Πρόκειται επί της ουσίας για ένα σχέδιο συγκρότησης μιας πολύ ισχυρότερης εθνικής ομάδας μέσα από… εξαγωγή εισαγώμενων προϊόντων. Και εδώ ακριβώς παρενέβη η διεθνής ομοσπονδία, η οποία σε καμία περίπτωση δεν θεωρεί (και το έχει αποδείξει) παράνομες τις πολιτογραφήσεις αθλητών. Ουσιαστικά έβαλε φρένο διότι το τουρκικό πακέτο αιτήσεων κρίθηκε ως μαζικό, συντονισμένο και κρατικά κατευθυνόμενο.
Υπάρχει και αντίλογος
Επειδή όμως υπάρχει και ο αντίλογος, η τουρκική πλευρά και οι εκπρόσωποι ορισμένων αθλητών βλέπουν με διαφορετική οπτική το ζήτημα. Στην Τζαμάικα, ο ατζέντης του Στόνα μίλησε για αθλητή «συντετριμμένο» και για απόφαση που θα προσβληθεί δικαστικά, ενώ τόνισε ότι στο παρελθόν είχαν εγκριθεί παρόμοιες υποθέσεις. Αυτό φυσικά είναι και το βασικό (και βάσιμο) αντεπιχείρημα. Ότι δηλαδή οι κανόνες μοιάζουν να εφαρμόζονται κατά περίπτωση, και σίγουρα τώρα συμβαίνει με πολύ πιο αυστηρά κριτήρια από ό,τι παλιότερα. Φαίνεται όμως ότι επ’ αυτού η World Athletics έχει αποφασίσει να τραβήξει μία γραμμή επειδή η κατάσταση άρχισε να ξεφεύγει.
Φυσικά το ζήτημα ξεπερνά τα όρια της Τουρκίας καθώς αφορά συνολικά το μοντέλο του παγκόσμιου αθλητισμού. Αν δηλαδή στην εποχή της παγκοσμιοποίησης οι εθνικές ομάδες θα εξακολουθήσουν να έχουν νόημα ως έκφραση μιας κοινής εθνικής αθλητικής κοινότητας ή αν θα μετατραπούν σε ένα σύστημα κρατικής μεταγραφικής ενίσχυσης με διαβατήρια και μπόνους υπογραφής.
Άνοιγμα Στενών του Ορμούζ: Προσωρινά χαμόγελα, δυσπιστία και αναμονή για τελική λύση
Παραλογισμός στη Θάσο: Μένουν χωρίς ρεύμα για πάνω από δύο μήνες γιατί... πλήρωσαν 0,03 ευρώ παραπάνω
ΕΟΠΥΥ: Από κόσκινο οι συνταγές των γιατρών και οι παροχές με ΑΙ - Τι προβλέπει νομοσχέδιο του υπ. Υγείας
«Μπαλάκι» οι ευθύνες για τον θάνατο της Μυρτούς: Στη φυλακή οι τρεις κατηγορούμενοι - Τι είπαν στις απολογίες τους
Live όλες οι εξελίξεις λεπτό προς λεπτό, με την υπογραφή του www.ethnos.gr