Η Συνθήκη που γκρέμισε ισχυρά θεμέλια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας – Πόσο σημαντική ήταν για την Ελλάδα

Ήταν ένα από τα κεφάλαια της Ιστορίας που οι περισσότεροι θυμόμαστε λόγο του περίεργου ονόματος της περιοχής όπου υπεγράφη σημαντικότατη συνθήκη: η Συνθήκη του Κιουτσούκ-Καϊναρτζή.

Ήταν μια μέρα σαν σήμερα, 21 Ιουλίου του 1774, όταν στο βουλγαρικό χωριό Κιουτσούκ Καϊναρτζή (σήμερα Kaynardzha), που στα τουρκικά σημαίνει μικρή θερμή πηγή, σφραγίστηκε το τέλος του Ρωσοτουρκικού Πολέμου από τον οποίο η Ρωσία καρπώθηκε την Αζοφική, την Κριμαία και τη Βεσσαραβία. Οι Ρώσοι εισέβαλαν στη Μολδαβία και νίκησαν τους Οθωμανούς, που σύρθηκαν στο να ζητήσουν ειρήνη.

Από εκείνη την ιστορικής σημασίας Συνθήκη ευνοήθηκε (και) η Ελλάδα που απείχε πολλά χρόνια ακόμα από την Επανάσταση. Πώς; Κατοχυρώθηκε νομικά το δικαίωμα της χρήσης της ρωσικής σημαίας από έλληνες καραβοκύρηδες, όπως και η ναυπήγηση πλοίων μεγάλου εκτοπίσματος. Υψώνοντας στην πρύμνη τη ρωσική σημαία και με άδεια επιτηδεύματος από τον διοικητή της Οδησσού, ο εμπορικός στόλος των ελλήνων πλοιοκτητών μεγάλωσε σημαντικά.

Οι Έλληνες, που κατοικούσαν στον ελλαδικό χώρο, δήλωναν υποταγή στους Ρώσους και πολλοί- μετά την υπογραφή της Συνθήκης- μετανάστευσαν στη Ρωσία και εγκαταστάθηκαν σε περιοχές που παραχώρησε η αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β΄ στους Έλληνες.
Αλλά, το σημαντικότερο άρθρο της Συνθήκης του Κιουτσούκ Καϊναρτζή για τους Έλληνες ήταν το 7ο: «Η Πύλη υπόσχεται να παρέχει συνεχή προστασία στη Χριστιανική Θρησκεία και τις εκκλησίες αυτής».

Η Συνθήκη του 1774 ήταν ουσιαστικά στρατηγική ήττα για την Οθωμανική Αυτοκρατορία και πολλοί ιστορικοί θεωρούν πως αυτή ήταν η απαρχή της κατάρρευσής της. Μετά τη Συνθήκη, εγκαταλείφθηκαν οι προσπάθειες οικονομικής ανάπτυξης της (τουρκοκρατούμενης ακόμα) Ελλάδας και το ελληνικό κεφάλαιο, το οποίο προερχόταν κυρίως από το εμπόριο και τη ναυσιπλοΐα, έστρεψε το ενδιαφέρον στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και στο αποικιακό εμπόριο. Εδώ οι ιστορικοί διχάζονται: αρκετοί αμφισβητούν την ευεργετική σημασία της Συνθήκης για την Ελλάδα και άλλοι (περισσότεροι) θεωρούν ότι, έπαιξε θετικό ρόλο στην επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης του Ελληνισμού και- αργότερα- του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

Τα πλεονεκτήματα της Συνθήκης υπήρξαν τόσο πολλά και σημαντικά για τη Ρωσία ώστε ο τότε πρωθυπουργός Ποτέμκιν σκέφτηκε να ιδρύσει νέας Βυζαντινή Αυτοκρατορίας, με ηγεμόνα κάποιον από τους μεγάλους δούκες της Τσαρικής οικογένειας. Οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι αντέδρασαν και η σκέψη του Ποτέμκιν βυθίστηκε στην άβυσσο της Ιστορίας…

Επίσης σαν σήμερα...

356 π.Χ.: Καταστρέφεται από εμπρησμό του Ηρόστρατου ο Ναός της Αρτέμιδος της Εφέσου, ένα από τα Επτά Θαύματα του Κόσμου.
365: Σεισμός στην Κρήτη, που εκτιμάται ότι ήταν πάνω από 8 Ρίχτερ, προκαλεί τσουνάμι που καταστρέφει την πόλη της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο, αφήνοντας πίσω του χιλιάδες οι νεκρούς.
1928: Αυτοκτονεί ο ποιητής Κώστας Καρυωτάκης.
1974: Πραγματοποιείται η μυστική Επιχείρηση Νίκη, με σκοπό την αερομεταφορά καταδρομέων από τη Σούδα Χανίων προς το αεροδρόμιο της Λευκωσίας. Η αποστολή είχε χαρακτηριστεί από τον διεθνή Τύπο ως «αποστολή αυτοκτονίας».