40°C και ιστορικά ρεκόρ: Οι επιστήμονες προειδοποιούν για το «Σούπερ Ελ Νίνιο» - Τι είναι, οι επιπτώσεις

«Κάτι έρχεται σίγουρα. Είμαστε απόλυτα βέβαιοι γι' αυτό και όλα δείχνουν ότι θα πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο γεγονός».Αυτή τη μάλλον δυσοίωνη πρόβλεψη έκανε πρόσφατα ο Άνταμ Σκάιφ, επικεφαλής μακροπρόθεσμων προγνώσεων της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας της Βρετανίας (Met Office). Μιλούσε για το ενδεχόμενο εμφάνισης του φαινομένου Ελ Νίνιο -το οποίο ίσως αποδειχθεί τόσο ισχυρό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «Σούπερ Ελ Νίνιο»- προειδοποιώντας παράλληλα ότι ενδέχεται να καταρρίψει κάθε προηγούμενο ρεκόρ.409945_1Το φαινόμενο Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό, κυκλικό κλιματικό μοτίβο στον Ειρηνικό Ωκεανό, το οποίο χαρακτηρίζεται από την ασυνήθιστη αύξηση της θερμοκρασίας στην επιφάνεια των υδάτων στον κεντρικό και ανατολικό ισημερινό Ειρηνικό.Υπό κανονικές συνθήκες, οι αληγείς άνεμοι πνέουν δυτικά κατά μήκος του ισημερινού, ωθώντας τα θερμά ύδατα από τη Νότια Αμερική προς την Ασία. Καθώς συμβαίνει αυτό, ψυχρά και πλούσια σε θρεπτικά συστατικά νερά ανεβαίνουν από τα βάθη για να αντικαταστήσουν τα ζεστά, σε μια διαδικασία γνωστή ως ανάβλυση (upwelling). Το Ελ Νίνιο, όμως, ανατρέπει πλήρως αυτή την ισορροπία. Οι άνεμοι εξασθενούν και έτσι τα θερμά νερά κατευθύνονται ανατολικά, προς την αμερικανική ήπειρο, αναγκάζοντας τον αεροχείμαρρο (jet stream) του Ειρηνικού να μετατοπιστεί νοτιότερα από την κανονική του θέση.Ως αποτέλεσμα, η ανάβλυση των ψυχρών υδάτων εξασθενεί ή σταματά τελείως. Χωρίς τα θρεπτικά συστατικά που μεταφέρονται από τα βάθη του ωκεανού, το φυτοπλαγκτόν στις ακτές μειώνεται δραματικά. Αυτό πλήττει άμεσα τα ψάρια και, κατ' επέκταση, ολόκληρη την τροφική αλυσίδα, αποδιοργανώνοντας ολόκληρα θαλάσσια οικοσυστήματα.Στην ξηρά, ορισμένες περιοχές στις βόρειες ΗΠΑ και τον Καναδά γίνονται πολύ πιο θερμές από το συνηθισμένο και πλήττονται από ξηρασία, ενώ οι ακτές του Κόλπου των ΗΠΑ και τα νοτιοανατολικά τμήματα βιώνουν έντονη κακοκαιρία και αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών.Μια απειλή σε παγκόσμια κλίμακαΩστόσο, ο αντίκτυπος του Ελ Νίνιο ξεπερνά κατά πολύ την αμερικανική ήπειρο, καθώς αλλάζει τον καιρό σε παγκόσμιο επίπεδο. Χώρες γύρω από τον τροπικό Ειρηνικό, όπως η Χιλή και η Ινδονησία, επηρεάζονται έντονα, με την πρώτη να δέχεται καταρρακτώδεις βροχές και τη δεύτερη να υποφέρει από ακραίες ξηρασίες. Το φαινόμενο μπορεί να φέρει μια εξαιρετικά βίαιη περίοδο τυφώνων στον Ειρηνικό αλλά μια πιο ήρεμη περίοδο κυκλώνων στον Ατλαντικό, έναν εντελώς απρόβλεπτο μουσώνα στη Νότια Ασία και μια πρωτοφανώς άνυδρη περίοδο στην Αυστραλία, όπως γράφει η Independent.Στην Ευρώπη και τη Βρετανία η επίδραση του Ελ Νίνιο είναι συνήθως πιο έμμεση, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε έντονα ακραία φαινόμενα. Οι χειμερινές θερμοκρασίες τείνουν να είναι πολύ χαμηλότερες, ιδιαίτερα προς το τέλος του χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι ο υδράργυρος εκτοξεύεται. Τα τρέχοντα κύματα καύσωνα ίσως αποδειχθούν απλώς η κορυφή του παγόβουνου.«Οι καλοκαιρινές θερμοκρασίες θα επηρεαστούν σίγουρα, πιθανώς από φέτος, αλλά ακόμη περισσότερο το επόμενο έτος, καθώς ο πλανήτης υπερθερμαίνεται», αναφέρει ο καθηγητής Μπιλ ΜακΓκουάιρ, ομότιμος καθηγητής γεωφυσικών και κλιματικών κινδύνων στο University College του Λονδίνου (UCL). «Δεν θα μου έκανε καμία εντύπωση αν βλέπαμε τον υδράργυρο να ξεπερνά τους 40°C».Πότε ένα Ελ Νίνιο γίνεται «Σούπερ»Το στοιχείο που μετατρέπει ένα απλό Ελ Νίνιο σε «σούπερ» αφορά αποκλειστικά τη θερμοκρασία του νερού. Αν οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας είναι πάνω από 0,5°C από το κανονικό για την εποχή, μιλάμε για συνθήκες Ελ Νίνιο. Ένα «Σούπερ Ελ Νίνιο» ορίζεται όταν αυτές οι θερμοκρασίες ξεπερνούν κατά περισσότερο από 2°C τα φυσιολογικά επίπεδα, αποτελώντας την πιο ακραία εκδοχή του φαινομένου.Η θέρμανση των ωκεανών ήταν ραγδαία τις τελευταίες εβδομάδες και αναμένεται να συνεχιστεί, φτάνοντας στο αποκορύφωμά της το φθινόπωρο. Ενώ οι απλές συνθήκες Ελ Νίνιο μπορούν μερικές φορές να διαρκέσουν έως και 18 μήνες, οι ακραίες συνθήκες ενός Σούπερ Ελ Νίνιο τείνουν να έχουν μικρότερη διάρκεια, περίπου δύο έως τεσσάρων μηνών.Οι προβλέψεις των επιστημόνων δείχνουν ότι υπάρχει πιθανότητα άνω του 85% να επικρατήσουν συνθήκες Ελ Νίνιο κατά τον επερχόμενο χειμώνα, και περίπου 45% πιθανότητα να είναι αρκετά ακραίες ώστε να χαρακτηριστούν ως «Σούπερ».Η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) δίνει 66% πιθανότητα το φαινόμενο να είναι από ισχυρό έως πολύ ισχυρό μέχρι τον χειμώνα. Παράλληλα, περισσότερα από τα μισά προγνωστικά μοντέλα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF) δείχνουν μια πιθανή αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών κατά περισσότερο από 2,5°C μέχρι το φθινόπωρο, τοποθετώντας το φαινόμενο ξεκάθαρα στη ζώνη του «σούπερ».«Η προσωπική μου άποψη είναι ότι θα δούμε το όριο των 2,5°C να ξεπερνιέται, και ίσως πλησιάσουμε ακόμη και τους 3°C – απειλώντας το ισχυρότερο Ελ Νίνιο που έχει καταγραφεί ποτέ στην ιστορία, το μακρινό 1877-78», προειδοποιεί ο καθηγητής ΜακΓκουάιρ.Αν και οι διάφοροι οργανισμοί ανά τον κόσμο έχουν τους δικούς τους ακριβείς ορισμούς, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι αυτό θα είναι ένα τόσο σημαντικό γεγονός, που θα ξεπεράσει κάθε επίσημο όριο και δεν θα αφήσει καμία αμφιβολία. Πολλοί μιλούν για το ισχυρότερο φαινόμενο Ελ Νίνιο που έχουμε δει μέχρι στιγμής στον αιώνα μας, συγκρίσιμο μόνο με το ιστορικό γεγονός του 1998.Ανθρωπιστική καταστροφή και κλιματικές ψευδαισθήσειςΕνώ τα απλά φαινόμενα Ελ Νίνιο εμφανίζονται κάθε δύο έως επτά χρόνια, τα Σούπερ Ελ Νίνιο είναι εξαιρετικά σπάνια. Μόνο τρία έχουν ξεπεράσει το όριο των 2°C μετά το ιστορικό φαινόμενο του 1877-78: αυτά των περιόδων 1982-83, 1997-98 και 2015-16. Αυτό το νέο κύμα θα μπορούσε να μετατρέψει το 2027 στο θερμότερο έτος στην ιστορία της ανθρωπότητας, ωθώντας τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία μόνιμα πέρα από το όριο του 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα που όριζε η Συμφωνία του Παρισιού.Αν και ένα πολύ θερμό καλοκαίρι μπορεί να ακούγεται δελεαστικό σε κάποιους, τα Σούπερ Ελ Νίνιο προκαλούν εκτεταμένες ανθρωπιστικές και περιβαλλοντικές τραγωδίες, όπως ελλείψεις τροφίμων και λιμούς λόγω ξηρασίας, καταστροφικές πλημμύρες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές. Ενδεικτικά, το Σούπερ Ελ Νίνιο του 1997-98 οδήγησε στον θάνατο του 16% των κοραλλιογενών υφάλων του πλανήτη.Οι επιπτώσεις του φαινομένου γίνονται ακόμη πιο εφιαλτικές επειδή έρχονται να προστεθούν σε έναν ήδη επιβαρυμένο και υπερθερμασμένο πλανήτη. Ωστόσο, οι «σούπερ» αυτές εκδοχές κρύβουν και μια παγίδα, την οποία συχνά εκμεταλλεύονται όσοι αρνούνται την κλιματική αλλαγή. Επειδή το Σούπερ Ελ Νίνιο προκαλεί μια απότομη, τεράστια κορύφωση της θερμοκρασίας, τα χρόνια που ακολουθούν αμέσως μετά φαίνονται συγκριτικά πιο ψυχρά.Αυτό συνέβη μετά το 1998, όταν οι παγκόσμιες θερμοκρασίες χρειάστηκαν να φτάσουν στο 2014 για να ξαναπιάσουν το ίδιο ρεκόρ, κάνοντας ορισμένους να ισχυριστούν λανθασμένα ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη σταμάτησε. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αν συμβεί το ίδιο και τώρα, θα πρόκειται απλώς για μια στατιστική ψευδαίσθηση.«Η πραγματικότητα είναι ότι το κλίμα μας βρίσκεται σε τροχιά να αναβιώσει τις συνθήκες της Πλειόκαινου περιόδου, 3 εκατομμύρια χρόνια πίσω. Μιλάμε για θερμοκρασίες υψηλότερες κατά τουλάχιστον 3°C και, τελικά, στάθμη της θάλασσας κατά 15 έως 25 μέτρα υψηλότερη», καταλήγει ο καθηγητής ΜακΓκουάιρ. «Και αυτό, δυστυχώς, είναι το ΚΑΛΥΤΕΡΟ σενάριο».