Οι NAVTEX ξυπνούν την κρίση της Κάσου, η Αθήνα χάνει τη Γκίλφοϊλ, η Άγκυρα διατηρεί τον ισχυρό Μπάρακ

Το γαλλικό ερευνητικό δεν έχει ακόμη επιστρέψει στη διαδρομή του ηλεκτρικού καλωδίου Κρήτης - Κύπρου, αλλά η Άγκυρα έχει ήδη φροντίσει να κάνει αισθητή την παρουσία της. Μέσα σε λίγες ώρες την Παρασκευή εξέδωσε δύο αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας πρώτα την αρμοδιότητα του Ηρακλείου σε περιοχή νοτίως του Καστελλορίζου και κατόπιν την αντίστοιχη της Λάρνακας στην κυπριακή ΑΟΖ.

Η τουρκική κινητικότητα φέρνει ξανά στην επιφάνεια την εκκρεμότητα που άφησε η κρίση της Κάσου το καλοκαίρι του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν κοντά σε ερευνητικό σκάφος. Το ερώτημα παραμένει εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να επιβάλει στην πράξη τις αξιώσεις της όταν οι εργασίες ξεκινήσουν εκ νέου.

Η πρώτη τουρκική αναγγελία αφορούσε στην πολυεθνική άσκηση EUNOMIA, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας, καθώς ο σταθμός της Αττάλειας αμφισβήτησε την ελληνική NAVTEX για δραστηριότητα της 19ης Οκτωβρίου, νοτίως του Καστελλορίζου. Η δεύτερη στράφηκε κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας, για τις γεωφυσικές έρευνες του S/V KOBI RUEGG που έχουν αναγγελθεί από τις 21 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου για το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο East to Med Corridor. Η Τουρκία επικαλέστηκε αξιώσεις επί της υφαλοκρηπίδας και επανέλαβε ότι δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, μεταφέροντας και πάλι την αντιπαράθεση στο πεδίο των θαλάσσιων δικαιοδοσιών.

Οι δύο τουρκικές παρεμβάσεις, ωστόσο, ήρθαν την ώρα που ο Great Sea Interconnector επιστρέφει στις αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες και η Αθήνα καλείται να διαχειριστεί τις αξιώσεις που είχαν προκαλέσει την προηγούμενη κρίση.

Η Κάσος, το γαλλικό πλοίο και οι απαιτήσεις της Άγκυρας

Η γαλλική Nexans υπέβαλε αίτημα για την κατ’ εξαίρεση χορήγηση άδειας διεξαγωγής υποθαλάσσιων ερευνών με το VB Abeille Marengo. Η έκδοση NAVTEX για τις νέες εργασίες θα ακολουθήσει τις απαραίτητες εγκρίσεις, ενώ η προοπτική επιστροφής των ερευνητικών πλοίων ξαναφέρνει στη συζήτηση τον Ιούλιο του 2024, όταν το ιταλικό Ievoli Relume πραγματοποιούσε έρευνες στην περιοχή της Κάσου και η Τουρκία ανέπτυξε πολεμικά σκάφη, προβάλλοντας τις διεκδικήσεις της. Η αντιπαράθεση αποκλιμακώθηκε, χωρίς να υποχωρήσει η τουρκική επίκληση του μνημονίου με τη Λιβύη, το οποίο η Ελλάδα απορρίπτει ως αντίθετο στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας.

Χθες η τουρκική Hurriyet έβαλε μάλιστα τη Γαλλία στο κάδρο, γράφοντας ότι από το Παρίσι εξαρτάται η αποτροπή μιας νέας κρίσης και προβάλλοντας την τουρκική απαίτηση για ενημέρωση και συντονισμό πριν από τις έρευνες.

Ο Ρούμπιο, ο Ερντογάν και τα παζάρια για τα F-35

Η αμερικανική διπλωματία είχε στείλει διαφορετικό μήνυμα μόλις εννέα ημέρες νωρίτερα. Στην Αθήνα, στις 7 Οκτωβρίου, ο Μάρκο Ρούμπιο εξέφρασε την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στην ηλεκτρική διασύνδεση και χαρακτήρισε αδιανόητη μια ελληνοτουρκική σύγκρουση. Εξήγησε ότι η Ουάσιγκτον θα εργαστεί παρασκηνιακά για να ξεπεραστούν τα εμπόδια στο έργο, χωρίς πάντως να διευκρινίσει τι θα συμβεί εάν οι διπλωματικές διαβουλεύσεις δεν αποδώσουν και τουρκικά πολεμικά εμφανιστούν ξανά κοντά στα ερευνητικά πλοία.

Την ίδια ώρα ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει συνεργασία με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και σε άλλα μέτωπα. Στις 13 Οκτωβρίου άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ζητήσει την παρέμβασή του για τις επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία, εκτιμώντας ότι ο Τούρκος πρόεδρος θα ανταποκρινόταν. Δύο ημέρες αργότερα το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ζητούσε ξανά την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και επιβεβαίωνε ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες για έξι F-35 που είχαν κατασκευαστεί για την Τουρκία.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε αποκαλύψει ήδη από τον Ιούνιο ότι, με εντολή Τραμπ, εξετάζονται οι νομικές προϋποθέσεις μιας τέτοιας συμφωνίας. Ο Ρούμπιο επιμένει πως οι ρωσικοί S-400 εξακολουθούν να εμποδίζουν την παράδοση των αεροσκαφών, αλλά η διαπραγμάτευση με την Άγκυρα παραμένει ανοιχτή. Η Αθήνα παρακολουθεί μια αμερικανική πολιτική που στηρίζει την ελληνική ενεργειακή και αμυντική θέση, χωρίς όμως να εγκαταλείπει την επιδίωξη στενότερης συνεργασίας με την Τουρκία, την οποία ο Λευκός Οίκος εξακολουθεί να υπολογίζει στους ευρύτερους στρατηγικούς σχεδιασμούς του .

Η αποχώρηση της Κίμπερλι, ο ισχυρός Μπάρακ στην Άγκυρα και η ανησυχία για τις ελληνοτουρκικές ισορροπίες

Η αποχώρηση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν εξεταστεί σε συνδυασμό με όσα συμβαίνουν την ίδια περίοδο στην Άγκυρα, όπου ο Τομ Μπάρακ, προσωπικός φίλος και στενός συνεργάτης του Ντόναλντ Τραμπ, εξακολουθεί να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Η Ελλάδα χάνει μια διπλωματική παρουσία με πρόσβαση στο στενό περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου, ενώ στην Τουρκία παραμένει ένας άνθρωπος που δεν περιορίζεται στα καθήκοντα του πρέσβη, καθώς διατηρεί παράλληλα τον ρόλο του ειδικού απεσταλμένου των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Συρία και συμμετέχει στις αμερικανικές διαβουλεύσεις για τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.

Ο Μπάρακ έχει επανειλημμένα εκφραστεί υπέρ της αποκατάστασης της αμυντικής συνεργασίας Ουάσιγκτον και Άγκυρας, υποστηρίζοντας την αναζήτηση λύσης για τους ρωσικούς S-400 και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Τον Απρίλιο είχε προκαλέσει αίσθηση συγκρίνοντας τους τουρκικούς S-400 με τους ελληνικούς S-300, ενώ μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο διαβεβαίωνε ότι το ζήτημα των ρωσικών συστημάτων θα επιλυθεί και περιέγραφε τις σχέσεις Τραμπ και Ερντογάν ως εξαιρετικά στενές. Η αισιοδοξία του αποτυπώνει την ξεκάθαρη και σταθερή επιδίωξη επαναπροσέγγισης με την Τουρκία.

Υπάρχει μάλιστα ένα ενδιαφέρον στοιχείο που συνδέει άμεσα τους δύο Αμερικανούς διπλωμάτες. Μετά τη συνάντηση Τραμπ και Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, τον Σεπτέμβριο του 2025, ο Μπάρακ είχε επικαλεστεί την επικείμενη παρουσία της Γκίλφοϊλ στην Αθήνα, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσαν να εργαστούν από κοινού για την αντιμετώπιση των προβλημάτων ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία. Όταν όμως ρωτήθηκε εάν η Ουάσιγκτον ζητεί από την Άγκυρα να σταματήσει τις ενέργειες που προκαλούν τις ελληνοτουρκικές εντάσεις, απάντησε ότι το ζητεί από όλες τις πλευρές. Τον περασμένο Ιανουάριο, η ίδια η Γκίλφοϊλ είχε αναφερθεί στη στενή προσωπική της σχέση με τον Μπάρακ, εκτιμώντας ότι η επικοινωνία τους μπορούσε να ωφελήσει τόσο την Ελλάδα όσο και την Τουρκία. Ο συγκεκριμένος προσωπικός δίαυλος παύει πλέον να λειτουργεί με τους ίδιους όρους.

Στην Αθήνα τα καθήκοντα της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής αναλαμβάνει προσωρινά ο Τζόσουα Χακ, έμπειρος διπλωμάτης καριέρας, ο οποίος έχει χειριστεί στο παρελθόν υποθέσεις που αφορούν στην Ελλάδα, στην Τουρκία και στην Κύπρο. Η γνώση του για την περιοχή είναι δεδομένη, όχι όμως και η προσωπική πρόσβαση στον Τραμπ που είχε η Γκίλφοϊλ. Τη σημασία αυτής της διαφοράς επισήμανε δημόσια και ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Άγγελος Συρίγος, εκτιμώντας ότι σε περίπτωση ελληνοτουρκικής έντασης η δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με το προεδρικό περιβάλλον μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη.

Ασφαλώς, η αποχώρηση ενός πρέσβη δεν μεταβάλλει από μόνη της τις στρατηγικές σχέσεις δύο χωρών ούτε συνεπάγεται ότι η Τουρκία αποκτά προνομιακή μεταχείριση από την Ουάσιγκτον. Εκείνο που αλλάζει είναι η προσωπική διασύνδεση των δύο αμερικανικών διπλωματικών αποστολών με τον Λευκό Οίκο. Η Αθήνα χάνει έναν απευθείας δίαυλο με το περιβάλλον Τραμπ, την ώρα που η Άγκυρα διατηρεί τον Τομ Μπάρακ, έναν από τους στενούς συνομιλητές του Αμερικανού προέδρου.

Η σημασία αυτής της ανισορροπίας θα μπορούσε να φανεί εάν η Τουρκία επιχειρήσει να εμποδίσει εκ νέου τις έρευνες για το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας και Κύπρου. Η Αθήνα θα χρειαστεί τότε όχι μόνο τις διαβεβαιώσεις του Μάρκο Ρούμπιο, αλλά και αποτελεσματική επικοινωνία με τον Λευκό Οίκο, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Τραμπ αντιμετωπίζει τον Ερντογάν ως σημαντικό συνομιλητή του για τη Συρία, τη Μέση Ανατολή και τα εξοπλιστικά προγράμματα.

Διαβάστε ακόμη

«Εδώ αρμόδιος είμαι εγώ»: Πού αποσκοπεί η Τουρκία με τη διπλή αντι-NAVTEX στην Ανατολική Μεσόγειο

«Δεν του επέτρεπε να δει το παιδί» - Νέες μαρτυρίες για τη 40χρονη με την ατροπίνη στο Περιστέρι

Ένα αρχαίο μνημείο γύρω από τον τάφο του Ιησού - Τι ανακάλυψαν αρχαιολόγοι στην Ιερουσαλήμ

Τα πιο παράξενα τρένα στον κόσμο: Η «μύτη του διαβόλου» και ο συρμός που περνά μέσα από πολυκατοικία