Οι «χαίνουσες πληγές» Γεραπετρίτη και η νέα αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Νέα αντιπαράθεση ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και την κυβέρνηση πυροδοτεί η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με τη Χαριλάου Τρικούπη να θέτει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της ελληνικής διπλωματίας και τη διαχείριση των σχέσεων με τη χώρα της Βορείου Αφρικής.

Συντασσόμενο με την πάγια ελληνική θέση, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης απορρίπτει το μνημόνιο ως παράνομο, ωστόσο θεωρεί ότι η μεταστροφή της στάσης της ανατολικής Λιβύης αναδεικνύει προβλήματα στους κυβερνητικούς χειρισμούς. Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ επαναφέρει τις προτάσεις του για πιο ενεργή ελληνική παρουσία στη Βόρεια Αφρική και μεγαλύτερη κινητοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις τουρκικές και λιβυκές διεκδικήσεις.

Η κριτική για τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις

Σε κοινή ανακοίνωσή τους, ο τομεάρχης Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος, και ο ευρωβουλευτής, Γιάννης Μανιάτης, χαρακτηρίζουν την κύρωση του μνημονίου «πολύ αρνητική εξέλιξη», με δυσμενείς συνέπειες για τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας. Μάντζος και Μανιάτης  χαρακτηρίζουν την απόφαση «πολύ αρνητική εξέλιξη», εκτιμώντας ότι έχει δυσμενείς συνέπειες για τη γεωπολιτική θέση και τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας. Υπενθυμίζουν ότι το μνημόνιο υπογράφηκε το 2019, επί διακυβέρνησης ΝΔ, μεταξύ της Τουρκίας και της τότε προσωρινής κυβέρνησης της Τρίπολης, επισημαίνοντας ότι, κατά την ελληνική θέση, παραβιάζει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Όπως τονίζουν, η συμφωνία παραγνωρίζει πλήρως την Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου κατά τη χάραξη θαλάσσιων ζωνών, προσβάλλοντας τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και εξυπηρετώντας τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν και στη χρονική αλληλουχία των εξελίξεων. Υπενθυμίζουν ότι στις 24 Αυγούστου 2026 η κυβέρνηση της Τρίπολης είχε προχωρήσει σε ρηματική διακοίνωση σχετικά με τις ελληνικές ενέργειες για τη μελέτη και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης. Κατά τους Μάντζο και Μανιάτη, η νέα απόφαση της λιβυκής Βουλής έρχεται να προστεθεί σε αυτή την κίνηση, διαψεύδοντας την αισιόδοξη εικόνα που είχε παρουσιάσει η ελληνική κυβέρνηση για τις διαπραγματεύσεις οριοθέτησης ΑΟΖ με τη Λιβύη. Σε αυτό το πλαίσιο επαναφέρουν και τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, περί «χαινουσών πληγών» που έκλειναν στις σχέσεις των δύο χωρών, αντιπαραβάλλοντάς τις με τις τελευταίες εξελίξεις, ενώ ζητούν από την κυβέρνηση να ενημερώσει άμεσα, τόσο τα πολιτικά κόμματα, όσο και την ελληνική κοινωνία για την κατάσταση στη Λιβύη και συνολικά στη Βόρεια Αφρική. Μάλιστα, θέτουν και το ζήτημα των ενδεχόμενων επιπτώσεων στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, με ιδιαίτερη αναφορά στην υλοποίηση κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Στην κοινή τους ανακοίνωση, Μάντζος και Μανιάτης κατηγορούν την κυβέρνηση για «επικοινωνιακή, επιφανειακή και αντιφατική διαχείριση», την οποία συνδέουν με έλλειψη συνεκτικής στρατηγικής και αρνητικές συνέπειες για τα εθνικά συμφέροντα.

Οι προηγούμενες παρεμβάσεις

Η αντίδραση της Χαριλάου Τρικούπη έρχεται σε συνέχεια μιας σειράς παρεμβάσεων για τις εξελίξεις στη Λιβύη. Τον Ιούνιο του 2025, ο Δημήτρης Μάντζος είχε επισημάνει τον κίνδυνο προσέγγισης της ανατολικής Λιβύης με την Τουρκία και το ενδεχόμενο κύρωσης του μνημονίου από το κοινοβούλιο της χώρας. Τότε είχε θέσει το ζήτημα της ελληνικής διπλωματικής παρουσίας, τόσο στην Τρίπολη, όσο και στη Βεγγάζη. Ο κ. Μάντζος είχε επισημάνει την ανάγκη η Αθήνα να διατηρεί ενεργούς διαύλους επικοινωνίας με τα δύο κέντρα εξουσίας της διχασμένης Λιβύης. Αντίστοιχες παρεμβάσεις ακολούθησαν με αφορμή τις λιβυκές διεκδικήσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και τις έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης.

Το ζήτημα έχει τεθεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την κοινή ερώτηση που κατέθεσαν, τον Ιούλιο του 2026 οι Γιάννης Μανιάτης και Νικόλας Φαραντούρης. Οι δύο ευρωβουλευτές αναφέρονταν σε «μονομερείς αξιώσεις» της Λιβύης, ζητώντας η ευρωπαϊκή συνεργασία με τη Λιβύη να συνδεθεί με την τήρηση του διεθνούς δικαίου. Πιο πρόσφατα, και συγκεκριμένα στις 13 Οκτωβρίου, ο Γιάννης Μανιάτης απευθύνθηκε στην Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, ζητώντας να εξεταστεί η επιβολή στοχευμένων κυρώσεων σε πρόσωπα και φορείς που εμπλέκονται στις λιβυκές διεκδικήσεις, αλλά και να συζητηθεί το ζήτημα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων.

Το καλώδιο 

Παράλληλα, και ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει επανειλημμένα ζητήσει σαφές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Κατά την επίσκεψή του στην Κάσο, στα τέλη Ιουνίου, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είχε αναφερθεί στη στρατηγική σημασία του έργου και στις καθυστερήσεις που έχουν σημειωθεί, καλώντας την κυβέρνηση να διευκρινίσει πότε θα προχωρήσουν οι εργασίες. Το ζήτημα επανέρχεται μετά και το πρόσφατο αίτημα της γαλλικής Nexans για επανέναρξη των ερευνών βυθού, οι οποίες παραμένουν σε εκκρεμότητα. Πιο πρόσφατα, στις 9 Οκτωβρίου, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ από το Καστελόριζο επανήλθε στο ευρύτερο ζήτημα των τουρκικών διεκδικήσεων. «Κανένα δήθεν “ευαίσθητο ζήτημα” τρίτης χώρας δεν μπορεί να δικαιολογεί παράνομες και προκλητικές ενέργειες», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο είναι αδιαπραγμάτευτα.

Το παρασκήνιο

Την Τρίτη (20/10), το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενέκρινε τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που είχαν υπογράψει το 2019 η Τουρκία και η -τότε- κυβέρνηση της Τρίπολης, ανατρέποντας την απόρριψή της το 2020. Η μεταστροφή συνδέεται με τη σταδιακή προσέγγιση της Άγκυρας με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ, που μέχρι πρότινος διατηρούσε διαφορετική στάση. Κατά την ελληνική θέση, η συμφωνία αμφισβητεί τα δικαιώματα της Κρήτης και άλλων ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Η κύρωσή της έρχεται να προστεθεί στις ήδη υπάρχουσες διαφωνίες Αθήνας και Τρίπολης για τις έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης. Η Αθήνα σημειώνει ότι η απόφαση δεν αλλάζει κάτι στον παράνομο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου των δύο χωρών, ενώ τονίζει ότι εταίροι και σύμμαχοι έχουν ενημερωθεί και αναμένεται να ακολουθήσουν οι ενδεδειγμένες ενέργειες για την προστασία των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Διαβάστε ακόμη

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Πώς η Άγκυρα κέρδισε το «στοίχημα» - Τα επόμενα βήματα της Αθήνας

Οι αλλαγές στα διπλώματα οδήγησης: Κάμερες στις εξετάσεις και premium πινακίδες με το... αζημίωτο

Θα γίνει της… Γαλλίας και στην Ελλάδα; (S2E05)

«Έκανα χρήση όλη μέρα - Δεν με ένοιαζε αν θα πεθάνω»: Η σοκαριστική εξομολόγηση της Μέγκαν για την κεταμίνη