«Ο στόχος είναι η καταστροφή»: Η εύθραυστη ισορροπία του Ισραήλ με ΗΠΑ, Ιράν και Λίβανο

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, έχει αποφύγει να εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή του στο μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ. Ωστόσο, αν εξεταστούν οι θέσεις των Ισραηλινών από όλο το πολιτικό φάσμα, καθώς και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο, η εικόνα είναι σαφής: το Ισραήλ είναι εξοργισμένο και ανησυχεί έντονα για τις εξελίξεις.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του δικτύου Αl Jazeera, ο Νετανιάχου ήταν πάντα προσεκτικός απέναντι στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, γνωρίζοντας ότι οι περιστασιακές επικρίσεις του για την ισραηλινή πολιτική συνοδεύονταν από το «πράσινο φως» που έδινε στο Ισραήλ να επιδιώξει πολλούς από τους στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους του, ακόμη και όταν ο υπόλοιπος κόσμος απομονώνει τη χώρα. Ο πόλεμος με το Ιράν ήταν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα – μετά από χρόνια αρνήσεων εκ μέρους των ΗΠΑ, ο Νετανιάχου είχε τελικά πείσει έναν Αμερικανό πρόεδρο να επιτεθούν από κοινού στο Ιράν.

Όμως, αυτός ο πόλεμος εξελίχθηκε δυσμενώς για τις ΗΠΑ, και η απόφαση του Τραμπ να αποδεχτεί μια συμφωνία -χωρίς καμία προφανή συμμετοχή του Ισραήλ- ανέτρεψε πολλές από τις παραδοχές που στηρίζουν αυτό που πολλοί στο Ισραήλ θεωρούν ως την «ειδική σχέση» τους με τις ΗΠΑ, ενώ παράλληλα κατέστησε σαφείς τους συσχετισμούς ισχύος μεταξύ των δύο συμμάχων.

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, εκτός από τη δημιουργία ενός σχεδίου ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Ιράν, οι ΗΠΑ δεσμεύονται ότι οι ίδιες και οι «σύμμαχοί τους» θα προχωρήσουν στην «άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Το Ισραήλ αντέδρασε αμέσως στη συμφωνία αυτή βομβαρδίζοντας τον Λίβανο, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον 47 άτομα την Παρασκευή, σύμφωνα με το Υπουργείο Δημόσιας Υγείας του Λιβάνου. Τέσσερις Ισραηλινοί στρατιώτες σκοτώθηκαν επίσης κατά τη διάρκεια της νύχτας από την ένοπλη οργάνωση του Λιβάνου, τη Χεζμπολάχ, γεγονός που ώθησε τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν-Γκβίρ, να δηλώσει ότι «όλος ο Λίβανος πρέπει να καεί».

Ωστόσο, μέχρι το βράδυ της Παρασκευής, αναφέρθηκε ότι είχε επιτευχθεί εκεχειρία μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ – πιθανώς μετά από πιέσεις των ΗΠΑ, καθώς η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν κινδυνεύει να καταρρεύσει.

Μεταξύ σφύρας και άκμονος

Δεν είναι σαφές μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο Νετανιάχου στην αντίστασή του προς τις ΗΠΑ, των οποίων η διπλωματική και οικονομική υποστήριξη είναι ζωτικής σημασίας για το Ισραήλ, και μέχρι πού μπορεί να φτάσει στην προσπάθειά του να κατευνάσει την ισραηλινή κοινή γνώμη και το πολιτικό κατεστημένο, τα οποία, ως γνωστόν, απορρίπτουν τη συμφωνία.

Σύμφωνα με τηλεοπτική δημοσκόπηση που δόθηκε στη δημοσιότητα την Πέμπτη (18/6), μόνο μια μικρή μειοψηφία Ισραηλινών πιστεύει ότι η χώρα τους έχει κερδίσει τον πόλεμο εναντίον του Ιράν -ενός αντιπάλου για τον οποίο, εδώ και γενιές, τους έλεγαν ότι επιδιώκει την καταστροφή τους.

«Η απογοήτευση για το μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είναι απόλυτα πραγματική και βαθιά», δήλωσε η ισραηλινή δημοσκόπος και πολιτική αναλύτρια Ντάλια Σέιντλιν. «Οι Ισραηλινοί έχουν πλήρη επίγνωση ότι κανένας από τους στόχους τους, όπως διατυπώθηκαν και υποσχέθηκαν με υπερβολική αυτοπεποίθηση από τον Νετανιάχου, δεν έχει επιτευχθεί. Πιστεύουν ότι ο πόλεμος έληξε πρόωρα και ότι κάτι πήγε στραβά με το μεγαλεπήβολο σχέδιο. Δεν θέλουν να κατηγορήσουν τον Τραμπ, αλλά θεωρούν ότι λαμβάνει αποφάσεις με βάση τα συμφέροντα των ΗΠΑ, ενώ πολλοί επιρρίπτουν ευθύνες στον Νετανιάχου για λανθασμένους υπολογισμούς που οδήγησαν στη δημιουργία σχέσης εξάρτησης από τον Τραμπ».

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, παρενέβη στη συζήτηση την Πέμπτη (18/6), απευθυνόμενος απευθείας στο Ισραήλ και στους επικριτές της συμφωνίας εντός του υπουργικού συμβουλίου.

«Ο Ντόναλντ Τζ. Τραμπ είναι ο μόνος αρχηγός κράτους σε ολόκληρο τον κόσμο που στηρίζει το έθνος του Ισραήλ αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Βανς, αναφερόμενος στη διεθνή καταδίκη που ακολούθησε τον καταστροφικό πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα και τις πολλαπλές επιθέσεις εναντίον των γειτόνων του.

Ο Βανς συνέχισε, δείχνοντας να απευθύνεται στον Μπεν-Γκβίρ και στον συνάδελφό του από την ακροδεξιά, τον υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς. «Αν ήμουν μέλος του υπουργικού συμβουλίου της ισραηλινής κυβέρνησης, ίσως να μην επιτιθέμουν στον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που μου έχει απομείνει σε ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε ο Βανς.

«Δεν μπορώ να θυμηθώ κάποια περίπτωση κατά την οποία είτε ο αντιπρόεδρος είτε ο πρόεδρος των ΗΠΑ να έχει ασκήσει τόσο ανοιχτά κριτική στο Ισραήλ και να έχει χρησιμοποιήσει τέτοια γλώσσα», δήλωσε ο Γιόσι Μέκελμπεργκ του Chatham House, αναφερόμενος στην άμεση κριτική τόσο προς τον Νετανιάχου όσο και προς τις επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου, την οποία εξέφρασε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της συνόδου της G7 την Τετάρτη.

«Ο Νετανιάχου δεν μπορεί να αντέξει μια ρήξη με τις ΗΠΑ»

«Ο Νετανιάχου καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να αντέξει μια πραγματική ρήξη με τις ΗΠΑ, αλλά χρειάζεται τουλάχιστον να δώσει την εντύπωση μιας τέτοιας αντιπαράθεσης, ώστε η πολιτική του θέση να παραμείνει βιώσιμη», πρόσθεσε. «Είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς κάποια διέξοδο για τον Νετανιάχου πριν από τις εκλογές, εκτός από το να κερδίσει χρόνο και να μεταθέσει το θέμα για μετά την κάλπη. Ακόμη και αν σταματήσει αύριο τις επιθέσεις εναντίον της Χεζμπολάχ, θα μπορούσε να βασιστεί στο ότι εκείνη δεν θα επιτεθεί στο βόρειο Ισραήλ, όταν γνωρίζει πόσο ευάλωτος είναι ο ίδιος;»

Προς την κατεύθυνση αυτή, δεν ήταν σαφές σε ποιο βαθμό ο Σμότριτς και ο Μπεν-Γκβίρ διαφοροποιούνταν από τον πρωθυπουργό με την κριτική τους στη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν και σε ποιο βαθμό αντανακλούσαν τη δική του γραμμή, δήλωσε ο Όφερ Κασίφ, ισραηλινός βουλευτής του αριστερού κόμματος Χαντάς.

Ο Νετανιάχου αξιοποιεί πολιτικά την απειλή που αποτελεί το Ιράν από τη δεκαετία του 1990, όταν ισχυρίστηκε για πρώτη φορά ότι η χώρα βρισκόταν στα πρόθυρα κατασκευής πυρηνικού όπλου, καθώς και τη Χεζμπολάχ, της οποίας οι επιθέσεις με ρουκέτες στο βόρειο Ισραήλ αμέσως μετά την επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στο να αποσπαστεί η προσοχή από τις δικές του αποτυχίες πριν από εκείνη την εισβολή.

«Το μόνο που ενδιαφέρει τον Νετανιάχου και τους υποστηρικτές του, αυτή τη λεγόμενη κυβέρνηση, είναι να υπονομεύσουν, να τορπιλίσουν και να καταστρέψουν τη συμφωνία, ενώ παράλληλα προσποιούνται ότι δεν το κάνουν, προωθώντας ένα αφήγημα περί ασφάλειας και άμυνας. Αυτό είναι το πραγματικό ζήτημα εδώ», δήλωσε ο Κασίφ. «Ο στόχος είναι η καταστροφή.»