Είναι η Ταϊβάν ανόητε… Η επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα, η συνάντηση Νίξον-Μάο το ‘72 και η Χούντα της Αθήνας είχαν κοινό σημείο αναφοράς

Είναι η Ταϊβάν ανόητε… Πέρασαν κιόλας 54 χρόνια… Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ρίτσαρντ Νίξον ήταν ο πρώτος που επισκέφτηκε την Κίνα και μάλιστα μετά την εγκαθίδρυση Λαϊκής Δημοκρατίας στη χώρα του Κομφούκιου. Ποιος; Εκείνος ο διαπρύσιος αντικομμουνιστής!

Και τα χρόνια χύνονται σαν το ρύζι έξω από τα σακουλάκια της ζωής και γύρισε πριν από λίγες ημέρες ο Ντόναλντ Τραμπ από το Πεκίνο περιχαρής και ευτυχισμένος και «τράβηξε το αυτί» στην Ταϊβάν να μην προχωρήσει σε επίσημη ανακήρυξη ανεξαρτησίας από την Κίνα, αλλά θα συνεχίσει να τους πουλάει όπλα made in USA και όλα παραμένουν ανοιχτά σαν κλείστρα οπλοπολυβόλων με τη σφαίρα στη θαλάμη… Αυτά.

Και τα άλλα, τα πολύ σοβαρά οικονομικά, που συζητήθηκαν μεταξύ πάπιας Πεκίνου τιραμισού και λίτσες δεν τα μάθαμε κι ούτε θα τα μάθουμε ποτέ. Όμως, επειδή το παρελθόν χαράσσει το μέλλον, ας θυμηθούμε τι είχε συμβεί από την επίσκεψη του Νίξον στο «σπίτι» του Μάο.

Ο Ψυχρός Πόλεμος ξεπαγώνει στο Πεκίνο...

Εποχή Ψυχρού Πολέμου, τότε, (το 1972) και οι γεωπολιτικές εντάσεις ήταν έντονες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης, με την κάθε υπερδύναμη να ανταγωνίζεται για παγκόσμια επιρροή. Πριν από το 1972, οι ΗΠΑ διατηρούσαν την πολιτική μη αναγνώρισης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, η οποία οδήγησε σε διπλωματική απομόνωση για ένα τέταρτο του αιώνα. Η απροσδόκητη επίσκεψη του προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον στην Κίνα τον Φεβρουάριο του 1972 έθεσε τέλος σε αυτή την παρατεταμένη απομόνωση, σηματοδοτώντας, παράλληλα, μια ιστορική απόψυξη στις σχέσεις των δύο χωρών. Ουδείς πρόεδρος των ΗΠΑ είχε πατήσει το πόδι του στην Κίνα μέχρι τότε. Συνεργαζόμενες με την Κίνα, οι ΗΠΑ επιδίωξαν να δημιουργήσουν ένα ισχυρό αντίβαρο στην σοβιετική επιρροή, ενισχύοντας έτσι τη στρατηγική τους θέση.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, εκδόθηκε το Ανακοινωθέν της Σαγκάης, το οποίο αναγνώρισε την πολιτική της «Μίας Κίνας» και έθεσε τις βάσεις για μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Εκείνο το ανακοινωθέν επικεντρώθηκε (και τότε) στο ζήτημα της Ταϊβάν, επιτρέποντας και στα δύο έθνη (ΗΠΑ και Κίνα) να παραμερίσουν προσωρινά τις διαφορές τους για να ανοίξουν το εμπόριο και άλλες επαφές· επετεύχθη σταδιακή άρση των εμπορικών φραγμών και άρχισαν σταδιακά ανταλλαγές προϊόντων.
Επίσης, η επίσκεψη του Νίξον στην Κίνα οδήγησε σε νέα τροπή των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του Πολέμου του Βιετνάμ. Συνεργαζόμενες με την Κίνα, οι ΗΠΑ, στόχευαν να εκμεταλλευτούν τη σινο-σοβιετική ρήξη, αποδυναμώνοντας έτσι την υποστήριξη του Βόρειου Βιετνάμ από τον κινέζο σύμμαχό του.

Εκείνη η επίσκεψη, επηρέασε σημαντικά τις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης, μειώνοντας τις εντάσεις τόσο στο ευρωπαϊκό όσο και στο ασιατικό μέτωπο. Ακολούθησαν οι Συνομιλίες για τον Περιορισμό των Στρατηγικών Όπλων (SALT), με αποτέλεσμα σύναψη συμφωνιών που περιόρισαν τα πυρηνικά οπλοστάσια και σηματοδοτήθηκε στροφή προς την αμοιβαία αυτοσυγκράτηση.

Η ΕΣΣΔ στο περιθώριο

Η Ιαπωνία, ο Καναδάς και οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης αναγνώρισαν τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας με την Κίνα, με αποτέλεσμα την ενίσχυση των διμερών σχέσεων και των οικονομικών συνεργασιών. Η Σοβιετική Ένωση ένοιωσε περισσότερο απομονωμένη· η επίσκεψη του Νίξον στο Πεκίνο, υποχρέωσε τη Μόσχα να επανεκτιμήσει την εξωτερική της πολιτική.
Η κινεζική ηγεσία- τότε- ήρθε σε επαφή με τη δυτική τεχνολογία και τα οικονομικά μοντέλα, που συνέβαλλαν έμμεσα στις μεταγενέστερες μεταρρυθμίσεις της Κίνας υπό τον Ντενγκ Σιάο Πινγκ.

Συνεργαζόμενες με τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, οι Ηνωμένες Πολιτείες, διευκόλυναν την είσοδο της Κίνας στον ΟΗΕ.
Η επίσκεψη του Νίξον στην Κίνα, καλύφθηκε εκτενώς από την τηλεόραση, προσφέροντας στους Αμερικανούς μια πρώτη ματιά στην (εντός και εκτός εισαγωγικών) απομακρυσμένη Κίνα, μετά δύο δεκαετίες. Εκείνη η πρωτοφανής τηλεοπτική κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης εξανθρώπισε τον κινεζικό λαό, που στα μάτια του μέσου Αμερικανού ήταν σε ημιάγρια κατάσταση…

Η επίσκεψη του προέδρου Νίξον στην Κίνα το 1972 ήταν μια κομβική στιγμή στην ιστορία του Ψυχρού Πολέμου, αναδιαμορφώνοντας τις διεθνείς σχέσεις δίνοντας προτεραιότητα στον διάλογο έναντι της απομόνωσης: άλλαξε η δυναμική των σχέσεων ΗΠΑ-Κίνας, αλλά και τέθηκε ένα θεμελιώδες προηγούμενο για διπλωματία υψηλού ρίσκου, επηρεάζοντας τις προσεγγίσεις των παγκόσμιων ηγετών σε σύνθετες διεθνείς προκλήσεις.

Και η Χούντα της Αθήνας στην Κίνα!

Να θυμίσουμε ότι το καθεστώς των Συνταγματαρχών, της Χούντας της Αθήνας, δηλαδή, ακριβώς έναν χρόνο μετά τον Νίξον, είχε στείλει στο Πεκίνο τον τρίτο τη τάξη των πραξικοπηματιών Νικόλαο Μακαρέζο, με την ιδιότητα του Β’ Αντιπροέδρου της Ελληνικής Κυβέρνησης, ο οποίος συνάντησε τον πρωθυπουργό της Κινας Τσου Εν Λάι. Ποιον, τον Μακαρέζο; Εκείνον τον διαπρύσιο  αντικομμουνιστή!

Το Πεκίνο ήταν πρόθυμο να προχωρήσει στη σύναψη διπλωματικών σχέσεων με την Ελλάδα, όπως και με άλλα κράτη της Δύσης, υπό την προϋπόθεση ότι η Αθήνα θα διέκοπτε τις σχέσεις της με την τότε Δημοκρατία της Κίνας (τη μετέπειτα Ταϊβάν), δηλαδή το καθεστώς των Κινέζων εθνικιστών· τα δύο μέρη ήρθαν σε συμφωνία στις 19 Μαΐου του 1972, η οποία τέθηκε σε ισχύ πέντε ημέρες αργότερα. Η ελληνική κυβέρνηση αναγνώριζε την κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας ως τη μόνη νόμιμη κυβέρνηση της Κίνας, η διπλωματική αντιπροσωπεία της Ταϊβάν όφειλε να εγκαταλείψει την ελληνική επικράτεια εντός τριών μηνών και η Ελλάδα θα διέκοπτε τις «επίσημες» σχέσεις με το καθεστώς της Ταϊβάν.

Το μήλον της Έριδος

Η Ταϊβάν, σήμερα, ως ανεξάρτητο κράτος με το όνομα «Δημοκρατία της Κίνας», αναγνωρίζεται μόνο από 11 χώρες και το Βατικανό· δεν αναγνωρίζεται από τις περισσότερες χώρες του Κόσμου και διεθνείς οργανισμούς, διότι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας τη θεωρεί επαρχία της. Η Ταϊβάν όμως διατηρεί στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, την Ιαπωνία, αλλά και με πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, αν και όχι σε επίπεδο πρεσβειών.

Σε Ειδική Έκθεση του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (CFR) για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, με τίτλο: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ταϊβάν: Μια Στρατηγική για την Πρόληψη του Πολέμου», οι συντάκτες της υποστηρίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αλλάξουν και να διευκρινίσουν τη στρατηγική τους για την πρόληψη του (ενός ακόμα) πολέμου στην Ταϊβάν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ταξίδεψε στην Κίνα για πρώτη φορά μετά 2017. Πριν από το ταξίδι, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι θα έθετε το ζήτημα των πωλήσεων όπλων στην Ταϊβάν, ωστόσο, οι επίσημες ανακοινώσεις δεν περιλαμβάνουν πολλές αναφορές για την Ταϊβάν. Αμερικανικά μέσα έγραψαν με νόημα: «Στο Πεκίνο, ένας αποτυχημένος Πρόεδρος εκπροσώπησε την παρακμή της αμερικανικής ισχύος! Αυτοαποκαλείται ηγέτης του ελεύθερου κόσμου [ο Τραμπ], αλλά ο ελεύθερος κόσμος δεν τον πιστεύει πλέον. Όταν απλώνει το χέρι του, ουδείς σπεύδει να ανταποδώσει κι' όταν απειλεί, ουδείς τρέμει.Τελικά, ο Σι δεν προσέφερε τίποτα ουσιαστικό- καμία λύση στον πόλεμο στο Ιράν, καμία ευρεία εμπορική συμφωνία, καμία υπόσχεση για πρόσβαση σε σπάνιες γαίες. Ο Σι διασκέδασε τον αποτυχημένο πρόεδρο, που πέρασε την ώρα του στο Πεκίνο». Αλλά; Ο Τραμπ, μετά τις επαφές με την κινεζική ηγεσία, δήλωσε ότι η Κίνα και η Ταϊβάν «θα πρέπει και οι δύο να ηρεμήσουν»... Ο Κόσμος πότε θα ηρεμήσει; Ποτέ!