Γιατί ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται επί 1580+ ημέρες και δεν πρόκειται να σταματήσει ποτέ! – Με το μίσος πυρομαχικό

Γιατί ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται επί 1580+ ημέρες και δεν πρόκειται να σταματήσει ποτέ; Γιατί έχει το μίσος για πυρομαχικό του! 

Λίγο οι αξημέρωτοι αγώνες του Μουντιάλ, λίγο οι νύχτες του Ιράν που έγιναν μέρα από της αμερικανικές βόμβες, κάπου έχουμε ξεχαστεί αρχές καλοκαιρού… Και πώς να μην ξεχαστούμε, άλλωστε; Το πετρέλαιο μας «καίει», τα Στενά του Ορμούζ που όλο και στενεύουν μας αποπροσανατολίζουν, οι φωτιές, που άρχισαν με το έμπα των ανέμων και αφήνουν πίσω τους σταχτή μας καίνε, οι διακοπές που δεν έρχονται μας καίνε. Με την Ουκρανία θα ασχολούμαστε τώρα;

Βλέπεις; Πόλεμος στην Ουκρανία ακόμα, αλλά οι προβολείς της επικαιρότητας έχουν γυρίσει αλλού τα μάτια τους· κι εμείς από κοντά, μαζί τους. «Ο πεινασμένος σκύλος είναι πιο επικίνδυνος από έναν χορτάτο λύκο» λένε- περίπου- οι Ουκρανοί και τα πεινασμένα σκυλιά του Βολοντιμίρ έχουν τρομάξει τους (χορτάτους) λύκους του Βλαδίμηρου… Και η φωτιά συνεχίζει να καίει σαν σε ηφαίστειο και δεν πρόκειται ποτέ- μα ποτέ- να σβήσει. Γιατί; Γιατί το μίσος είναι το μάγμα που γίνεται λάβα εσαεί!
Ας θυμηθούμε σήμερα τι σημαίνει Ρωσία για τους Ουκρανούς που μετρούν τέσσερα χρόνια πολέμου.

Όταν τα ρωσικά τανκς άναψαν τις μηχανές τους και τα ναβιγκέιτορ έδειξαν προς το Κίεβο τις πρώτες πρωινές ώρες της 24ης Φεβρουαρίου 2022, πολλοί στη Δύση- δήθεν- εξεπλάγησαν: άρχιζε ένας πόλεμος χωρίς προειδοποίηση. Για τους Ουκρανούς (και για τους Δυτικούς), τίποτα δεν ήταν ξαφνικό. Η φωτιά που άναψε τότε είχε θεριέψει από τις σπίθες που σιγόκαιγαν αιώνες πριν· και η δυνατή έκρηξη είχε ακουστεί πριν από οκτώ χρόνια· άλλο αν οι Δυτικοί έκαναν ότι δεν άκουσαν ή πίστεψαν ότι: ένας κεραυνός ήταν, πάει πέρασε…

Ο Φεβρουάριος του '22 ήταν η κορύφωση 

Η ημερομηνία που οι περισσότεροι καταγράφουν ως έναρξη του πολέμου της Ουκρανίας είναι ο Φεβρουάριος του 2022, αλλά ο ρωσοουκρανικός πόλεμος είχε αρχίσει (και μάλιστα) επίσημα τον Φεβρουάριο του 2014. Αφορμή ήταν η Επανάσταση της Αξιοπρέπειας της Ουκρανίας: μαζική λαϊκή εξέγερση που ανέτρεψε από την εξουσία έναν πρόεδρο που ήταν λακές του Κρεμλίνου και οδήγησε τη χώρα σε πορεία προς την Ευρώπη και τη Δύση· η Μόσχα δεν το άντεξε.
Η απάντηση της Ρωσίας ήταν άμεση και δυναμική: μέσα σε λίγες εβδομάδες, υποστήριξε ένοπλους αυτονομιστές στην ανατολική περιοχή του Ντονμπάς, πυροδοτώντας έναν πόλεμο που μαινόταν ενώ μεγάλο μέρος του Κόσμου κοίταζε αλλού. Μέχρι να φτάσει το 2022, χιλιάδες Ουκρανοί είχαν ήδη σκοτωθεί σε εκείνο το μέτωπο.
Ακόμη και πριν αρχίσει η σύγκρουση στα ανατολικά, η Ρωσία είχε κάνει μια πιο τολμηρή κίνηση: κατέλαβε και προσάρτησε την Κριμαία, την ουκρανική χερσόνησο που η Μόσχα πάντα εποφθαλμιούσε. Η προσάρτηση ολοκληρώθηκε μέσα σε λίγες εβδομάδες από την εξέγερση του 2014, σηματοδοτώντας την πρώτη βίαιη κατάληψη ευρωπαϊκού εδάφους από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μέσα στο σκοτάδι, πριν από την αυγή της 24ης Φεβρουαρίου 2022, ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία από πολλές κατευθύνσεις ταυτόχρονα, στέλνοντας θωρακισμένες φάλαγγες προς το Κίεβο με την προσδοκία του Κρεμλίνου ότι η πρωτεύουσα θα έπεφτε μέσα σε λίγες μέρες. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία, προκαλώντας εξανδραποδισμούς και κύμα προσφύγων σε κλίμακα που η Ευρώπη είχε να δει και να ακούσει από το 1945. Εκατομμύρια Ουκρανοί κατέφυγαν δυτικά- με τα πόδια, με αυτοκίνητα, στοιβαγμένοι σε τρένα- στη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση που είχε να βιώσει η γηραιά ήπειρος περισσότερο από επτά δεκαετίες. Η γρήγορη νίκη που περίμενε η Ρωσία δεν ήρθε ποτέ. Πάνε οι εποχές του Blitzkrieg.

Η επίθεση στο Κίεβο αποκρούστηκε, γεγονός που υποχρέωσε τη Ρωσία να επανασχεδιάσει πλήρως τη στρατηγική της.
Οι αριθμοί, ακόμη και όταν είναι ελλιπείς και αμφισβητούμενοι, είναι συγκλονιστικοί. Το Reuters και άλλα μεγάλα διεθνή μέσα ενημέρωσης έχουν περιγράψει τη σύγκρουση ως τον πιο θανατηφόρο πόλεμο σε ευρωπαϊκό έδαφος τα τελευταία 70 χρόνια ( ο Ελληνικός Εμφύλιος ήταν ο τελευταίος). Τα θύματα και από τις δύο πλευρές ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες και οι θάνατοι αμάχων έχουν καταγραφεί όχι μόνο σε πόλεις που σχοινοβατούν στην πρώτη γραμμή, αλλά και σε χωριά που βρίσκονται κατά μήκος των διαδρόμων εκκένωσης που χρησιμοποίησαν οι άμαχοι προσπαθώντας να διαφύγουν.

Οι ρωσικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε όλη την Ουκρανία έχουν σκοτώσει αμάχους και έχουν καταστρέψει πολιτιστικά μνημεία. Εικόνες φλεγόμενων κτιρίων πολιτιστικής κληρονομιάς ταξίδεψαν σε όλο τον Κόσμο, μεταφέροντας την απεχθή φιλοσοφία του πολέμου που δείχνει πολύ πιο πέρα από τις φυσικές καταστροφές: καμία διάκριση!
Οι ήχοι των όπλων απηχούν μίσος αιώνων. Η ρωσική αυτοκρατορική πολιτική και, αργότερα, η σοβιετική πολιτική μόχθησαν συστηματικά για να εξαλείψουν την ουκρανική γλώσσα, να περιορίσουν την ουκρανική εκκλησία και να σβήσουν ή να χαράξουν μια διαφορετική ουκρανική εθνική μνήμη.

Ο τεχνητός λιμός που θέρισε εκατομμύρια

Για να κατανοήσουμε γιατί οι Ουκρανοί πολεμούν με τόση αγριότητα τους Ρώσους, η Ιστορία προσφέρει ένα σκληρό, αλλά ουσιαστικό παράδειγμα: το Χολοντομόρ του 1932-33. Οι σοβιετικές αρχές προκάλεσαν λιμό σε όλη την Ουκρανία που θεωρείται- και ήταν- μία από τις μεγαλύτερες εθνικές συμφορές στη σύγχρονη ιστορία της Ουκρανίας: συνοδεύτηκε από το θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων! Οι Ρώσοι υφάρπαξαν σιτηρά από χωριά, εμποδίζοντας παράλληλα τους πεινασμένους αγρότες να φύγουν για να βρουν τροφή Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1932 εφαρμόστηκε ο νόμος του Στάλιν που παραχωρούσε μέχρι 5 κοτσάνια καλαμπόκι σε μια οικογένεια. Τιμωρούνταν με θάνατο όσοι έπαιρναν έστω και μια χούφτα καλαμπόκι περισσότερη. Ο νόμος εκείνος έσυρε στο εκτελεστικό απόσπασμα πάνω απο 6000 ανθρώπους, ενώ εκατοντάδες φυλακίσθηκαν.. Ήταν μια σκόπιμη, οργανωμένη εκστρατεία μαζικού θανάτου: οι εκτιμήσεις από ιστορικούς και κυβερνητικούς αξιωματούχους για τον αριθμό των νεκρών έχουν μεγάλες αποκλίσεις· σύμφωνα με εκτιμήσεις, μέχρι και 12 εκατομμύρια Ουκρανοί πέθαιναν από τον λιμό! Πολλές χώρες, αλλά και διεθνείς οργανισμοί έχουν αναγνωρίσει εκείνον τον λιμό ως γενοκτονία. Η ίδια η λέξη Χολοντομόρ σημαίνει «θάνατος από την πείνα» στα ουκρανικά.

Για τους Ουκρανούς, το Χολοντομόρ δεν είναι ένα μακρινό ιστορικό γεγονός που αναπαύεται στα σχολικά βιβλία· είναι άσβεστη μνήμη. Αυτή η ορθάνοιχτη πληγή διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο γίνεται κατανοητός ο τωρινός πόλεμος: όχι ως συνοριακή διαμάχη μεταξύ συγκρίσιμων δυνάμεων, αλλά ως ένα ακόμα κεφάλαιο σε έναν υπαρξιακό αγώνα που έχει ήδη κοστίσει στην Ουκρανία αδιανόητες απώλειες. Και δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι, όταν οι Ναζί εισέβαλλαν στα ουκρανικά εδάφη, πολλοί Ουκρανοί πολέμησαν με περισσότερο μένος τον Κόκκινο Στρατό από τη Βέρμαχτ!

Ο πόλεμος που χτύπησε τον Κόσμο

Το διακύβευμα, ιδωμένο μέσα από αυτό το πρίσμα, δεν θα μπορούσε να φαντάζει πιο εσωτερικό και απόλυτο. Η Ουκρανία και η Ρωσία μαζί αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό στοιχείο των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού. Όταν ο πόλεμος διέκοψε αυτές τις γραμμές εφοδιασμού, οι τιμές των τροφίμων εκτοξεύτηκαν στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και χώρες της Ασίας- περιοχές που δεν είχαν κανένα ρόλο στη σύγκρουση και καμία δυνατότητα να προστατευθούν από τις συνέπειές της. Οι αγορές ενέργειας κλονίστηκαν με την ίδια ισχύ. Η Ευρώπη, εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο, έσπευσε να βρει εναλλακτικές λύσεις, επιταχύνοντας επενδύσεις σε υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και διασυνδεδεμένους αγωγούς, ενώ τα νοικοκυριά σε όλη την ήπειρο απορρόφησαν απότομα υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας κατά τη διάρκεια των χειμώνων.

Ο πόλεμος αναμόρφωσε τις συμμαχίες, επανασχεδίασε τις ενεργειακές υποδομές και απέδειξε με τον πιο απροκάλυπτο τρόπο το πόσο μια σύγκρουση, σε μια γωνιά της Ευρώπης, μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή ζωή σε ολόκληρη την ήπειρο.
Το ΝΑΤΟ, το οποίο η Μόσχα παρουσίαζε ως μια παρακμάζουσα και διχασμένη συμμαχία, βγήκε από την κρίση πιο ενωμένο και πιο δυνατό μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Η Φινλανδία και η Σουηδία- δύο έθνη με βαθιές παραδόσεις μη δέσμευσης σε στρατιωτικές συμμαχίες- υπέβαλαν αίτηση και εντάχτηκαν στο ΝΑΤΟ.

Επιστροφή στην Ουκρανία...

Αυτό που η Ρωσία διατυμπάνιζε ως μια σύντομη «ειδική στρατιωτική επιχείρηση»- διατύπωση που είχε σχεδιαστεί με προσοχή ώστε να ελαχιστοποιήσει και να καθησυχάσει τους Ρώσους- έχει μετασχηματιστεί σε σκληρή, πολυετή σύγκρουση που προκαλεί καταστροφικές απώλειες και από τις δύο πλευρές χωρίς να διαφαίνεται λύση στον ορίζοντα. Η Ουκρανία είναι ακόμα εκεί· ακόμα μάχεται. Και τώρα που σιγά σιγά οι φωτιές στο Μέση Ανατολή σβήνουν, που τα Στενά ανοίγουν, το πετρέλαιο επιστρέφει στις τιμές τις προ κρίσης, το Μουντιάλ οδεύει προς την κορύφωσή του και οι καύσωνες χτυπούν ανελέητα, όχι τον ταλαίπωρο τόπο μας, αλλά την κεντρική Ευρώπη, κάποιοι θα θυμηθούν ξανά την Ουκρανία. Γιατί έτσι είναι όταν φθίνουν οι ειδήσεις: γυρίζουμε στις σταθερές και αμετάβλητες καταστάσεις και ο πόλεμος της Ουκρανίας είναι μια από αυτές…