Ο Γερμανός Στρατηγός που διέσωσε χιλιάδες Έλληνες από τη μανία των Τούρκων στη Μικρασία γνώρισε αχαριστία και φυλακή!

Το όνομά του σχοινοτενές: Όττο Βίκτορ Καρλ Λίμαν φον Σάντερς· η δραστηριότητά και οι ιδιότητές του; Εκτεταμένες! Όττο Βίκτορ Καρλ Λίμαν φον Σάντερς: στρατηγός του Αυτοκρατορικού Γερμανικού Στρατού υπηρέτησε ως στρατιωτικός σύμβουλος του Οθωμανικού Στρατού κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου· ήταν ο θριαμβευτής της Καλλίπολης, ήταν ο άνθρωπος- και αυτό θα μας απασχολήσει στο παρών άρθρο- που προστάτευσε Έλληνες και Αρμένιους από τη δολοφονική φρενίτιδα των Οθωμανών! Ο φον Σάντερς, επίσης, ήταν ο στρατιωτικός που άνοιξε τον δρόμο προς τα ψηλά της εξουσίας και της δόξας στον Μουσταφά Κεμάλ (μετέπειτα Ατατούρκ).

Η Καλλίπολη έμεινε στην Ιστορία ως σύμβολο που γιγάντωνε τον μύθο του εθνικού μεγαλείου της Τουρκίας, όμως καθώς έφευγαν τα χρόνια, η μορφή του στρατηγού Λίμαν φον Σάντερς χάθηκε στην ομίχλη, και ο Μουσταφά Κεμάλ πήρε τη θέση του θριαμβευτή Γερμανού!

Στο κοιμητήριο Darmstadt Altfriedhof, ένα από τα παλαιότερα και πιο διάσημα νεκροταφεία της Γερμανίας, ο επισκέπτης θα σταματήσει πλάι στο ταφικό μνημείο του φον Σάντερς και θα διαβάσει στην μαρμάρινη πλάκα: «Νικητής της Καλλίπολης». Πριν από δέκα χρόνια οι Γερμανοί διχάστηκαν αν θα έπρεπε να συνοδεύει αυτό το επίγραμμα τον φον Σάντερς στον άλλο κόσμο. «Αρκούν μόνο οι στρατιωτικές επιτυχίες ως “επιτεύγματα ζωής” για να αναγνωριστεί κάποιος και να έχει τιμητικό τάφο στην πόλη;» διερωτήθηκαν οι Αρχές. Είχαν λησμονήσει, όμως, το βασικότερο: την ανθρωπιστική δράση του φον Σάντερς που διέσωσε χιλιάδες Έλληνες και Αρμενίους…

Συγκρούστηκε πρώτο με Τούρκους...

Ο Όττο Λίμαν φον Σάντερς (γεννημένος το 1855) με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν ένας από τους τρεις γερμανούς αξιωματικούς με ανώτατο βαθμό που είχαν εβραϊκή καταγωγή κάτι που «έδειχνε» μέλλον αβέβαιο, τότε· το 1913 άδραξε την ευκαιρία να προωθήσει τη στρατιωτική του καριέρα όταν του προσφέρθηκε η ηγεσία της Γερμανικής Στρατιωτικής Αποστολής στον Βόσπορο. Ο φον Σάντερς ήρθε σε σύγκρουση με τον τούρκο υπουργό Πολέμου Ενβέρ Πασά, ο οποίος ήταν 26 χρόνια νεότερος από αυτόν και εντελώς ανίκανος στρατιωτικά· η σύγκρουση κορυφώθηκε, όταν ο Λίμαν φον Σάντερς αρνήθηκε την προσφορά του Ενβέρ να αναλάβει τη διοίκηση του 3ου Σώματος σε μια εκστρατεία στον Καύκασο εναντίον των Ρώσων. Γνωρίζοντας ότι ο τουρκικός στρατός ήταν ανεπαρκώς εξοπλισμένος για μια τέτοια επίθεση και μάλιστα μέσα στο καταχείμωνο, ο φον Σάντερς αρνήθηκε και ο αντιστράτηγος Φριτς Μπρόνσαρτ φον Σέλεντορφ ηγήθηκε της εκστρατείας. Αποτέλεσμα; Απόλυτη καταστροφή. Το 90% των 100.000 στρατιωτών έχασαν τη ζωή τους και- το τραγικότερο- η συντριπτική πλειοψηφία δεν σκοτώθηκε από εχθρικά πυρά, αλλά από την πείνα και από το κρύο. «Οι Αρμένιοι έφταιγαν» ήταν η δικαιολογία των επικεφαλής. Και οι Αρμένιοι θα πλήρωναν με αίμα και εξανδραποδισμούς το «φταίξιμό» τους.

Διέσωσε Έλληνες και Αρμένιους

Ο φον Σάντερς διέσωσε Έλληνες από μαζικές απελάσεις το 1916 και, ξανά στα τέλη του 1917, παρενέβη για να σώσει έλληνες πολίτες που επρόκειτο να απελαθούν από τη Σμύρνη. Λίγα χρόνια πριν, το 1915, μετά την απέλαση ομάδας 300 Αρμενίων από τη Σμύρνη, ο φον Σάντερς εμπόδισε περαιτέρω απελάσεις απειλώντας να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία για να τις εμποδίσει· οι Τούρκοι υπάκουσαν. Τον Ιούνιο του 1917, ο γερμανός στρατηγός αρνήθηκε να υπακούσει στις διαταγές του Ενβέρ Πασά και να απελάσει τους Έλληνες που βρίσκονταν υπό τη δικαιοδοσία του.
Στο βιβλίο των απομνημονευμάτων του (το έγραψε στη διάρκεια της φυλάκισής του στη Μάλτα) «Πέντε χρόνια στην Τουρκία» (Funf Jahre Turkei), ο φον Σάντες έχει γράψει με μελάνι πικρίας: «Είχα προστατεύσει αμέτρητες φορές τους Έλληνες στη Σμύρνη και σε ολόκληρη την παράκτια περιοχή της Μικράς Ασίας από τις τουρκικές προκλήσεις. Το φωτογραφικό πορτρέτο μου ήταν αναρτημένο, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, στο μεγάλο ελληνικό σχολείο (σ.τ.σ. Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης ) και ο πρόεδρος της ελληνικής κοινότητας στη Σμύρνη μου είχε προσφέρει ένα δείπνο για να ου εκφράσει τις ευχαριστίες του εκ μέρους των Ελλήνων.

»Ο προθάλαμος του γραφείου μου δεν ήταν ποτέ άδειος από Έλληνες, άνδρες και γυναίκες. Και όμως, μετά την ανακωχή, οι Έλληνες με βομβάρδισαν με κατηγορίες, χαλκευμένες από την αρχή ως το τέλος, ότι δήθεν είχα καταπιέσει τους Έλληνες»…
Η ευγνωμοσύνη και τα «ευχαριστώ», όπως γίνεται αντιληπτό, δεν ήρθαν από όλους τους Έλληνες… Ο φον Σάντερς συνελήφθη από τους Βρετανούς και φυλακίστηκε στη Μάλτα και δικάστηκε ως εγκληματίας πολέμου βάσει κατηγοριών από Έλληνες· αθωώθηκε! Άλλες πηγές που αναφέρονται στην βιογραφία του φον Σάντερς υποστηρίζουν ότι «…κρατούνταν με σκοπό να δικαστεί για εγκλήματα πολέμου, αλλά λόγω μη έγερσης αξιώσεων εκ μέρους και της ελληνικής κυβέρνησης, αφέθηκε ελεύθερος»…

Ο αμερικανός πρόξενος στη Σμύρνη Τζορτζ Χόρτον είχε επισημάνει την συμβολή του Γερμανού προς στους χριστιανικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας.
Η αλήθεια είναι ότι τον Απρίλιο του 1917, ο Λίμαν φον Σάντερς εξέδωσε διαταγή να «εκκενωθούν» Έλληνες του Αϊβαλί, (περίπου 12.000 έως 20.000), λόγω «συστηματικής προδοσίας και κατασκοπείας» προς όφελος της Αντάντ (συμμαχία Γαλλίας και Μεγάλης Βρετανίας). Ωστόσο, υποσημείωνε ότι μόνο τα άτομα «των οποίων η εχθρότητα μπορούσε να αποδειχθεί» έπρεπε να απελαθούν. Ο φον Σάντερς απέσυρε εν μέρει τη διαταγή το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς.

Κατά τη δίκη του Σογομόν Τεχλιριάν, δολοφόνου του εμπνευστή και ενορχηστρωτή της Σφαγής των Αρμενίων Ταλαάτ Πασά, ο φον Σάντερς είχε καταθέσει ότι οι μαζικοί εξανδραποδισμοί των Αρμενίων δεν ήταν τοπικά επεισόδια ή στρατιωτική αναγκαιότητα, αλλά προσεκτικά σχεδιασμένη πολιτική της κυβέρνησης των Νεοτούρκων!

Και οι Χρυσαυγίτες εναντίον του!

Η ιστορικός Τέσα Χόφμαν (υπότροφος αρμενικών σπουδών και κοινωνιολογίας, διδάκτορας και ερευνήτρια στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου), έχει γράψει ότι υπάρχουν «ασυμφωνίες μεταξύ του μύθου και της ιστορικής πραγματικότητας» σχετικά με την εμπλοκή του φον Σάντερ στη Σφαγή. Στην πραγματικότητα, γράφει, ο φον Σάντερς έσωσε τους Αρμένιους και τους Έλληνες από απελάσεις, σφαγές και την ολέθρια μανία των Τούρκων.
Η εγκληματική οργάνωση Χρυσή Αυγή, ισχυρίστηκε, το 1996, ότι ο φον Σάντερς ήταν «ένας σατανικός κρυπτοεβραίος» που ενορχήστρωσε προσωπικά και τις δύο γενοκτονίες! «Απολύτως κατασκευασμένη και όχι τεκμηριωμένη η άποψη» γράφει ο Νιλ Μπαρ (Neil Bar), διδάκτορας ερευνητής και ακαδημαϊκός που ειδικεύεται στη μελέτη του πολιτικού εξτρεμισμού, των ριζοσπαστικών ιδεολογιών και του αντισημιτισμού.
Ο φον Σάντερς, χρόνια μετά την εμπλοκή του στα στρατιωτικά δρώμενα της Τουρκίας, επέκρινε τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, τις μεθόδους τους και τα αντιγερμανικά του αισθήματα, παρά το γεγονός ότι τον θεωρούσε εξαίρετο στρατιώτη. Ο Μουσταφά Κεμάλ απέδωσε- ψευδώς- τα επιτεύγματα της νίκης στην Καλλίπολη στον εαυτό του, χωρίς να αποδώσει τα εύσημα σε κανέναν άλλο! Ο Λίμαν φον Σάντερς πέθανε στο Μόναχο στις 22 Αυγούστου του 1929, σε ηλικία 74 χρονών. Σήμερα ποιος τον θυμάται; Η Ιστορία μόνο...