Το ΠΑΣΟΚ 48 χρόνια μετά ακόμα ψάχνει την Αλλαγή που χάθηκε στη σκόνη του χρόνου

Μια μέρα σαν σήμερα, 3η Σεπτεμβρίου του 1974 ο Ανδρέας Παπανδρέου ιδρύει το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα. Η Αλλαγή, το εμβληματικό σύνθημα του κόμματος, ακόμα αναζητείται

Λίγα μέτρα πιο κάτω από το παλάτι του βασιλιά Όθωνα σε ένα άλλο «παλάτι» στο ξενοδοχείο με το εμβληματικό όνομα: «King's Palace», 131 χρόνια μετά την εμβληματική 3η Σεπτεμβρίου του 1843, ένας 55άρης με στεντόρεια φωνή διακηρύσσει: «Εθνική Ανεξαρτησία- Λαϊκή Κυριαρχία- Κοινωνική Απελευθέρωση».

Το προηγούμενο βράδυ ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν είχε κοιμηθεί σχεδόν καθόλου, λένε όσοι τον θυμούνται τότε. Ο Ανδρέας δεν είχε αποφασίσει ακόμη τι όνομα να δώσει στο νέο κόμμα. Πρότεινε το «Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα για την Αναγέννηση της Ελλάδας», αλλά ο όρος «αναγέννηση» θα θεωρηθεί από τους περισσότερους συντρόφους του απαρχαιωμένος, ενώ άλλοι θα πουν ότι μοιάζει με σύνθημα της χούντας. Στο τέλος θα επιλεγεί η ονομασία «Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα» Το σήμα που υιοθετήθηκε, ήταν ένας πράσινος ανατέλλων ήλιος, εμπνευσμένο από μια μικρή τροτσκιστική ομάδα. Το ΠΑΣΟΚ γεννιέται! Το ημερολόγιο δείχνει 3 Σεπτέμβρη του 1974. Η «3η Σεπτεμβρίου» γράφεται ξανά στην ελληνική Ιστορία με ανεξίτηλα γράμματα!

Το 1843 συνετελέσθη μια επανάσταση από τους επιφανείς στρατιωτικούς της εποχής που ευαγγελίστηκαν την «Aλλαγή»: Σύνταγμα και Εθνική Συνέλευση, μετά μια μακραίωνη σκλαβιά και υπό το καθεστώς ενός ξενόφερτου μονάρχη. Το πέτυχαν άμεσα.
Το 1974 μια «επαναστατική» ιδρυτική διακήρυξη ευαγγελίζεται την πολιτική «Αλλαγή» στην Ελλάδα έπειτα από μια ξενοκρατούμενη δικτατορία και μια μακρόχρονη κυριαρχία της συντηρητικής παράταξης. Επτά χρόνια μετά, το ΠΑΣΟΚ εκλέγεται πρώτο κόμμα και βάζει τα θεμέλια της «Aλλαγής» πάνω στην άμμο του πολιτικού και κοινωνικού συστήματος. Αποτέλεσμα; Κατάρρευση!

Πριν από 48 χρόνια

Φορώντας ένα λιτό πουκάμισο με ανοιχτούς τους μεγάλους γιακάδες του και ένα ρολόι με φαρδύ περίεργο λουράκι, που δείχνει... ώρες μπροστά, ο Ανδρέας Παπανδρέου είναι πάμφωτος. Πίσω του καθιστοί ο Γιάννης Αλευράς, ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος, η Σίλβα Ακρίτα, η Αμαλία Φλέμινγκ, ο Κώστας Σημίτης...

Μιλάει και η Ελλάδα σιωπά για να τον ακούσει προσεκτικά: «Βασικός κυρίαρχος στόχος του Κινήματος είναι η δημιουργία πολιτείας απαλλαγμένης από έλεγχο ή επιρροή της οικονομικής ολιγαρχίας, πολιτείας ταγμένης στην προστασία του έθνους και στην υπηρεσία του λαού. Η εθνική ανεξαρτησία είναι αναπόσπαστα δεμένη με τη λαϊκή κυριαρχία, με τη δημοκρατία σε κάθε φάση της ζωής του τόπου, με την ενεργό συμμετοχή του πολίτη σ όλες τις αποφάσεις που τον αφορούν. Μα είναι ταυτόχρονα συνυφασμένη με την απαλλαγή της οικονομίας μας από τον έλεγχο του ξένου μονοπωλιακού και ντόπιου μεταπρατικού κεφαλαίου που διαμορφώνει την οικονομική, την κοινωνική, την πολιτική και την πολιτιστική μας πορεία σύμφωνα με τα συμφέροντα όχι του λαού αλλά της οικονομικής ολιγαρχίας».

Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε επιστρέψει στην Ελλάδα το βράδυ της 16ης Αυγούστου του 1974 και αποθεώθηκε από πολιτικούς του φίλους και χιλιάδες λαού στο αεροδρόμιο και κατά μήκος της διαδρομής προς το Καστρί. Ένα από τα πρώτα προβλήματα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει ήταν η επιμονή επιφανών κεντρώων πολιτικών να ηγηθεί της Ένωσης Κέντρου. Υπέρ αυτής της λύσης ήταν και ο διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Αντώνης Λιβάνης, ο Γιάννης Αλευράς και ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος.

Ο Ανδρέας δεν πήρε σοβαρά την προοπτική αυτή. Ήταν αποφασισμένος να ηγηθεί ενός νέου κόμματος κι εκεί κατευθύνονταν οι ουσιαστικές συζητήσεις με τους στενούς του συνεργάτες.

Η εκδήλωση στο «King's Palace» τελειώνει και ο Ανδρέας Παπανδρέου μόλις έχει αρχίσει... Διάβασε ολόκληρη τη «διακήρυξη αρχών» και στη συνέχεια τη μοίρασε στους παριστάμενους δημοσιογράφους, τυπωμένη σ’ ένα μικρό πράσινο βιβλιαράκι. Το Π.Σ.Κ, όπως το έγραφε τις πρώτες μέρες ο Τύπος, ήταν γεγονός. Το αρκτικόλεξο ΠΑ.ΣΟ.Κ, που επικράτησε, θα το επιβάλλει η εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ».

Σήμερα το ΠΑΣΟΚ μεταλλαγμένο σε Κίνημα Αλλαγής παραμένει αμετακίνητο κίνημα, ευαγγελιζόμενο την αλλαγή, που δεν μπόρεσε ή δεν ήθελε να εφαρμόσει ο ιδρυτής του. Όλα τριγύρω αλλάζουνε - το Κίνημα Αλλαγής δείχνει να αλλάζει ξανά σε ΠΑΣΟΚ - κι όλα τα ίδια μένουν…