Φρειδερίκη: «Μέσα σε λίγες ώρες ο σύζυγός μου διόρισε πρωθυπουργό έναν νέο άνδρα» - Κι έτσι ο Καραμανλής έγινε πρωθυπουργός

«Είμαι απόλυτος μονάρχης και διορίζω Πρωθυπουργό στη χώρα μου και τον κηπουρό μου»! Οι απόλυτοι μονάρχες ανέκαθεν πορεύτηκαν έχοντας πλάι τους συνήθως «κηπουρούς», που κύριο μέλημά τους ήταν να σκύβουν και να αποψιλώνουν τους ικανούς.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν ήταν «κηπουρός», όμως δεν ήταν και ιεραρχικά εκείνος που έπρεπε να ορκιζόταν Πρωθυπουργός της Ελλάδας· προείχαν άλλοι. Άλλοι, που αποψιλώθηκαν από τους «κηπουρούς» του Βασιλέως. Και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, έγινε Πρωθυπουργός, τέτοιες μέρες του 1955.

Ήταν 4 Οκτωβρίου- μια μέρα σαν σήμερα δηλαδή- του 1955, όταν κυκλοφόρησε η είδηση του θανάτου του Αλέξανδρου Παπάγου: Αρχιστράτηγος των ελληνικών δυνάμεων το 1940, ένας από τους ελάχιστους υψηλόβαθμους αξιωματικούς που παρέμειναν στη χειμαζόμενη Ελλάδα υπό Γερμανική Κατοχή, που ανέπτυξε αντιστασιακή δράση (όποιας εμβέλειας…) και που συνελήφθη από τη Γκεστάπο και σύρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου, όταν άλλοι συνεργάζονταν με τους κατακτητές!

Ο Παπάγος έχει αδικηθεί από ιστορικούς: του καταλογίστηκε ηττοπάθεια και ατολμία! Το γεγονός ότι έμεινε στην Ελλάδα αρνούμενος να «συνθηκολογήσει» με τους κατακτητές και σύρθηκε σε κολαστήριο στη Γερμανία, τον τιμά! Η συμβολή του Παπάγου, δε, στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο ως Αρχιστράτηγος των Ελληνικών Δυνάμεων ήταν κομβικής σημασίας- κατήγγειλε την κίνηση συνθηκολόγησης του Τσολάκογλου και διέταξε «μάχη μέχρις εσχάτων», ενώ επίσης σημαντικότατη ήταν η προσφορά του (από στρατιωτικής απόψεως) κατά τον Εμφύλιο 1945-1949! Ο δε πολιτικός βίος του; Με θετικό πρόσημο έχει κλείσει! Ο Αλέξανδρος Παπάγος πέθανε 71 χρονών, Πρωθυπουργός εν ενεργεία. Και η Ελλάδα πρόσμενε τη συνέχεια…

Ο Παπάγος είχε επιλέξει τον διάδοχό του, αλλά...

Ο Παπάγος- Πρωθυπουργός ων- είχε αποκλείσει την περίπτωση να παραιτηθεί κατά τη διάρκεια της ασθένειάς του και να αφήσει στον βασιλιά Παύλο την επιλογή του διαδόχου του. Μια ημέρα πριν από το θάνατο του, μάλιστα, ο Αλέξανδρος Παπάγος είχε στείλει επιστολή στον Βασιλιά όπου καθαρά άφηνε να εννοηθεί πως αν παραιτούνταν, το Κόμμα του, ο Ελληνικός Συναγερμός θα οδηγούνταν σε διάσπαση. Ο Παπάγος είχε επιλέξει τον διάδοχο του, ήταν ο Στέφανος Στεφανόπουλος, όμως λογάριαζε δίχως το Παλάτι… Μάλιστα, στις 5 το απόγευμα της 4ης Οκτωβρίου, ημέρα του θανάτου του Παπάγου δηλαδή, ο Στρατάρχης υπέγραψε την απόφαση με την οποία όριζε αναπληρωτή του τον Στέφανο Στεφανόπουλο. Η απόφαση του Παπάγου είχε δημοσιευτεί το ίδιο βράδυ στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Όταν έμαθε ότι υπογράφτηκε από τον Παπάγο η απόφαση για το διορισμό του Στεφανόπουλου ως αναπληρωτή του πρωθυπουργού, ο Αντιπρόεδρος Παναγιώτης Κανελλόπουλος, οργισμένος, υπέβαλε την παραίτησή του από την Κυβέρνηση. Μία μέρα πριν είχε παραιτηθεί και ο Τσουδερός από υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου. Η Ελλάδα βαριανάσαινε πλάι στο νεκροκρέβατο του Στρατάρχη. Στις 23:35 Ο Παπάγος αφήνει την τελευταία του πνοή. Το γεγονός που τροφοδοτεί τους συνωμοσιολόγους είναι ότι η ασθένεια του Παπάγου εκδηλώθηκε ελάχιστο χρονικό διάστημα αφού ο Πρωθυπουργός υποστήριξε το αίτημα των Κυπρίων για ένωση με την Ελλάδα καταθέτοντας προσφυγή στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών! Το Κυπριακό ήταν υπό αύξουσα ένταση ενώ η υγεία του Παπάγου παρουσίαζε φθίνουσα πορεία. Ουδείς ιατρός κατάφερε να εντοπίσει τα αίτια της ανορεξίας του Πρωθυπουργού και της κάκιστης κατάστασής του.

Αμέσως μετά τον θάνατο του Παπάγου σπεύδουν στο σπίτι του εκλειπόντος, στην Εκάλη ο Στέφανος Στεφανόπουλος, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος και άλλοι επιτελείς του Εθνικού Ευναγερμού. Αργότερα καταφθάνει και ο Βασιλιάς. Η χώρα βρισκόταν πια και τυπικά χωρίς Πρωθυπουργό. Ο Στεφανόπουλος, βέβαια, είχε οριστεί αναπληρωτής αλλά εκείνη η απόφαση δεν είχε βαρύνουσα σημασία. Ο ίδιος ο Στεφανόπουλος, λίγη ώρα μετά το θάνατο του Παπάγου, δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι κυβέρνηση δεν υπάρχει και ότι ο διορισμός του ως αναπληρωτή δεν έχει πια καμία αξία. Αργότερα ο Στεφανόπουλος θα διαψεύσει τη δήλωση… Στο σπίτι του νεκρού, ο βασιλιάς και ο Στεφανόπουλος συμφωνούν ότι η συνέλευση του Συναγερμού, που θα εκλέξει τον διάδοχο του Παπάγου στην αρχηγία του κόμματος, θα γίνει αμέσως μετά την εξόδιο ακολουθία, δηλαδή την Παρασκευή 7 Οκτωβρίου στις 5 το απόγευμα. Λίγα χρόνια μετά, ο Στεφανόπουλος θα θεωρήσει σοβαρό λάθος εκείνη την παράταση χρόνου διότι έτσι είχε δοθεί το απαιτούμενο διάστημα στον Βασιλιά ώστε να πραγματοποιήσει το σχέδιό του για την πρωθυπουργοποίηση του Καραμανλή. Αν η συνέλευση της κοινοβουλευτικής ομάδας του Συναγερμού γινόταν το πρωί της 5ης Οκτωβρίου θα εκλεγόταν πανηγυρικά αρχηγός ο Στεφανόπουλος που είχε το χρίσμα του Παπάγου και τότε θα ήταν δύσκολο στον Παύλο να δώσει σε άλλον την εντολή να σχηματίσει κυβέρνηση. Τίποτα δεν είναι δύσκολο για τους Μονάρχες, αλλά...

Ένας διπλωμάτης δίνει τη λύση...

Το μεσημέρι της 5ης Οκτωβρίου, ο βασιλιάς κάλεσε τον Καραμανλή στα Ανάκτορα και του ζήτησε να σχηματίσει κυβέρνηση. Ο Καραμανλής δίστασε: «Εφόσον υφίσταται νομίμως κυβέρνησις, Μεγαλειότατε, δεν είναι δυνατόν να σχηματίσω άλλην πριν αυτή υποβάλλει την παραίτησή της» θα απαντήσει και θα φύγει. Ο Παύλος και η Φρειδερίκη, βιάζονται να πραγματοποιήσουν το σχέδιό τους, βρίσκουν λογική την αντίρρηση του υπουργού· αναθέτουν στον διπλωμάτη Ιωάννη Κουτσαλέξη να πείσει τον Στεφανόπουλο να υποβάλει την παραίτηση της Κυβέρνησης. Ο Κουτσαλέξης εκτελεί τη βασιλική εντολή με ταχύτητα και ιδιαίτερη επιτυχία: ο Στεφανόπουλος υποβάλλει την παραίτηση της Κυβερνήσεώς του!

Ο Παύλος και η Φρειδερίκη δεν χάνουν ούτε λεπτό καιρό· καλούν αμέσως τον Καραμανλή να ανέβει στα Ανάκτορα. Στις 20:30 ο Καραμανλής βγαίνει από το Παλάτι έχοντας τη βασιλική εντολή να σχηματίσει η Κυβέρνηση. Καμιά ιεραρχία στο Κόμμα της πλειοψηφίας δεν έχει γίνει σεβαστή και καμία γνώμη των βουλευτών του Συναγερμού δεν έχει ζητηθεί. Ο Βασιλιάς πήρε μία πρωτοβουλία για ανανέωση της Δεξιάς με βασιλικό χρίσμα, που θα είχε βαρύτατες συνέπειες στην πολιτική ζωή της χώρας τα επόμενα χρόνια.

Ο Βασιλιάς έδωσε στον Καραμανλή και το δικαίωμα να διαλύσει τη Βουλή, ένα ισχυρό, δηλαδή, όπλο για να εκφοβίζει τον «λόχο», όπως ονόμαζε η Αντιπολίτευση τους βουλευτές του Συναγερμού για την πειθαρχία τους στον Στρατάρχη. Και το όπλο εκείνο θα αποδειχθεί αρκετά αποτελεσματικό. Φτάνοντας στο σπίτι του, στον 2ο όροφο της οδού Καρνεάδου 24, ο Καραμανλής ανακοίνωσε το νέο στους φίλους του που τον περίμεναν εκεί και επικοινωνεί έπειτα με τους διευθυντές των κυβερνητικών και (κάποιων) αντιπολιτευόμενων εφημερίδων και τους ζητά να βοηθήσουν στο έργο του. Ο νέος πρωθυπουργός υποσχέθηκε στο Βασιλιά ότι η Κυβέρνησή του θα ορκιστεί την επόμενη ημέρα.

«Η χώρα αισθάνθηκε σαν να είχε πιει σαμπάνια...»

Ούτε ένα από τα βασικά στελέχη του Ελληνικού Συναγερμού, εκτός από τον ίδιο τον Καραμανλή, δεν συμμετέχει στη νέα κυβέρνηση.
Αφού είχε εκτεθεί η σορός του Στρατάρχη δυο μέρες σε λαϊκό προσκύνημα στη Μητρόπολη, ο νεκρός του κηδεύτηκε το πρωί της 7ης Οκτωβρίου· ενταφιάστηκε στον οικογενειακό τάφο στο Α' Νεκροταφείο. Στην κηδεία έκανε την εμφάνισή της και η νέα κυβέρνηση με επικεφαλής τον νέο πρωθυπουργό.

Η Φρειδερίκη είχε εξηγήσει την κατάσταση στον Τζορτζ Μάρσαλ με επιστολή της: «Εσωτερικώς, από μήνες βαδίζαμε προς κρίση. Λόγω της παρατεταμένης ασθένειας του Παπάγου η κατάστασις χειροτέρευε γοργά με τα αριστερά στοιχεία να αποκομίζουν πολιτικά πλεονεκτήματα και να προσπαθούν να οργανωθούν, ενώ το εθνικιστικό στοιχείο παρέμενε παράλυτο και ανικανοποίητο. [...]. Ο σύζυγός μου αποφάσισε ότι το πρώτο που έπρεπε να κάνει ήταν να αποκτήσει έναν υπεύθυνο Πρωθυπουργό. Ο Παπάγος ήταν σε απελπιστική κατάσταση, κατάκοιτος στο σπίτι του, έξω από την Αθήνα, από μήνες, δεν είχαμε κατορθώσει να έχουμε καμία προσωπική επαφή μαζί του. Κανείς δεν ήξερε, ούτε καν ο σύζυγός μου, από τι πράγματι έπασχε. Βαδίζαμε προς πλήρες χάος. Και έπειτα ο Παπάγος πέθανε. Μέσα σε λίγες ώρες, ο σύζυγός μου διόρισε πρωθυπουργό της Ελλάδας έναν νέο άνδρα, αυτοδημιούργητο, από τη Μακεδονία. Για να τον βοηθήσει του παραχώρησε και το δικαίωμα να διαλύσει το Κοινοβούλιο και να προκηρύξει νέες εκλογές, εφόσον δεν θα πετύχαινε να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης. Η χώρα αισθάνθηκε σαν να είχε πιει σαμπάνια. Σε διάστημα επτά ωρών νέα κυβέρνηση σχηματίστηκε, ορκίστηκε και παρουσιάστηκε στο Κοινοβούλιο»...

Ακόμα ένας διχασμός για τους Έλληνες

Η ουσία και η ζοφερή πραγματικότητα ήταν ότι η βασιλική πρωτοβουλία είχε διχάσει ξανά την Ελλάδα. Ακόμα και στις κορυφές της Δεξιάς η βασιλική λύση-Καραμανλή δεν είχε επιδοκιμαστεί και θα προκαλούσε για πολλά χρόνια αντιδικίες και οξύτητες. Η Φρειδερίκη, όμως, ήταν απόλυτα ικανοποιημένη και ίσως (όπως θρυλείται) να είχε πραγματικά πιει με τον Παύλο σαμπάνια για να πανηγυρίσει την επιτυχία του σχεδίου τους. Στο γράμμα της προς τον στρατηγό ε.α και μετέπειτα υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζορτζ Μάρσαλ (οι δυο τους διατηρούσαν τακτική, απευθείας επικοινωνία), αφού παρέθεσε τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας στο Κοινοβούλιο, που θα χαρακτήριζε «πλήρη δικαίωσι της ενεργείας του Βασιλέως», κατέληγε: «Από τότε εξασφαλίσαμε και πάλι ήσυχο ύπνο τη νύχτα, κάτι που τελευταία είχαμε πάψει να έχουμε. Ο Καραμανλής είναι άνθρωπος που λέει εκείνο που σκέφτεται. Είναι πολύ ευθύς σε όλες του τις πράξεις. Αναλαμβάνει την ευθύνη των πράξεών του, καθώς και των σφαλμάτων του. Ο Στρατός είναι εξαιρετικά ικανοποιημένος από τη λύσι και ο σύζυγός μου ζήτησε από τον Πρωθυπουργό να κρατήσει ο ίδιος και το υπουργείο Εθνικής Αμύνης. Ο σύζυγός μου και εγώ έχουμε βαθιά συναίσθηση των ευθυνών της χώρας μας έναν των ιδανικών του Δυτικού Κόσμου… Τώρα χρειαζόμαστε βοήθεια. Όχι τόσο υλικώς, όσο ιδεαλιστικώς και η βοήθεια αυτή πρέπει να προέλθει από την Αμερική».
Να κλείσουμε με μια παρένθεση: οι σχέσεις της Φρειδερίκης με τον στρατηγό Μάρσαλ- του ομώνυμου Σχεδίου- είχαν προκαλέσει έντονες συζητήσεις που έφθαναν μέχρις ακριτομυθιών… Βέβαια υπήρχε και ο καπνός που καταδείκνυε τη φωτιά: «Ποτέ δεν κοίταξα τη φωτογραφία σου χωρίς να αναπολήσω την πρώτη φορά που σε είδα όρθια δίπλα στο τζάκι- πόσο αξέχαστη εντύπωση μου έκανες. Έμεινα απολιθωμένος με τη σκέψη στο πρόσωπό σου. Η παρουσία σου με διεγείρει όσο τίποτε άλλο», έγραφε, ο Τζορτζ Μάρσαλ στη Φρειδερίκη! Και τα λοιπά και τα λοιπά…

Οι Βασιλείς, σήμερα αναπαύονται στο κατακαμένο Τατόι, οι Πρίγκιπες περιπλανιούνται στην ομίχλη του θλιβερού παρελθόντος τους και οι Αμερικανοί δεν έχουν σταματήσει ποτέ να μας εκπλήσσουν από τότε· πάντα αρνητικά! Όσο για τη Δεξιά; Είτε υπό το ντύμα Ελληνικός Συναγερμός, είτε ΕΡΕ, είτε Νέα Δημοκρατία, πάντα Δεξιά...

*** Αντλήθηκαν στοιχεία από το βιβλίο του Σπύρου Λιναρδάτου «Από τον Εμφύλιο στη Χούντα» εκδόσεις Παπαζήση, τόμος Β'